Σουηδικό δημοσίευμα του 1964: «Οι Τουρκοκύπριοι ήθελαν να προκαλέσουν πείνα στα Κόκκινα για να αναγκάσουν την Τουρκία να επέμβει»

Σε δημοσίευμά της στις 14 Σεπτεμβρίου 1964, η σουηδική εφημερίδα Dagens Nyheter κατέγραφε την ένταση γύρω από τα Κόκκινα και την απόφαση του ΟΗΕ να χρησιμοποιήσει δικά του αποθέματα για τον ανεφοδιασμό της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Τουρκοκύπριοι ηγέτες στην Αμμόχωστο αρνήθηκαν να διαθέσουν τρόφιμα από τα αποθέματα της Ερυθράς Ημισελήνου, υποστηρίζοντας ότι «τα Κόκκινα είχαν ήδη λάβει το μερίδιό τους από τα περιορισμένα αποθέματα». 

Αξιωματικός του ΟΗΕ, ωστόσο, έδινε διαφορετική ερμηνεία: «Οι Τουρκοκύπριοι προφανώς επιδιώκουν να προκαλέσουν ένα επεισόδιο. Φαίνεται ότι θέλουν να δημιουργήσουν πείνα στα Κόκκινα, ώστε να αναγκάσουν την Τουρκία να στείλει πλοία με τρόφιμα και άλλα εφόδια», ανέφερε. 

Ο ίδιος συνέδεε την κατάσταση με τον κίνδυνο τουρκικής επέμβασης, ενώ ο ΟΗΕ αποφάσισε τελικά να στείλει ο ίδιος τρόφιμα ώστε να αποτραπεί περαιτέρω κλιμάκωση.

Ο ΟΗΕ έσπασε τον αποκλεισμό – εφοδιάστηκαν τα Κόκκινα

UPI, Λευκωσία, Κυριακή

Εφόδια από τα αποθέματα των ίδιων των δυνάμεων του ΟΗΕ μεταφέρθηκαν αεροπορικώς την Κυριακή στον τουρκοκυπριακό πληθυσμό του παραθαλάσσιου χωριού Κόκκινα, στη βορειοδυτική Κύπρο, αφού νωρίτερα την ίδια ημέρα οι Τουρκοκύπριοι στην Αμμόχωστο αρνήθηκαν να διαθέσουν τρόφιμα από τα δικά τους αποθέματα.

Δύο ελικόπτερα του ΟΗΕ, με Βρετανούς πιλότους, μετέφεραν περίπου δύο τόνους τροφίμων στους 1.500 κατοίκους των Κοκκίνων, μόλις μία ημέρα αφότου ο διοικητής των δυνάμεων του ΟΗΕ, στρατηγός Θιμάγια, είχε προειδοποιήσει ότι θα ξεσπούσε πραγματικός λιμός εάν η απομονωμένη τουρκοκυπριακή κοινότητα δεν λάμβανε νέες προμήθειες τροφίμων μέσα σε πέντε ημέρες.

Αξιωματικός του ΟΗΕ αποκάλυψε ότι Τουρκοκύπριοι ηγέτες αρνήθηκαν να μοιραστούν τα αποθέματα που βρίσκονταν στην Αμμόχωστο, παρότι υποστήριζαν ότι οι κάτοικοι των Κοκκίνων λιμοκτονούσαν. Η Ερυθρά Ημισέληνος, η μουσουλμανική αντίστοιχη οργάνωση του Ερυθρού Σταυρού, διέθετε 78 τόνους τροφίμων αποθηκευμένους στην Αμμόχωστο, στην ανατολική ακτή, στην άλλη πλευρά της Κύπρου.

Οι Τουρκοκύπριοι ηγέτες στην Αμμόχωστο δήλωσαν ότι «τα Κόκκινα έχουν ήδη λάβει το μερίδιό τους από τα περιορισμένα αποθέματα της Ερυθράς Ημισελήνου». Σύμφωνα με τον στρατηγό Θιμάγια, τα Κόκκινα είχαν λάβει μόλις 2,5 τόνους τροφίμων από τις 5 Αυγούστου, ενώ οι ημερήσιες ανάγκες υπολογίζονταν σε τρεις τόνους.

— Οι Τουρκοκύπριοι προφανώς επιδιώκουν να προκαλέσουν ένα επεισόδιο. Φαίνεται ότι θέλουν να δημιουργήσουν λιμό στα Κόκκινα ώστε να εξαναγκάσουν την Τουρκία να στείλει πλοία με τρόφιμα και άλλες προμήθειες, δήλωσε ο αξιωματικός του ΟΗΕ.

Παρέπεμψε στη δήλωση του Προέδρου Μακαρίου στο τέλος της εβδομάδας, σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε τουρκική απόπειρα αποβίβασης προμηθειών θα είχε «τις σοβαρότερες συνέπειες». Για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο οι Τούρκοι να αναγκαστούν να προχωρήσουν σε μια απελπισμένη ενέργεια, ο ΟΗΕ διέθεσε τα δικά του αποθέματα.

Πολιτικοί παρατηρητές δήλωσαν ότι η ταχύτητα με την οποία παρενέβη ο ΟΗΕ για να ανακουφίσει την έλλειψη τροφίμων στα Κόκκινα έδειχνε ότι στους κόλπους του Οργανισμού υπήρχε φόβος πως οποιαδήποτε καθυστέρηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε τουρκική επέμβαση και να προκαλέσει μια καταστροφική κρίση.

Αναφέρθηκε ότι οι Ελληνοκύπριοι είχαν δώσει άδεια για τη μεταφορά προμηθειών από την Αμμόχωστο προς τα Κόκκινα και ότι φορτηγά βρίσκονταν έτοιμα να αναχωρήσουν το πρωί, όταν Τουρκοκύπριοι ηγέτες αρνήθηκαν να παραδώσουν τα τρόφιμα.

Την ίδια ώρα που τα ελικόπτερα του ΟΗΕ αναχωρούσαν με προμήθειες από τα δικά του αποθέματα, ένα δανικό φορτηγό κατευθύνθηκε προς τα Κόκκινα μεταφέροντας κουβέρτες, τις οποίες είχε διαθέσει ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός για τους πρόσφυγες που είχαν καταφύγει σε σπηλιές γύρω από το χωριό.

Η άρνηση των Τουρκοκύπριων ηγετών να μοιραστούν τα αποθέματα της Αμμοχώστου αναμενόταν να ενισχύσει την άποψη των Ελληνοκυπρίων ότι οι Τούρκοι υπερέβαλλαν τις συνέπειες του οικονομικού αποκλεισμού με σκοπό να επιτύχουν πολιτικά οφέλη.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας ανακοινώθηκε επίσης από το αρχηγείο του ΟΗΕ στη Λευκωσία ότι Φινλανδός αξιωματικός των Ηνωμένων Εθνών, ο Καλ Ρουσουβουόρι, είχε εντοπίσει το βράδυ του Σαββάτου το περισκόπιο υποβρυχίου άγνωστης εθνικότητας έξω από την περιοχή της Κερύνειας, στη βόρεια ακτή της Κύπρου.

Το υποβρύχιο βρισκόταν τότε σε απόσταση περίπου 500 μέτρων από την ακτή και εξαφανίστηκε προς τα δυτικά με ταχύτητα περίπου 12 κόμβων.

Αναδημοσιεύτηκε σε Κυπριακό ΜΜΕ

Συντακτική ομάδα 

Όταν η μικρή Κύπρος «πάγωσε» τη Σουηδία των Brolin, Mild και Andersson – Οι Σουηδοί κατηγόρησαν ζέστη, γήπεδο και καθυστερήσεις

Στις 22 Νοεμβρίου 1990, η σουηδική εφημερίδα Arbetet κατέγραφε την αναμέτρηση της Ολυμπιακής ομάδας της Κύπρου με την αντίστοιχη της Σουηδίας στην Πάφο, σε ένα παιχνίδι που έληξε 1–1. 

Η σουηδική Ολυμπιακή ομάδα είχε στις τάξεις της μεγάλα ονόματα, όπως ο Tomas Brolin, ο Håkan Mild και ο Patrik “Bjärred” Andersson, ποδοσφαιριστές που άφησαν έντονο αποτύπωμα στο σουηδικό ποδόσφαιρο. 

Παρά τη διαφορά δυναμικότητας και τις υψηλές προσδοκίες των Σουηδών, η Κύπρος τούς έφερε στα όριά τους, με τη Σουηδία να σώζει την ισοπαλία μόλις τρία λεπτά πριν από το τέλος.

Arbetet - 1990 -11-22 

«Θεέ μου!» – Ο Håkan Mild γλίτωσε τη Σουηδία από το φιάσκο

Ύστερα από τόσες απογοητεύσεις, η Σουηδία κατάφερε τελικά να σπάσει το μηδέν της Κύπρου. Ο Niclas Gudmundsson της Halmstads BK ξεσπά σε πανηγυρισμούς, αφού ο Håkan Mild έστειλε την μπάλα στα δίχτυα – μόλις τρία λεπτά πριν από τη λήξη! Παρ’ όλα αυτά, το 1–1 απέναντι στο μικρό νησί της Μεσογείου δεν αποτελεί και μεγάλο λόγο για πανηγυρισμούς. Η ομάδα που είχε συντρίψει την Ελλάδα με 5–0 προσγειώθηκε γρήγορα στην πραγματικότητα.

Του Patrick Ekwall

Πρώτα μια προετοιμασία και ένα φιλικό παιχνίδι στην Ελβετία. Στη συνέχεια, άλλη μία προπονητική αποστολή σε έναν κυπριακό τουριστικό παράδεισο.

