Την άνοιξη του 1915 ξεκίνησε η συστηματική εξόντωση των Αρμενίων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, μια διαδικασία που εξελίχθηκε στη Γενοκτονία των Αρμενίων. Συλλήψεις πολιτικών στελεχών, διανοουμένων και ηγετικών μορφών της αρμενικής κοινωνίας ακολούθησαν μαζικές εκτελέσεις και εκτοπίσεις, αποτελώντας τα πρώτα στάδια της γενοκτονίας.
Ένα από τα αρχικά βήματα αυτής της πολιτικής ήταν η εξόντωση της πολιτικής και πνευματικής ηγεσίας των Αρμενίων. Ευρωπαϊκές εφημερίδες της εποχής κατέγραψαν ήδη από νωρίς τις εκτελέσεις ηγετικών στελεχών αρμενικών πολιτικών οργανώσεων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αποτυπώνοντας την αρχή των διώξεων που οδήγησαν στη γενοκτονία.
Το κείμενο που δημοσιεύεται παρακάτω αποτελεί ένα σημαντικό δημοσιογραφικό τεκμήριο της εποχής. Εντοπίστηκε από την ερευνητική μας ομάδα κατά τη διάρκεια έρευνας σε παλαιά ευρωπαϊκά δημοσιογραφικά αρχεία της περιόδου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και παρουσιάζει την εκτέλεση είκοσι ηγετικών στελεχών του αρμενικού σοσιαλδημοκρατικού κινήματος.Eνα χαρακτηριστικό παράδειγμα των πρώτων διώξεων που εντάσσονται στο πλαίσιο της Γενοκτονίας των Αρμενίων.
Το δημοσίευμα παρουσιάζεται ως ιστορική πηγή της εποχής και συμβάλλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα πρώτα στάδια της γενοκτονίας καταγράφηκαν από τον ευρωπαϊκό Τύπο την ίδια στιγμή που τα γεγονότα εξελίσσονταν.
Εκεί όπου κυριαρχεί ο δήμιος -Norrskensflamman 1915-05-27
Είκοσι ηγέτες της τουρκικής σοσιαλδημοκρατίας απαγχονίστηκαν
Έγινε αυτό με τη γνώση και τη θέληση της γερμανικής κυβέρνησης;
Στην εφημερίδα Berner Tagwacht διαβάζουμε:
Το πρωί της 16ης Ιουνίου — σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της τουρκικής κυβέρνησης — μετά από απόφαση στρατοδικείου απαγχονίστηκαν 20 μέλη του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος Ιντσχάκ (Καμπάνα της Θύελλας). Δύο από τους ηγέτες του κόμματος αυτού, που βρίσκονταν εκτός των συνόρων της Τουρκίας, καταδικάστηκαν σε θάνατο παρά την απουσία τους.
Στη λιτή αυτή επίσημη ανακοίνωση δεν υπάρχει καμία σαφής αναφορά στα εγκλήματα αυτών των προσώπων. Αναφέρεται μόνο ότι οι εκτελεσθέντες είχαν καταστεί ένοχοι για προσπάθειες ίδρυσης μιας ανεξάρτητης Αρμενίας, η οποία θα αποφάσιζε η ίδια για όλες τις εσωτερικές της υποθέσεις. Για να επιτύχουν αυτόν τον στόχο, είχαν διαπράξει τα ακόλουθα «εγκλήματα»:
«Μέσω υποκίνησης στο εξωτερικό επιδίωξαν να αποσπάσουν ένα μέρος της επικράτειας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οργάνωσαν μυστικές και δημόσιες διαπραγματεύσεις σε ξένες πόλεις και διέδωσαν προκηρύξεις και έντυπα που προκαλούσαν αναταραχή.»