Το αποτέλεσμα; 1–1 απέναντι στη μικρή Κύπρο!

Και πρέπει να γνωρίζετε ότι η σουηδική Ολυμπιακή ομάδα γλίτωσε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.

– Ουφ, ναι, ήταν πραγματικά δυσάρεστο. Είχα σχεδόν χάσει την πίστη μου ότι θα καταφέρναμε να ισοφαρίσουμε, λέει ο ομοσπονδιακός προπονητής Nisse Andersson, εμφανώς επηρεασμένος από τη μάχη μέσα στους 25 βαθμούς της Πάφου.

Ωστόσο, δεν θέλει ούτε να ακούσει για σουηδικό φιάσκο.

– Φυσικά και πρέπει να μπορούμε να νικήσουμε την Κύπρο, αυτό είναι αυτονόητο. Αλλά, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες, πρέπει να είμαι σχετικά ικανοποιημένος. Οι παίκτες μάλλον δεν ήταν ψυχολογικά ώριμοι για αυτή την αποστολή, υποστηρίζει ο Andersson.

Η Σουηδία πραγματοποίησε μια μέτρια εμφάνιση απέναντι σε μια όχι ιδιαίτερα εντυπωσιακή κυπριακή ομάδα.

Μετά από ένα αρκετά καλό ξεκίνημα, στο οποίο μεταξύ άλλων ο Stefan Landberg της Öster έχασε τεράστια ευκαιρία μόνος απέναντι στον τερματοφύλακα, η νεανική σουηδική ομάδα έχασε κάθε συνοχή στο παιχνίδι της.

«Ωχ, ωχ, Patrik»

Σε μεγάλο βαθμό αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι η «μηχανή» της μεσαίας γραμμής, ο Patrik “Bjärred” Andersson της Malmö FF, αναγκάστηκε να αποχωρήσει ύστερα από ένα άσχημο πάτημα στο πόδι.

Υπήρχαν όμως και άλλοι λόγοι.

– Οι Κύπριοι κατέστρεφαν τον ρυθμό του παιχνιδιού πετώντας την μπάλα μακριά κάθε φορά που δινόταν φάουλ και στέκονταν μπροστά από την μπάλα σε κάθε διακοπή. Είναι κάτι στο οποίο πρέπει να συνηθίσεις όταν αντιμετωπίζεις νοτιοευρωπαϊκές ομάδες. Όμως οι παίκτες μας δεν ήταν ψυχολογικά προετοιμασμένοι. Είναι συνηθισμένοι στους κανονισμούς που έχουμε στη Σουηδία, οι οποίοι εμποδίζουν τέτοιου είδους καθυστερήσεις, εξηγεί ο Andersson.

Λίγο μετά τη συμπλήρωση ενός τετάρτου στο δεύτερο ημίχρονο, η Κύπρος πήρε το προβάδισμα με πέναλτι, όταν ο Björn Lillius της Helsingborgs IF ανέτρεψε με τάκλιν έναν Κύπριο που έμπαινε με ταχύτητα στην περιοχή – και ο οποίος, όπως σχολιάζει η εφημερίδα, «δεν δυσκολεύτηκε ιδιαίτερα να πέσει».

Μετά το γκολ, η Κύπρος δημιούργησε πραγματικό «τείχος» στην άμυνα και για αρκετή ώρα φαινόταν ότι η Σουηδία δεν θα κατάφερνε να ισοφαρίσει.

Το πολυπόθητο γκολ ήρθε τελικά τρία λεπτά πριν από τη λήξη.

Ευχάριστο ταξίδι;

Ο επαγγελματίας στην Ιταλία Tomas Brolin εκτέλεσε με «σκαφτή» μπαλιά ένα φάουλ προς τον ακούραστο Håkan Mild της IFK Göteborg, ο οποίος έστειλε την μπάλα στα δίχτυα.

– Ήταν απίστευτη ανακούφιση. Μέχρι εκείνη τη στιγμή όλα πήγαιναν εναντίον μας, είπε ο Nisse Andersson.

Η τριάδα διεθνών της Malmö FF, οι Andersson, Andersson και Sundström, πέταξε κατά τη διάρκεια της νύχτας για να συναντήσει τους συμπαίκτες της στο Ακαπούλκο του Μεξικού.

Ο Patrik «Bjärred» Andersson, όπως αναφέρθηκε, αποχώρησε μετά από 25 λεπτά. Το δεξί του πόδι τέθηκε «εκτός λειτουργίας» και τον περιμένει χειρουργική επέμβαση.

Ο «Trelleborg» Andersson αντικαταστάθηκε στο 60ό λεπτό χωρίς να έχει καταφέρει κάτι ιδιαίτερο.

Ο Patrik Sundström, ο οποίος προς μεγάλη του απογοήτευση ξεκίνησε στον πάγκο, μπήκε όταν αποχώρησε ο «Bjärred», αλλά ούτε αυτός κατάφερε να πραγματοποιήσει μία από τις καλύτερες εμφανίσεις του.

– Έπρεπε να είχαμε νικήσει. Αυτοί δεν ήταν καλύτεροι από τους Έλληνες που νικήσαμε με 5–0. Όμως εμείς δεν παίξαμε καλά, ο αγωνιστικός χώρος ήταν απαράδεκτος και έκανε τρομερή ζέστη. Ίσως αυτοί να είναι μερικοί από τους λόγους που τα πράγματα εξελίχθηκαν έτσι, διαπιστώνει ο Patrik «Trelleborg» Andersson.

– Τώρα θα είναι ωραίο να ξεκουραστούμε. Αισθάνεσαι κάπως εξαντλημένος μετά από μια μεγάλη σεζόν.

Η προσπάθεια της Σουηδίας για μία θέση στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης συνεχίζεται. Επόμενος αγώνας είναι η εντός έδρας αναμέτρηση με την Κύπρο, την 1η Μαΐου. Ο τόπος διεξαγωγής δεν είχε ακόμη αποφασιστεί.

«Ποιος ρυθμός;»

– Να περιμένετε τότε μια σουηδική ομάδα που θα διψά για εκδίκηση. Αυτό, παρά τα πάντα, το αισθανθήκαμε σαν μια μικρή ήττα, τονίζει ο Nisse Andersson.

Όμως τότε θα χρειαστούν πολύ καλύτερες εμφανίσεις από αυτή που παρουσίασαν χθες.

Οι λίγοι θεατές στο γήπεδο και οι μερικές χιλιάδες τηλεθεατές του TV4 δεν παρακολούθησαν και κανένα σπουδαίο ποδοσφαιρικό θέαμα.

Ή, όπως αναστέναξε ο Hasse Holmqvist, σχολιαστής της «TV4»:

– Δεν μπορώ να σχολιάσω τον ρυθμό. Γιατί πολύ απλά… δεν υπάρχει.

Υποσημείωση: Ελλάδα και Ισραήλ, οι άλλες δύο ομάδες του ομίλου της Σουηδίας στα προκριματικά των Ολυμπιακών Αγώνων, αναδείχθηκαν χθες ισόπαλες 2–2.

Arbetet 1990-11-22

Συντακτική ομάδα 

Το «Σύνδρομο της Στοκχόλμης» στην Κύπρο:Οι δύο όμηροι στην Αμμόχωστο λίγες εβδομάδες μετά το δράμα

Μόλις λίγες εβδομάδες μετά το δραματικό περιστατικό ομηρίας στη Norrmalmstorg της Στοκχόλμης, που συγκλόνισε τη Σουηδία και γέννησε τον διεθνώς γνωστό όρο «Σύνδρομο της Στοκχόλμης», η Aftonbladet εντόπισε στην Αμμόχωστο της Κύπρου δύο από τις γυναίκες που είχαν κρατηθεί όμηροι στην Kreditbanken.

Η Kristin Enmark, 23 ετών, και η Elisabeth Oldgren, 21 ετών, είχαν ταξιδέψει στην Κύπρο για δεκατέσσερις ημέρες διακοπών, προσπαθώντας να αφήσουν πίσω τους τις έξι δραματικές ημέρες της ομηρίας. Ιδιαίτερα η στάση της Enmark απέναντι στους δράστες προκάλεσε τεράστιο ενδιαφέρον: κατά τη διάρκεια της κρίσης δήλωνε ότι φοβόταν περισσότερο μια επέμβαση της αστυνομίας και ότι εμπιστευόταν τους άνδρες που βρίσκονταν μαζί τους μέσα στο θησαυροφυλάκιο. Αυτή η συμπεριφορά των ομήρων αποτέλεσε τη βάση για τη διαμόρφωση του όρου «Stockholm syndrome».

Η ιστορία πήρε ακόμη πιο ιδιαίτερη τροπή αργότερα. Η Enmark αποκάλυψε ότι μετά το τέλος της ομηρίας ανέπτυξε ερωτικά αισθήματα για τον Clark Olofsson και ότι οι δυο τους είχαν μια περιστασιακή ερωτική σχέση. Η ίδια, ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι ο έρωτας γεννήθηκε αργότερα, μέσα από την αλληλογραφία τους, και όχι όσο βρισκόταν αιχμάλωτη στην τράπεζα.

Έτσι, το δημοσίευμα της Aftonbladet της 19ης Σεπτεμβρίου 1973, με τις δύο νεαρές γυναίκες να ξεκουράζονται στις παραλίες της Αμμοχώστου, αποτελεί ένα σπάνιο στιγμιότυπο από τις πρώτες εβδομάδες μετά ένα γεγονός που έμελλε να περάσει στην παγκόσμια ιστορία της ψυχολογίας και της εγκληματολογίας.

ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ, Κύπρος (Aftonbladet) 1973-09-19

Δύο νεαρές Σουηδέζες ξαπλώνουν στην παραλία της Αμμοχώστου και ατενίζουν τη θάλασσα.

Δύο ανάμεσα σε πολλούς άλλους Σουηδούς.

Όμως αυτά τα κορίτσια πέταξαν προς τον ήλιο της Κύπρου για έναν ιδιαίτερο λόγο: για να ξεχάσουν τα πέντε μερόνυχτα που πέρασαν μέσα στο θησαυροφυλάκιο της τράπεζας στην Norrmalmstorg.

Τα κορίτσια ήταν όμηροι του ληστή της τράπεζας: η Kristin Enmark, 23 ετών και η Elisabeth Oldgren, 21 ετών.

Το πρωί της Δευτέρας έφτασαν στην Αμμόχωστο. Μπροστά τους είχαν δεκατέσσερις υπέροχες ημέρες.

Στην παραλία της Αμμοχώστου δεν υπάρχει τίποτα που να τους θυμίζει τον εγκλεισμό στο στενό θησαυροφυλάκιο της τράπεζας. Η θάλασσα είναι απέραντη, στη λευκή παραλία δεν χρειάζεται να στριμώχνονται και οι άνθρωποι γύρω τους είναι καλοί και φιλικοί.

Η Kristin και η Elisabeth απολαμβάνουν το μπάνιο τους με την ψυχή τους. Και ο δυνατός ήλιος έχει ήδη αφήσει τα σημάδια του. Έχουν αρχίσει να μαυρίζουν για τα καλά.

Ζουν μια τυπική ζωή τουρίστα. Κολυμπούν κάθε μέρα, περιφέρονται χαλαρά στην πόλη, κάνουν τη σιέστα τους και τα βράδια βγαίνουν έξω και διασκεδάζουν.

Οι εφιαλτικές ημέρες στη Norrmalmstorg  μοιάζουν πλέον πολύ μακρινές.

Η Kristin και η Elisabeth έφυγαν από την προσοχή που είχαν συγκεντρώσει πάνω τους στη Σουηδία, ταξιδεύοντας με ένα συνηθισμένο οργανωμένο τουριστικό πακέτο. Σίγουρα κάποιοι Σουηδοί τουρίστες τις αναγνωρίζουν από τις φωτογραφίες στις εφημερίδες και την τηλεόραση. Όμως τις αφήνουν ήσυχες.

Aftonbladet 1973-09-19 

Αναδημοσιεύτηκε σε Κυπριακά ΜΜΕ 

Συντακτική ομάδα 

"Boom town" η Αγία Νάπα το 1983 – Η Σουηδική Expressen προειδοποιούσε για καταστροφή της φύσης

Μια εικόνα από την Αγία Νάπα των αρχών της δεκαετίας του 1980 κατέγραψε η σουηδική εφημερίδα Expressen στις 30 Απριλίου 1983. Ήδη τότε, η κυπριακή πόλη είχε εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς για τους Σουηδούς τουρίστες, με δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες να καταφθάνουν κάθε χρόνο. Το δημοσίευμα περιγράφει τη ραγδαία τουριστική ανάπτυξη, τις νέες ξενοδοχειακές μονάδες, τις παραλίες και τις πρώτες ανησυχίες για τις επιπτώσεις της άναρχης οικοδόμησης στο φυσικό περιβάλλον.

Expressen, 30 Απριλίου 1983

ΑΓΙΑ ΝΑΠΑ

Ο Νο 1 ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΟΥΗΔΩΝ – ΕΔΩ ΚΑΤΑΛΗΓΟΥΝ ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ

ΑΓΙΑ ΝΑΠΑ, Κύπρος (Expressen). Αγαπημένος προορισμός των Σουηδών στην Κύπρο είναι η Αγία Νάπα. Σχεδόν 50.000 από όσους ταξίδεψαν πέρσι με πτήσεις τσάρτερ από τη Σουηδία – δηλαδή περίπου το 60% – ήρθαν εδώ.

Η Αγία Νάπα («το ιερό δάσος») ήταν κάποτε ένα μικρό, ήσυχο χωριό σε μια πλαγιά πάνω από τη θάλασσα.

Ένα παλιό μοναστήρι είναι ουσιαστικά το μόνο που απέμεινε από εκείνη την εποχή. Γύρω από το μοναστήρι έχει αναπτυχθεί ένας ολόκληρος τουριστικός οικισμός με μπαρ που σερβίρουν χάμπουργκερ, σούπερ μάρκετ, καταστήματα με σουβενίρ, ταβέρνες, ντισκοτέκ, ξενοδοχεία και τουριστικά διαμερίσματα.

Από το κέντρο, ξενοδοχεία και συγκροτήματα διαμερισμάτων απλώνονται κάπως άναρχα σε απόσταση αρκετών χιλιομέτρων. Ανάμεσά τους βρίσκονται ακόμη χωράφια με πατάτες, όπου η συγκομιδή συνεχίζεται κανονικά — γη που δεν έχει ακόμη προλάβει να αξιοποιηθεί τουριστικά.

Πόλη που μεγαλώνει με ταχύτητα

Η Αγία Νάπα δίνει την εντύπωση μιας πραγματικής «boom town», μιας πόλης που αναπτύσσεται εκρηκτικά — και παρουσιάζει όλα τα προβλήματα μιας τόσο γρήγορης ανάπτυξης.

Πέρσι υπήρχαν 6.400 τουριστικές κλίνες. Άλλες 1.600 προστέθηκαν έπειτα από την εντατική οικοδομική δραστηριότητα του χειμώνα.

Έχουν ζητηθεί άδειες για ακόμη 40 οικοδομές. Τώρα όμως αναμένεται να μπει ένα προσωρινό φρένο για μερικά χρόνια, σύμφωνα με την εφημερίδα Cyprus Weekly.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η Αγία Νάπα αποτελεί παράδειγμα καταστροφής του φυσικού περιβάλλοντος.

Από το κέντρο χρειάζονται περίπου δεκαπέντε λεπτά με τα πόδια για να φτάσει κανείς στην παραλία Grecian Bay, κατά μήκος της οποίας βρίσκονται αρκετά μεγάλα ξενοδοχεία αλλά και νέες οικοδομές. Ένα από τα εντυπωσιακά συγκροτήματα είναι το Sunwing.

Με ποδήλατο για μπάνιο

Πολλοί νοικιάζουν ποδήλατα στην Αγία Νάπα. Είναι ο ευκολότερος τρόπος για να φτάσει κανείς, για παράδειγμα, στην παραλία Νissi, την οποία η Rese-Expressen προτίμησε περισσότερο. Απέχει περίπου τρία χιλιόμετρα.

Οι παραλίες, πάντως, δεν είναι ίσως τόσο παραμυθένιες όσο εύκολα μπορεί να πιστέψει κανείς κοιτάζοντας τους ταξιδιωτικούς καταλόγους.

Μερικά χιλιόμετρα ανατολικά της Αγίας Νάπας βρίσκεται το Fig Tree Bay (Κόλπος της Συκιάς).

Πρόκειται για ένα ήσυχο μέρος, με λίγα ξενοδοχεία, μια παραλία και εντυπωσιακά γαλάζια νερά.

Όταν το επισκεφθήκαμε επικρατούσε απόλυτη ηρεμία. Ένας μάλλον μελαγχολικός ενοικιαστής εξοπλισμού windsurfing μάς εξήγησε ότι η τουριστική περίοδος αρχίζει ουσιαστικά λίγο αργότερα, μέσα στον Μάιο.

Λεζάντα φωτογραφίας:
Αγία Νάπα, ένα πρώην χωριό που μέσα σε λίγα χρόνια εξελίχθηκε σε μεγάλο τουριστικό θέρετρο. Αριστερά το μοναστήρι – το μοναδικό αυθεντικό στοιχείο που έχει απομείνει.

Φωτογραφία: Tommy Pedersen – Expressen, 30/04/1983

Συντακτική ομάδα 

Όταν οι Ελληνίδες έμεναν απροστάτευτες από Έλληνες της Σουηδίας – Συναγερμός από τη σουηδική πρεσβεία

Στις 13 Αυγούστου 1976, η σουηδική εφημερίδα Expressen δημοσίευε ένα ιδιαίτερα αποκαλυπτικό ρεπορτάζ από την Αθήνα για τις συνέπειες που είχε ο τότε νέος, φιλελεύθερος νόμος περί διαζυγίου της Σουηδίας σε Ελληνίδες συζύγους ανδρών που ζούσαν στη χώρα. Η σουηδική πρεσβεία στην Αθήνα έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου, κάνοντας λόγο για «κοινωνικές τραγωδίες» και για γυναίκες που έμεναν ουσιαστικά απροστάτευτες απέναντι σε διαδικασίες διαζυγίου που κινούνταν στη Σουηδία.

Expressen 1976-08-23 

Η πρεσβεία στην Αθήνα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου:

ΤΟ ΔΙΑΖΥΓΙΟ ΣΤΑ ΣΟΥΗΔΙΚΑ ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΤΑΙ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ

Της ANNA-MARIA LANTZ

ΑΘΗΝΑ (Expressen). Ο νέος φιλελεύθερος σουηδικός νόμος περί διαζυγίου έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα σε αρκετές Ελληνίδες, οι οποίες ξαφνικά βρέθηκαν χωρίς καμία προστασία και οικονομική στήριξη στην πατρίδα τους.

Μόνο φέτος είναι γνωστό ότι πέντε Έλληνες άνδρες, κάτοικοι Σουηδίας, χρησιμοποίησαν τη σουηδική διαδικασία διαζυγίου για να εγκαταλείψουν με πολύ εύκολο τρόπο τις συζύγους τους.