Όλοι οι εκτελεσθέντες ανήκαν στο παλαιό αρμενικό κόμμα Ιντσχάκ, το οποίο ιδρύθηκε το 1885. Από την πρώτη ημέρα συγκροτήθηκε ως μαρξιστικό κόμμα, αν και ο μαρξισμός του έφερε έντονα στοιχεία της παλαιότερης εθνικής κίνησης. Ωστόσο, το κόμμα άρχισε, ιδιαίτερα υπό την ισχυρή επιρροή των επαναστατών της Ρωσίας, να αποδεσμεύεται όλο και περισσότερο από τις εθνικές προκαταλήψεις και να εξελίσσεται σε μια πιο καθαρά μαρξιστική ενότητα. Από το 1905 ονομάστηκε «Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα» και μετά την επανάσταση του 1908 αναγνωρίστηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία με αυτή την επίσημη ονομασία.
Μεταξύ των εκτελεσθέντων βρισκόταν ολόκληρη η συντακτική ομάδα του νεαρού μαρξιστικού θεωρητικού περιοδικού Kajtz («Η Σπίθα»). Γύρω από αυτό το περιοδικό είχαν συγκεντρωθεί τα καλύτερα και πιο προοδευτικά στοιχεία του μαρξιστικού κινήματος στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, με στόχο την ανάπτυξη σοβαρής αλλά και λαϊκά προσιτής προπαγάνδας υπέρ του μαρξισμού. Μεταξύ των απαγχονισμένων ξεχώριζε ιδιαίτερα ο εκδότης του Kajtz, Γ. Βανικιάν. Ήταν εξαιρετικά προικισμένος τόσο ως δημοσιογράφος όσο και ως ρήτορας. Παρά τη νεαρή του ηλικία (22 ετών), είχε ήδη ολοκληρώσει νομικές σπουδές στην Κωνσταντινούπολη και σκόπευε να μεταβεί στο Παρίσι για περαιτέρω σπουδές όταν ξέσπασε ο ευρωπαϊκός πόλεμος. Αυτό τον κράτησε αρχικά στην πατρίδα του και στη συνέχεια οδήγησε τόσο γρήγορα και τραγικά στο τέλος μιας ζωής γεμάτης δύναμη και ενέργεια.
Ήδη από την αρχή του πολέμου, όταν ξεκίνησε η πρώτη επιστράτευση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, παραπονέθηκε σε επιστολή του προς τον Ρώσο βουλευτή της Δούμας Αρασέλ Σουρατσόφ για τη θλιβερή του μοίρα. Διότι, έγραφε, τι θα μπορούσε να είναι πιο πικρό από το να ενταχθεί κανείς στις τάξεις του στρατού για να πολεμήσει για ένα τόσο καταπιεσμένο και καταδικασμένο κράτος όπως η Τουρκία;
Ήταν πολύ δύσκολο να διαπιστωθεί με πλήρη σαφήνεια ποια στάση είχαν τηρήσει αυτοί οι κομματικοί σύντροφοι απέναντι στον πόλεμο. Ωστόσο, από άρθρα και ομιλίες που είχε παρουσιάσει ένας από αυτούς κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, μπορεί να υποτεθεί ότι ήλπιζαν, μέσω μιας λαϊκής εξέγερσης στην Αρμενία, να απελευθερώσουν τη χώρα. Ήδη τότε προσπαθούσαν να αναπτύξουν τον αγώνα τους προς δύο κατευθύνσεις: εναντίον των εξευτελιστικών κρατικών δομών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και εναντίον των αδίστακτων προσπαθειών του τσαρικού καθεστώτος να υποκινήσει την Αρμενία σε εξέγερση.
Ποια ήταν όμως η πραγματική αιτία του θανάτου αυτών των ανθρώπων;
Από τον Απρίλιο είχε εξαπλωθεί σε ολόκληρη την Αρμενία ένα κύμα εξέγερσης. Το μίσος που επί αιώνες καταπιεζόταν απέναντι στο παρακμασμένο κράτος είχε ξεσπάσει, ενθαρρυμένο από τις υποσχέσεις και τις διαβεβαιώσεις της Ρωσίας ότι ο ρωσικός στρατός βρισκόταν καθ’ οδόν για να απελευθερώσει την Αρμενία.
ypervorioi
Inga kommentarer:
Skicka en kommentar