— Αυτό έχει οδηγήσει σε κοινωνικές τραγωδίες εδώ, αναφέρουν από τη σουηδική πρεσβεία στην Αθήνα.

Η πρεσβεία έχει πλέον απευθυνθεί σε Σουηδό νομικό εφετείου, μεταξύ άλλων για μια ιδιαίτερα εξοργιστική υπόθεση που αφορά έναν Έλληνα στη Σουηδία και τη σύζυγό του στην Ελλάδα. Στην υπόθεση αυτή, το σουηδικό διαζύγιο τέθηκε σε ισχύ ήδη κατά την πρώτη εμφάνιση στο δικαστήριο και μάλιστα πριν ακόμη από την κύρια ακροαματική διαδικασία.

Ο Σουηδός δικηγόρος που είχε προσλάβει ο Έλληνας είχε αποδεχθεί όλα τα αιτήματα του άνδρα, παρότι η σύζυγος δεν του είχε δώσει ποτέ εξουσιοδότηση να την εκπροσωπήσει ενώπιον της σουηδικής Δικαιοσύνης. Η ίδια δεν γνώριζε τι συνέβαινε και δεν πρόλαβε να υποβάλει εγκαίρως τις αντιρρήσεις της.

Η όλη διαδικασία κόστισε στον άνδρα μόλις 65 κορώνες σε έξοδα νομικής βοήθειας, ενώ κατάφερε επίσης να αποφύγει τον καθορισμό διατροφής για τα παιδιά του ζευγαριού από το δικαστήριο. Στην αίτηση διαζυγίου που υπέβαλε για λογαριασμό του πελάτη του, ο δικηγόρος δεν παρείχε καμία πληροφορία σχετικά με την οικονομική κατάσταση της γυναίκας στην Ελλάδα.

— Ο δικηγόρος, ο οποίος στη συνέχεια διορίστηκε και ως εκπρόσωπος, σύμφωνα με την άποψη του νομικού του εφετείου, πιθανότατα ενήργησε παράνομα ή παραβίασε το καθήκον πίστης απέναντι στην εντολέα του, αναφέρουν από τη σουηδική πρεσβεία.

Σύμφωνα με τη σουηδική νομοθεσία, ένας αλλοδαπός υπήκοος μπορεί να λάβει διαζύγιο εφόσον αποδείξει ότι το ζευγάρι ζούσε χωριστά επί τουλάχιστον δύο χρόνια.

Η ελληνική νομοθεσία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, προβλέπει ότι ένας Έλληνας πολίτης δεν μπορεί να εκδώσει διαζύγιο μέσω ξένου δικαστηρίου εάν ο ένας από τους δύο συζύγους αρνείται. Επίσης, ένα σουηδικό δικαστήριο θα πρέπει να αρνηθεί να εκδώσει διαζύγιο εάν ένας από τους συζύγους αντιτίθεται στην αγωγή και δεν υπάρχει λόγος διαζυγίου σύμφωνα με τη νομοθεσία της πατρίδας κάποιου από τους συζύγους.

Σε άλλη περίπτωση, μια Ελληνίδα έλαβε έγγραφο από δικηγόρο στη Σουηδία, με το οποίο της ζητούσαν να υπογράψει ότι η ίδια και ο σύζυγός της δεν είχαν παιδιά μαζί.

Η ειδοποίηση ότι η Ελληνίδα όφειλε ξαφνικά να παρουσιαστεί σε σουηδικό δικαστήριο έφτασε μόλις έναν μήνα πριν από την εκδίκαση της υπόθεσης στη Σουηδία.

— Επειδή οι περισσότερες είναι φτωχές, δεν υπάρχει καμία δυνατότητα να ταξιδέψουν στη Σουηδία, αναφέρει η πρεσβεία. Δεν έχουν επίσης τα χρήματα για να προσλάβουν δικηγόρο.

— Τα δικαιώματα της ανυπεράσπιστης Ελληνίδας πρέπει να προστατεύονται, συνεχίζει η πρεσβεία. Δεν μπορεί μια τέτοια διαδικασία να γίνεται με τόσο επιπόλαιο τρόπο.

Στη Σουηδία ζουν 17.000 Έλληνες. Η πρεσβεία θεωρεί ότι το συγκεκριμένο ζήτημα μπορεί να αποτελέσει εν δυνάμει κίνδυνο για πολλές οικογένειες Ελλήνων μεταναστών.

Συντακτική ομάδα 

Σεπτεμβριανά 1955: Λεηλατήθηκε το σουηδικό προξενείο υπό τις κραυγές «Η Κύπρος είναι τουρκική»

Η ιστοσελίδα μας εντόπισε άρθρα από σουηδικές ημερήσιες εφημερίδες που δημοσιεύθηκαν τον Σεπτέμβριο του 1955. Τα δημοσιεύματα αναφέρονται στις βίαιες ταραχές στην Κωνσταντινούπολη, στις οποίες συμμετείχαν χιλιάδες άνθρωποι και κατά τις οποίες καταστράφηκαν ελληνικές εκκλησίες, σχολεία και κατοικίες.

Ανάμεσα στις ξένες διπλωματικές αποστολές που επλήγησαν ήταν και το σουηδικό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το ιστορικό κτίριο Palais de Suède στον Βόσπορο. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα των εφημερίδων, το κτίριο λεηλατήθηκε και υπέστη ζημιές, χωρίς ωστόσο να τραυματιστεί κανένας Σουηδός πολίτης. Το σουηδικό Υπουργείο Εξωτερικών υπέβαλε αργότερα επίσημη διαμαρτυρία για τις επιθέσεις.

«Σύμφωνα με αναφορές από την Κωνσταντινούπολη (TT–Reuter, Arbetet, 7 Σεπτεμβρίου 1955), εκτεταμένες ταραχές ξέσπασαν το βράδυ της Τρίτης. Δεκάδες χιλιάδες Τούρκοι διαδήλωναν κρατώντας σημαίες και φωτογραφίες του Κεμάλ Ατατούρκ και επιτέθηκαν σε ελληνικές περιουσίες στην πόλη.

Καταστήματα, κατοικίες, εκκλησίες και σχολεία πυρπολήθηκαν ή καταστράφηκαν, ενώ ακούγονταν συνθήματα όπως “Η Κύπρος είναι τουρκική!”.

Αφορμή αποτέλεσε η ένταση γύρω από το Κυπριακό, ύστερα από ψευδείς πληροφορίες που δημοσίευσε τουρκική εφημερίδα, σύμφωνα με τις οποίες το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη είχε δεχθεί επίθεση.

Τα εξαγριωμένα πλήθη εισέβαλαν επίσης σε ξένα προξενεία, ανάμεσά τους και στο σουηδικό προξενείο, Palais de Suède, το οποίο λεηλατήθηκε και πυρπολήθηκε».

Arbetet, 7 Σεπτεμβρίου 1955

Λεηλατήθηκε το σουηδικό προξενείο

(Svenska Dagbladet, 8 Σεπτεμβρίου 1955)

Σύμφωνα με ενημέρωση προς το σουηδικό Υπουργείο Εξωτερικών από τη σουηδική διπλωματική αποστολή στην Άγκυρα, το κτίριο του προξενείου στην Κωνσταντινούπολη λεηλατήθηκε κατά τη διάρκεια των ταραχών.

Το κτίριο υπέστη ορισμένες ζημιές, ωστόσο δεν αναφέρθηκε κανένας τραυματισμός Σουηδού πολίτη.

Ο Σουηδός πρέσβης στην Άγκυρα, Adolf Cronenberg, υπέβαλε έντονη διαμαρτυρία στο τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών και επιφυλάχθηκε του δικαιώματος να υποβάλει αργότερα αίτημα αποζημίωσης για τις ζημιές.

Στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης υπηρετούσε εκείνη την περίοδο μόνο ο πρόξενος Torsten Weman, ο οποίος βρισκόταν μόνος του στο κτίριο.

Επλήγη ιστορικό κτίριο

Το κτίριο του σουηδικού προξενείου στην Κωνσταντινούπολη αποτελεί ιστορική ιδιοκτησία στον Βόσπορο και είναι γνωστό ως Palais de Suède.

Το κτίριο αποκτήθηκε από το σουηδικό κράτος ήδη από το 1758 και θεωρείται μία από τις ιστορικότερες διπλωματικές ιδιοκτησίες στον κόσμο.

Για αιώνες αποτέλεσε σταθερό σημείο της σουηδικής παρουσίας στην πόλη, όπου υπηρέτησαν πολλοί διακεκριμένοι διπλωμάτες.

Κατά τις ταραχές του Σεπτεμβρίου του 1955, το κτίριο υπέστη σοβαρές ζημιές, λεηλατήθηκε και καταστράφηκε εν μέρει. Το σουηδικό κράτος, μέσω διπλωματικών διαμαρτυριών και διαπραγματεύσεων, μπόρεσε αργότερα να ζητήσει αποζημίωση.

Κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ανάπτυξη στρατού

Οι τουρκικές αρχές αντέδρασαν στις ταραχές επιβάλλοντας κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην Κωνσταντινούπολη και στη Σμύρνη.

Στρατιωτικές δυνάμεις και αστυνομία αναπτύχθηκαν για την αποκατάσταση της τάξης.

Ωστόσο, μεγάλος αριθμός ελληνικών κατοικιών και επιχειρήσεων είχε ήδη καταστραφεί και, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, συνολικά 19 ελληνορθόδοξες εκκλησίες παραδόθηκαν στις φλόγες.

Svenska Dagbladet, 8 Σεπτεμβρίου 1955

 Εφημερίδα Arbetet 7 Σεπτεμβρίου 

Arbetet, 7 Σεπτεμβρίου 1955

Συντακτική ομάδα 

Σουηδικό πρωτοσέλιδο 1928:Οι Σουηδοί έφεραν στο φως τους ελληνικούς Σόλους – «Η Πομπηία της Κύπρου»

Στις 15 Φεβρουαρίου 1928, η σουηδική εφημερίδα Dagens Nyheter αφιέρωνε το πρωτοσέλιδό της στις εντυπωσιακές αρχαιολογικές ανακαλύψεις της Σουηδικής Αρχαιολογικής Αποστολής στην Κύπρο. Με τον επιβλητικό τίτλο «Οι Σουηδοί ανακαλύπτουν ελληνικούς ναούς – Οι Σόλοι, μια Πομπηία της Κύπρου», η εφημερίδα παρουσίαζε την αποκάλυψη ελληνικών ναών και του αρχαίου θεάτρου των Σόλων, φωτίζοντας παράλληλα τους ισχυρούς ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς της Κύπρου με την Ελλάδα.

DAGENS NYHETER
ΟΙ ΣΟΥΗΔΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ ΝΑΟΥΣ

Τετάρτη, 15 Φεβρουαρίου 1928

ΟΙ ΣΟΛΟΙ – ΜΙΑ ΠΟΜΠΗΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Ανασκάφηκε επιβλητικό θέατρο – το πρώτο στο νησί

Χτισμένο στην αρχαϊκή εποχή, χωρούσε τέσσερις χιλιάδες θεατές
ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΝΑΟΣ – Ο ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ

Εντυπωσιακά αποτελέσματα από τις ανασκαφές στο Καραβοστάσι

Η Σουηδική Αρχαιολογική Αποστολή στην Κύπρο, η οποία πέτυχε εξαιρετικά πλούσια αποτελέσματα στις ανασκαφές της στη Λάπηθο, δεν είχε μικρότερη επιτυχία ούτε στον δεύτερο ανασκαφικό της χώρο, το Καραβοστάσι.

Στο ακόλουθο άρθρο, ο επικεφαλής της αποστολής, δρ Einar Gjerstad, αφηγείται τις σουηδικές ανασκαφές στους αρχαίους Σόλους, κατά τις οποίες βρέθηκαν το πρώτο ελληνικό θέατρο στην Κύπρο και δωρικοί, αρχαϊκοί ναοί.

Σε προηγούμενο άρθρο έγινε αναφορά στις ανασκαφές της Λαπήθου. Απομένει τώρα να παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα της εργασίας μας στον δεύτερο ανασκαφικό μας χώρο, το Καραβοστάσι.

Το Καραβοστάσι είναι ένα άθλιο μικρό αγροτικό χωριό στη δυτική ακτή της Κύπρου, από τα πιο φτωχικά, ρημαγμένα και βρώμικα μέρη που μπορεί να φανταστεί κανείς: βρόμικα σπίτια, κουρελιασμένες μορφές, σκουπίδια και σκουριασμένα τενεκεδάκια.

Το χωριό πήρε το όνομά του από το γεγονός ότι οι καραβάνες που πήγαιναν προς και από την Πάφο, νοτιότερα στη δυτική ακτή, σταματούσαν παλαιότερα πάντοτε εκεί.

Ακριβώς βόρεια από το χωριό βρίσκεται ένας άλλος μικρός οικισμός, το Ξερό, ο οποίος διοικητικά συνδέεται με το Καραβοστάσι.

Πριν από τρία χρόνια δεν υπήρχε εκεί ούτε ένα σπίτι. Τώρα έχουν ξεφυτρώσει περίπου δεκαπέντε μικρά, ασβεστωμένα σπίτια, πράγμα που σημαίνει πέντε σπίτια τον χρόνο.

Δεν πρόκειται ακριβώς για αμερικανικούς ρυθμούς, ωστόσο για ένα κυπριακό χωριό αυτό σημαίνει μια εκπληκτικά γρήγορη ανάπτυξη — και, στην πραγματικότητα, έχει πράγματι σχέση με τους Αμερικανούς.

Το Ξερό είναι συγκεκριμένα το σημείο εξαγωγής του χαλκού που εξορύσσεται από μια αμερικανική εταιρεία στα μεταλλεία της Σκουριώτισσας, λίγα χιλιόμετρα προς το εσωτερικό του νησιού.

Ανασκάφηκε επιβλητικό θέατρο – το πρώτο στο νησί

Το μετάλλευμα μεταφέρεται σιδηροδρομικώς στο Ξερό. Πριν φορτωθεί στα πλοία, θρυμματίζεται εκεί σε ένα εργοστάσιο. Από έξω, αυτή η διαδικασία φαίνεται σαν πυκνός μαύρος καπνός που βγαίνει από μια καμινάδα ύψους 20 μέτρων.

Ανοιχτά βρίσκονται τα πλοία μεταφοράς μεταλλεύματος, έτοιμα να φορτωθούν. Τα βαρούλκα ακούγονται νύχτα και μέρα, μέρα και νύχτα. Οι πεντακόσιες ηλεκτρικές λάμπες στην προβλήτα λάμπουν σαν παραμυθένιος φωτισμός και μετατρέπουν ακόμη και την πιο σκοτεινή κυπριακή νύχτα σε μέρα.

Μαυρισμένοι εργάτες του άνθρακα και των μεταλλείων περιφέρονται ολόγυρα.

Εκεί βρίσκεται ο Κλεάνθης, ο παντοπώλης, ο οποίος είναι ταυτόχρονα και εργολάβος της εταιρείας. Από αυτόν οι εργάτες παίρνουν προϊόντα με πίστωση. Στο κατάστημά του το ψωμί και το αλεύρι είναι ακριβότερα από οπουδήποτε αλλού.

Το Σάββατο ένα θορυβώδες πλήθος στέκεται έξω από την πόρτα του Κλεάνθη. Ο Κλεάνθης καταβάλλει τους μισθούς και ο Κλεάνθης αφαιρεί από τον μισθό το κόστος όλου εκείνου του ακριβού ψωμιού που είχε καταναλωθεί με πίστωση.

Ο Κλεάνθης κάνει τις κρατήσεις του. Εκείνος φορά γιακά και έχει αυτοκίνητο Ford, ενώ στις ταβέρνες κάθονται οι βρόμικοι εργάτες και χτυπούν τα βρόμικα χαρτιά τους πάνω στο τραπέζι, την ώρα που η δυσαρέσκεια συσσωρεύεται μέσα στα αμέτρητα ποτήρια.

Ψηλά επάνω κάθεται ο Αμερικανός διευθυντής στην επιβλητική του έπαυλη. Μερικές φορές περνά αστραπιαία με το πολυτελές αυτοκίνητό του — αυτός που έχει απαγορεύσει στους εργάτες να διαβάζουν την κομμουνιστική εφημερίδα της Λεμεσού.

Σόλοι – ένας επιβλητικός ανασκαφικός χώρος

Ας αφήσουμε αυτόν τον κόσμο της έντασης, της βρωμιάς και της δυσαρέσκειας και ας περπατήσουμε λίγο κατά μήκος της ακτής, νότια του Καραβοστασίου.

Μόλις βγει κανείς έξω από το χωριό, την προσοχή του τραβά ένας εκτεταμένος λόφος που υψώνεται απαλά στα αριστερά του δρόμου.

Το έδαφος είναι καλυμμένο με θραύσματα αγγείων, κομμάτια λαξευμένης πέτρας και σπασμένα κεραμίδια.

Ας συνεχίσουμε την πορεία μας μέχρι την κορυφή του λόφου.

Εδώ ο αέρας είναι καθαρός, υπάρχει ησυχία και μοναξιά — μια έντονη αντίθεση με τον καπνό και τον θόρυβο κάτω στο Ξερό.

Η καμινάδα του εργοστασίου εκεί κάτω διακρίνεται από αυτό το ύψος μόνο σαν ένας κόκκος σκόνης, ενώ το βλέμμα απλώνεται πάνω σε έναν από τους πλατύτερους ορίζοντες που έχει δημιουργήσει η φύση.

Το μάτι φτάνει μακριά πάνω από την πεδιάδα της Μεσαορίας, στο κέντρο του νησιού, και κατά μήκος της οδοντωτής οροσειράς της Κερύνειας στη βόρεια ακτή, μέχρι ακόμη και τις αχνές γαλάζιες ορεινές μάζες της Μικράς Ασίας.

Το βλέμμα γλιστρά πάνω από τον απέραντο Κόλπο της Μόρφου και την επίπεδη επιφάνεια της θάλασσας, ακολουθεί τις πλαγιές των βουνών της Πάφου και τις ελικοειδείς κοιλάδες των ποταμών προς τα πράσινα, δροσερά πευκοδάση και τα ορεινά ύψη του Τροόδους.

Πιο επιβλητικός ανασκαφικός χώρος δύσκολα θα μπορούσε να βρεθεί πάνω σε αυτό το ευλογημένο νησί.

Σύμφωνα με την παράδοση, οι Σόλοι ήταν αθηναϊκή αποικία.

Αρχικά η πόλη ονομαζόταν Αίπεια και βρισκόταν μακρύτερα από την ακτή. Όμως ο Σόλων, όταν έφθασε εκεί κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του, έπεισε τον τότε βασιλιά, Φιλόκυπρο, να εγκαταλείψει την Αίπεια και να ιδρύσει μια νέα πόλη στην παράκτια πεδιάδα, όπου υπήρχαν καλύτερες δυνατότητες ανάπτυξης απ’ ό,τι στη στενή και απόκρημνη Αίπεια.

Προς τιμήν του Σόλωνα, η νέα πόλη ονομάστηκε Σόλοι.

Έτσι διηγείται την ιστορία ο Πλούταρχος.

Το ότι η ετυμολογική σύνδεση «Σόλων – Σόλοι» δεν έχει πραγματική βάση, σχεδόν δεν χρειάζεται να επισημανθεί. Τίποτε όμως δεν εμποδίζει την παράδοση για μεταφορά της πόλης από τα βουνά προς την πεδιάδα να είναι αληθινή.

Περίπου τέσσερα χιλιόμετρα βορειοδυτικά των Σόλων, πάνω σε έναν απόκρημνο βράχο που πέφτει προς τη θάλασσα, διακρίνονται τα ερείπια μιας παλιάς πόλης, τα οποία γενικά υποδεικνύονται ως η Αίπεια.

Ομοίως, δεν υπάρχει λόγος να αμφιβάλλει κανείς ότι η πόλη ήταν αθηναϊκή αποικία.

Επιστημονικές ανασκαφές δεν είχαν ποτέ πραγματοποιηθεί στον χώρο. Όμως τα περισσότερα ευρήματα που είχαν ξεφύγει από τα χέρια των λαθρανασκαφέων και μπορούσαν με κάποια βεβαιότητα να αποδοθούν στους Σόλους είχαν καθαρά αττικό χαρακτήρα.

Καθώς οι Σόλοι ήταν, μετά τη Σαλαμίνα, η σημαντικότερη πόλη της Κύπρου, ήταν φυσικό να επιλέξουμε αυτόν τον τόπο ως έναν από τους ανασκαφικούς μας χώρους.

Ο κύριος σκοπός των ανασκαφών είναι ακριβώς να ερευνήσουμε και να προσδιορίσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τη φύση και τον βαθμό της ελληνικής κουλτούρας στην Κύπρο.

Στη Λάπηθο φαίνεται ότι βρήκαμε έναν εξαιρετικό χώρο για τη μελέτη των προϊστορικών σχέσεων μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας.

Στους Σόλους, αντίθετα, μπορούσαμε να περιμένουμε ότι θα βρίσκαμε τις ιστορικές σχέσεις αποτυπωμένες με ακόμη μεγαλύτερη σαφήνεια.

Ο Άλφιρος ο ανασκαφέας, ο Χρίστος ο φιλόσοφος, ο Σόλων ο χορευτής

Ο Άλφιρος είχε κυρίως την ευθύνη αυτής της ανασκαφής.

Ποιος είναι ο Άλφιρος; Κάθε παιδί στην περιοχή του Καραβοστασίου το γνωρίζει.

Στα σουηδικά ονομάζεται Alfred Westholm, όμως οι Έλληνες θεωρούν πως το «Alfred» είναι αδύνατο να προφερθεί και έτσι το όνομά του είναι, για όλους, Άλφιρος.

Στις αρχές Οκτωβρίου ξεκινήσαμε.

Η έναρξη καθυστέρησε και καταφέραμε να αρχίσουμε μόνο με δυσκολία, καθώς οι εργάτες του άνθρακα και των μεταλλείων στο Ξερό έθεταν απαράδεκτους μισθολογικούς όρους, όπως έχει ήδη αναφερθεί σε προηγούμενο άρθρο.

Αναγκαστήκαμε να βρούμε εργάτες από άλλο χωριό, τον Καραβά, γειτονικό χωριό της Λαπήθου, ώστε να μη σταματήσουμε πριν καν αρχίσουμε.

Σιγά-σιγά άρχισαν να εμφανίζονται εργάτες και από τα γύρω χωριά.

Οι περισσότεροι προέρχονταν από ένα χωριό, τη Γαλήνη, περίπου μισό σουηδικό μίλι ψηλότερα στα βουνά — ένας περήφανος και άγριος πληθυσμός, που απεχθανόταν τη βρωμιά και την ταλαιπωρία της εργασίας στα μεταλλεία και θεωρούσε τη λιγότερο αμειβόμενη δουλειά στην ύπαιθρο πιο αξιοπρεπή.

Η επίλεκτη ομάδα, ωστόσο, αποτελούνταν από τους ανθρώπους του Καραβά, και οι εκλεκτότεροι ανάμεσά τους ήταν ο Χρίστος και ο Σόλων.

Ο Χρίστος είναι ο στοχαστικός φιλόσοφος που γράφει επιλεγμένα γνωμικά στους ασβεστωμένους τοίχους του καταλύματος.

Ο Σόλων είναι ο εκστατικός χορευτής, που τα βράδια χορεύει άγριους χορούς γύρω από τη φωτιά.

«Ο Σόλων σκάβει στους Σόλους» — οι ίδιοι οι εργάτες είχαν επισημάνει το αστείο.

Η πρώτη «επίθεση» – μια απογοήτευση

Η πρώτη επίθεση στα ερείπια των Σόλων αποδείχθηκε απογοητευτική.

Είχαμε πληροφορηθεί ότι ένας λαθρανασκαφέας είχε βρει ένα κομμάτι από τη ζωφόρο ενός ναού στο χωράφι του φίλου μας, Ιμπραήμ Χασάν.

Το χωράφι βρίσκεται ακριβώς δίπλα στη θάλασσα και αρχίσαμε να φανταζόμαστε έναν ναό του Ποσειδώνα εκεί έξω, πάνω στο ακρωτήρι. Έτσι ξεκινήσαμε την ανασκαφή γεμάτοι ενθουσιασμό.

Η ψυχρολουσία ήρθε αρκετά γρήγορα.

Ήδη έπειτα από λίγες ημέρες ανασκαφής είχαμε διαπιστώσει ότι κανένας ναός δεν είχε υπάρξει ποτέ στο συγκεκριμένο σημείο.

Αντίθετα, πέσαμε πάνω σε ορισμένους βυζαντινούς τοίχους κατοικιών.

Και η ζωφόρος του ναού;

Είχε απλώς εντοιχιστεί ως οικοδομικός λίθος σε αυτούς τους βυζαντινούς τοίχους.

Οι τοίχοι αυτοί ήταν, στην πραγματικότητα, κατασκευασμένοι εξ ολοκλήρου από υλικά που είχαν αφαιρεθεί από αρχαία κτίρια. Είναι λοιπόν φανερό ότι κάποιος ναός είχε αναγκαστεί να «παραχωρήσει» ακόμη και τη ζωφόρο του.

Δεν βρήκαμε άλλα τμήματα της ζωφόρου, βρήκαμε όμως άλλα αρχιτεκτονικά μέλη από ακριβώς τον ίδιο ασβεστόλιθο.

Τα βυζαντινά κατάλοιπα βρίσκονταν τότε έξω από το πεδίο του ενδιαφέροντός μας και έτσι αφήσαμε τους βυζαντινούς τοίχους στην τύχη τους, αφού πρώτα τους χαρτογραφήσαμε.

Ελληνικός ναός πριν από το 500 π.Χ.

Μετακινηθήκαμε τώρα στην κορυφή του λόφου.

Η πλαγιά προς τη θάλασσα κατεβαίνει σε μια σειρά από αναβαθμίδες.

Από την κορυφή και προς τις πρώτες αναβαθμίδες ανοίξαμε μια δοκιμαστική τάφρο πλάτους δύο μέτρων, την οποία σκάψαμε από το σημερινό επίπεδο του εδάφους μέχρι τον φυσικό βράχο, προκειμένου να ερευνήσουμε την ιστορία της κατοίκησης του χώρου.

Πάνω στην ίδια την κορυφή, οι αξίνες μας συνάντησαν τα θεμέλια ενός ελληνικού ναού.

Επειδή το στρώμα του χώματος εκεί είναι πολύ λεπτό — μόλις 20 έως 30 εκατοστά μέχρι τον βράχο — έχει διατηρηθεί μόνο η κατώτερη στρώση της τοιχοποιίας, η οποία ήταν βυθισμένη μέσα στον βράχο.

Και ούτε αυτή έχει διατηρηθεί ολόκληρη στη μία μακριά και στη μία κοντή πλευρά, όπου η τελευταία πέτρα είχε αφαιρεθεί χωρίς έλεος από ανθρώπους που αναζητούσαν οικοδομικούς λίθους.

Οι τοίχοι είναι κατασκευασμένοι από καλά λαξευμένους ορθογώνιους λίθους.

Δεν είχαν ακόμη αποκαλυφθεί πλήρως, γι’ αυτό και οι διαστάσεις του ναού παρέμεναν προς το παρόν άγνωστες.

Ο ναός φαίνεται ότι ήταν του τύπου templum in antis, δηλαδή είχε κίονες στην πρόσοψη, ανάμεσα στις προεκτάσεις των μακρών πλευρών του.

Η ηλικία του ναού μπορούσε, ευτυχώς, να προσδιοριστεί.

Δίπλα στους τοίχους βρέθηκε αποκλειστικά γεωμετρική και αρχαϊκή κεραμική, γι’ αυτό ο ναός πρέπει οπωσδήποτε να χρονολογηθεί στην αρχαϊκή εποχή, πριν από το 500 π.Χ.

Η πολιτιστική και ιστορική αξία αυτών των φαινομενικά ασήμαντων υπολειμμάτων γίνεται αντιληπτή αν σκεφτεί κανείς ότι:

αυτός είναι ο πρώτος ελληνικός ναός που έχει ανακαλυφθεί στην Κύπρο.

Πλούσια αποτελέσματα

Ενθαρρυμένοι από αυτό το αποτέλεσμα, συνεχίσαμε τη δοκιμαστική τάφρο προς τα κάτω, διασχίζοντας τις τέσσερις ανώτερες αναβαθμίδες.

Μαζί με μια πλευρική δοκιμαστική τάφρο στη δεύτερη αναβαθμίδα, το συνολικό μήκος της έφτασε τελικά σχεδόν τα 200 μέτρα.

Όταν ολοκληρώθηκε η ανασκαφή της, μπορούσαν να καταγραφούν τα ακόλουθα αποτελέσματα:

Εντοπίστηκε ένας πλατύς περιμετρικός τοίχος, που εκτεινόταν γύρω από το πλάτωμα της κορυφής, περίπου στο μέσο της δεύτερης αναβαθμίδας.

Η κορυφή αποτελούσε επομένως μια ακρόπολη, χωρισμένη από την υπόλοιπη πόλη.

Χαμηλότερα, στην πλευρική τάφρο, εντοπίστηκε και το ίδιο το τείχος της πόλης, πλάτους περίπου τεσσάρων μέτρων.

Το τείχος είναι κατασκευασμένο από έναν πυρήνα τοιχοποιίας δεμένο με γύψο, με εξωτερική επένδυση από λαξευμένες πέτρες.

Οι πολυάριθμες αιχμές βελών που βρέθηκαν εδώ μαρτυρούν ακόμη τις σφοδρές μάχες που κάποτε διεξήχθησαν γύρω από τα τείχη της πόλης των Σόλων.

Στην τρίτη και την τέταρτη αναβαθμίδα, έξω από το τείχος της ακρόπολης, η δοκιμαστική τάφρος έκοψε έναν τοίχο, ο οποίος φαίνεται ότι ανήκει σε έναν δεύτερο αρχαϊκό ναό, και στη συνέχεια πέρασε μέσα από ένα συγκρότημα ιδιωτικών κατοικιών, των οποίων οι τοίχοι σε ορισμένα σημεία διατηρούνταν σε ύψος έως και τριών μέτρων.

Οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με επίχρισμα, ενώ σε ένα σημείο αποκαλύφθηκε και μαρμάρινο δάπεδο.

Μπορούν να διακριθούν δύο οικοδομικές περίοδοι: μία ελληνιστική και μία κλασική.

Αν ανασκάπτονταν αυτές οι συνοικίες κατοικιών, θα μπορούσε κανείς να μετατρέψει τους Σόλους στην Πομπηία της Κύπρου.

Δυστυχώς, τα οικονομικά μέσα της αποστολής είναι τόσο περιορισμένα, ώστε αναγκαζόμαστε να εγκαταλείψουμε αυτό το δελεαστικό και ένδοξο εγχείρημα.

Αντί γι’ αυτό, κατά τη φετινή ανασκαφική περίοδο συγκεντρώσαμε τις δυνάμεις μας σε κάτι που βρισκόταν μέσα στα όρια των δυνατοτήτων μας:

Ανασκάψαμε το θέατρο των Σόλων, το πρώτο θέατρο στην Κύπρο.

Το θέατρο βρίσκεται περίπου 100 μέτρα ανατολικά της δοκιμαστικής τάφρου, στην πλαγιά που κατεβαίνει προς τη θάλασσα.

Πριν από την ανασκαφή ήταν εντελώς καλυμμένο με χώμα και μόνο χάρη σε μια ομοιόμορφη, ημικυκλική κοιλότητα στην επιφάνεια του εδάφους μπορούσε κανείς να συμπεράνει ότι εκεί βρισκόταν θαμμένο ένα θέατρο.

Συντακτική ομάδα 

EXPRESSEN 1974:"13 αστυνομικοί εκτελέστηκαν στο κεφάλι – 40 οχήματα με Ελληνοκύπριους στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν και σκοτώθηκαν»

Στις 22 Ιουλίου 1974, η σουηδική εφημερίδα Expressen μετέφερε στους αναγνώστες της τη φρίκη των πρώτων ημερών της Τουρκικής εισβολής στην Κύπρο μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων που εγκατέλειπαν το νησί. «Ο δρόμος ήταν γεμάτος πτώματα. Στα ρείθρα κυλούσε αίμα», έγραφε το ρεπορτάζ 

. Ανάμεσα στους διασωθέντες ήταν και η Μαργκαρέτε Καραγιάννη, η οποία έφυγε από την Αμμόχωστο με το εννέα μηνών παιδί της, αφήνοντας πίσω τον Ελληνοκύπριο σύζυγό της. Ένα συγκλονιστικό δημοσιογραφικό ντοκουμέντο από την Κύπρο του 1974, με αφηγήσεις για νεκρούς, εκτελέσεις, αγνοούμενους και αμάχους που προσπαθούσαν να σωθούν μέσα στο χάος.

UPI–Expressen — Ο δρόμος ήταν γεμάτος πτώματα. Στα ρείθρα κυλούσε αίμα.

Η κυρία Μαργκαρέτε Καραγιάννη ήταν μία από τους 4.000 ανθρώπους που χθες μεταφέρθηκαν σε ασφαλές μέρος, περνώντας μέσα από τη γραμμή των συγκρούσεων στην Κύπρο.

Ο σύζυγός της, Ανδρέας, έπρεπε να παραμείνει στο νησί ως στρατιώτης.

— Ίσως να είναι ήδη νεκρός, λέει κλαίγοντας.

Πριν από δύο χρόνια έφυγε από το Λονδίνο και παντρεύτηκε τον Ελληνοκύπριο Ανδρέα, ξυλουργό από την Αμμόχωστο.

Χθες, η ίδια και ο εννέα μηνών γιος τους ήταν ανάμεσα σε εκείνους που απομακρύνθηκαν. Μεταφέρθηκαν με βρετανικά στρατιωτικά φορτηγά από τη Λευκωσία και την Αμμόχωστο προς τη βρετανική στρατιωτική βάση στο Ακρωτήρι, στο νότιο τμήμα του νησιού.

Έλληνες και Τούρκοι είχαν υποσχεθεί ασφαλή διέλευση. Για λίγες στιγμές οι ριπές των πυροβόλων σώπασαν.

Από τις καρότσες των φορτηγών οι τουρίστες μπορούσαν να δουν περίπου 150 χιλιόμετρα της γραμμής των συγκρούσεων, εκεί όπου οι μάχες είχαν μαίνεται με τη μεγαλύτερη σφοδρότητα.

Η Μαργκαρέτα Καραγιάννη έκλαιγε στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής. Όταν τελικά έφτασε ασφαλής στο Λονδίνο, μπόρεσε να διηγηθεί:

— Έφυγα τρέχοντας από το σπίτι το πρωί του Σαββάτου. Έτρεξα σε μια φυτεία με πορτοκαλιές, κρατώντας το μωρό μου στην αγκαλιά. Από το σημείο όπου κρυβόμουν έβλεπα τις οβίδες να εκρήγνυνται. Όλα ήταν τόσο τρομακτικά.

Εκείνη και το παιδί εντοπίστηκαν έπειτα από μερικές ώρες από έναν από τους οδηγούς των φορτηγών που επρόκειτο να μεταφέρουν τουρίστες στη βρετανική στρατιωτική βάση.

— Στον δρόμο προς την αεροπορική βάση έβλεπα παντού νεκρούς ανθρώπους. Κείτονταν πυροβολημένοι στις άκρες του δρόμου. Σκέφτομαι μήπως και ο Ανδρέας μου είναι ένας από αυτούς.

Δεν πιστεύει ότι ο σύζυγός της βρίσκεται ακόμη στη ζωή. Το πρωί του Σαββάτου αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι τους στην Αμμόχωστο.

— Ούτε εκείνος ούτε εγώ θέλουμε να υποστηρίξουμε τον νέο Έλληνα κυβερνήτη. Όμως ο άνδρας μου έπρεπε να πάει στον πόλεμο και να πολεμήσει γι’ αυτόν. Διαφορετικά θα τον πυροβολούσαν αμέσως.

Σκοτώθηκε 10χρονος

Δίπλα της, πάνω στην καρότσα του φορτηγού, κάθονταν τρομοκρατημένοι Βρετανοί τουρίστες. Ένας από αυτούς διηγείται:

— Τα πτώματα ήταν στοιβαγμένα σε σωρούς. Ακούγαμε κραυγές για βοήθεια, αλλά δεν μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα.

Κατά το μεγαλύτερο μέρος της εκκένωσης δεν υπήρχαν πυροβολισμοί. Ωστόσο, στρατιώτες άνοιξαν πυρ εναντίον ενός ιδιωτικού αυτοκινήτου που βρισκόταν τελευταίο στην αυτοκινητοπομπή. Ένα 10χρονο αγόρι από την Αγγλία, γιος Βρετανού στρατιώτη, σκοτώθηκε.

Ένας αυτόπτης μάρτυρας, ο διευθυντής Ντέρεκ Ριντ από το Δουβλίνο, βρισκόταν στην Πάφο, στο νότιο τμήμα του νησιού, όταν ο Νίκος Σαμψών κατέλαβε την εξουσία. Διηγείται:

— Όσοι ήταν πιστοί στον Μακάριο πυροβολούνταν αμέσως από τους άνδρες του νέου δικτάτορα. Έλεγαν ότι ήθελαν να υπακούσουν στον Μακάριο και ότι δεν ήθελαν να χρησιμοποιήσουν όπλα. Τότε τους χτυπούσαν οι σφαίρες των τυφεκίων.

— Τα σώματά τους σύρθηκαν σε έναν ομαδικό τάφο. Ήταν ένα φρικτό θέαμα να βλέπεις πώς τους έθαβαν εκεί.

Ο Αργύρης Κυριακίδης, ένας ακόμη από όσους διασώθηκαν, βρισκόταν στη Λεμεσό όταν ξέσπασαν οι συγκρούσεις. Είναι Ελληνοκύπριος, αλλά κάτοικος Λονδίνου.

— Στην Αμμόχωστο είδα μητέρες να πηγαίνουν στο νοσοκομείο της πόλης αναζητώντας τους νεκρούς γιους τους. Αναγκάζονταν να ψάχνουν μέσα σε σωρούς πτωμάτων, διηγείται.

— Άκουσα ότι 13 αστυνομικοί είχαν αιχμαλωτιστεί από τους Τούρκους. Αργότερα οι αστυνομικοί βρέθηκαν νεκροί, με σφαίρες στο κεφάλι.

Γνωρίζει επίσης ότι 40 αυτοκίνητα με Ελληνοκύπριους στρατιώτες είχαν αιχμαλωτιστεί από τους Τούρκους.

— Όλοι οι στρατιώτες είναι τώρα νεκροί, λέει. 

Συντακτική ομάδα 

Ντοκουμέντο-μαρτυρία από την Κερύνεια: Οι Τούρκοι παίρνουν άνδρες και ανήλικους — ο ΟΗΕ απλώς παρακολουθεί

 

Ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο από τα αρχεία της σουηδικής Dagens Nyheter φωτίζει τις πρώτες ημέρες μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Από το Μπέλαπαϊς της Κερύνειας, η απεσταλμένη Birgitta Edlund καταγράφει άνδρες και ακόμη και ανήλικα αγόρια να απομακρύνονται από τα χωριά και να οδηγούνται σε στρατόπεδα αιχμαλώτων, οικογένειες να αναζητούν απεγνωσμένα τους δικούς τους και στρατιώτες του ΟΗΕ να περιορίζονται στον ρόλο του «παρατηρητή». Μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν την αγωνία, τον φόβο και την αβεβαιότητα μετατρέπουν το δημοσίευμα της 7ης Αυγούστου 1974 σε ένα ισχυρό ιστορικό τεκμήριο για όσα συνέβαιναν τότε στην κατεχόμενη Κερύνεια.

Ο ΟΗΕ παρακολουθεί ενώ άνδρες και αγόρια απομακρύνονται από τα χωριά

Από την απεσταλμένη της DN, Birgitta Edlund.

ΜΠΕΛΑΠΑΪΣ, Κύπρος, Τρίτη.

Οκτακόσιες γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι μπόρεσαν να επιστρέψουν στο Μπέλαπαϊς, το χωριό κοντά στην Κερύνεια που έκανε γνωστό ο Lawrence Durrell μέσα από το βιβλίο του Πικρολέμονα. Στον μεσογειακό κόλπο έξω από την Κερύνεια, που φαίνεται από την πλατεία του Μπέλαπαϊς, βρίσκονται τα πολεμικά πλοία των Τούρκων, ενώ στους δρόμους του χωριού κινούνται μόνο Τούρκοι στρατιώτες. Γυναίκες και παιδιά παραμένουν κλεισμένοι στα σπίτια, ενώ μερικοί από τους ηλικιωμένους άνδρες του χωριού κάθονται κάτω από το «Δέντρο της Απραξίας», έναν μεγάλο ευκάλυπτο με λευκά κλαδιά.

Ο Στάβος, ιδιοκτήτης του καφενείου στο «Δέντρο της Απραξίας», κοιμάται σε μια καρέκλα. Στην αυλή απέναντι από το μοναστήρι των Σταυροφόρων κάθονται Τούρκοι στρατιώτες, με τα κράνη στα γόνατα, σκουπίζοντας τον ιδρώτα από το μέτωπό τους.

Σιωπηλοί στρατιώτες του ΟΗΕ

Στο μοναστήρι κάθονται εννέα σιωπηλοί στρατιώτες του ΟΗΕ που πρέπει να «παρατηρούν» όσα συμβαίνουν. Όταν την Παρασκευή οι άνδρες του χωριού οδηγήθηκαν σε στρατόπεδο αιχμαλώτων με δεμένα τα μάτια, ακόμη και οι άνδρες του ΟΗΕ εκδιώχθηκαν υπό την απειλή όπλων. Από τους 220 άνδρες που απομακρύνθηκαν, 96 ηλικιωμένοι και ασθενείς επετράπη να επιστρέψουν κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου.

Ο Imer Kühn, Τούρκος ταγματάρχης αλεξιπτωτιστών και διοικητής της περιοχής του Μπέλαπαϊς, λέει θλιμμένος, στα σπαστά γερμανικά που έμαθε κατά την εκπαίδευσή του σε στρατόπεδο του ΝΑΤΟ στη Φρανκφούρτη, ότι από όλους τους πολέμους αυτός είναι ο χειρότερος που μπορεί να φανταστεί.

— Εδώ είναι τόσο όμορφα, τόσο συγκλονιστικά όμορφα. Όλα πρέπει να γίνουν ξανά καλά, λέει.

Περισσότερο απ’ όλα λαχταρά να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη. Φροντίζει να τονίσει ότι εδώ, στο Μπέλαπαϊς, ο πληθυσμός έχει καλή μεταχείριση. Καλύτερη, σε κάθε περίπτωση, από εκείνη που έχει ο τουρκικός πληθυσμός στη Λεμεσό και την Αμμόχωστο, όπως λέει.

Ασβεστωμένα σπίτια με γαλάζιες πόρτες ανεβαίνουν στις πλαγιές. Το σπίτι του Lawrence Durrell είναι το πιο λευκό και το πιο έντονα γαλάζιο. Η πόρτα ανοίγει απότομα και μια γυναίκα με ροζ ρόμπα, που με περνά για νοσοκόμα του Ερυθρού Σταυρού, πέφτει στην αγκαλιά μου και κλαίει απαρηγόρητα στον ώμο μου.

Ένας αμήχανος ταγματάρχης

— Σας παρακαλώ, σας παρακαλώ, βοηθήστε με. Μου πήραν τα παιδιά μου. Μου πήραν τους γιους μου, τους μοναδικούς μου γιους. Είναι μόνο παιδιά, δέκα και δεκαεπτά ετών. Βοηθήστε με. Το μόνο που έχω είναι αυτή η ρόμπα. Πού είναι τα παιδιά μου;

Ο Τούρκος ταγματάρχης, που μέχρι τότε ήταν συγκρατημένος και αυστηρά στρατιωτικός, χτυπά αμήχανα τη γυναίκα στον ώμο και της υπόσχεται ότι θα πάρει πίσω τους γιους της την επόμενη ημέρα. Η γυναίκα πιάνει το χέρι του και το φιλά, ενώ τα δάκρυα τρέχουν και ολόκληρο το σώμα της τρέμει από θλίψη και τρόμο.

Ξαφνικά ολόκληρη η αίθουσα γεμίζει με Ελληνοκύπριους πρόσφυγες που ικετεύουν τον Τούρκο ταγματάρχη να απελευθερώσει τους γιους, τους συζύγους και τους αδελφούς τους.

— Δεν ξέρουμε τι συνέβη στους γιους μας, λέει ένας ηλικιωμένος άνδρας με γκρίζα γένια και εξαντλημένα μάτια. Δεν ήταν στρατιώτες, δεν ήταν στην ΕΟΚΑ.

Ο ταγματάρχης Kühn κουνά το κεφάλι και επαναλαμβάνει χαμηλόφωνα:

— Αύριο, αύριο θα έχουν επιστρέψει.

Σε αντίθεση με τον ταγματάρχη Kühn, οι περισσότεροι Τούρκοι στρατιώτες συμπεριφέρονται σαν θριαμβευτές. Κανένα αυτοκίνητο δεν περνά από τα οδοφράγματά τους, ακόμη κι αν πρόκειται για όχημα του ΟΗΕ ή του Ερυθρού Σταυρού, χωρίς οι Τούρκοι στρατιώτες από την ηπειρωτική Τουρκία, με εντελώς ανέκφραστα πρόσωπα, να στρέφουν τα πολυβόλα προς τους επιβάτες.

«Φταίει η ΕΟΚΑ Β!»

Τα στρατεύματα του ΟΗΕ εξακολουθούν να μην μπορούν να κινηθούν ελεύθερα στην παράκτια περιοχή που ελέγχεται από τον τουρκικό στρατό, ούτε και στην οροσειρά. Ο ρόλος του ΟΗΕ στο βόρειο τμήμα του νησιού έχει δεχθεί σφοδρή κριτική από τους Έλληνες και η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η απομάκρυνση των ανδρών από το Μπέλαπαϊς και το ξενοδοχείο Dome. Το Dome Hotel αποτελεί το αρχηγείο του ΟΗΕ στην περιοχή. Στο ξενοδοχείο εξακολουθούν να συνωστίζονται 396 Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες από την Κερύνεια και τα γύρω χωριά. Αρνούνται να εγκαταλείψουν το ξενοδοχείο.

Ο ταγματάρχης Peter Gill, ο οποίος εκτελεί την εντολή του ΟΗΕ να «μην προβάλλει αντίσταση στη διοίκηση», όπως διατυπώνεται στην επίσημη γλώσσα, λέει ότι μόνο εάν οι Τούρκοι τον αναγκάσουν να παραδώσει γυναίκες και παιδιά θα προβάλει αντίσταση. Δεν θέλει να διευκρινίσει τι θα σήμαινε αυτή η αντίσταση.

Το λόμπι του ξενοδοχείου είναι γεμάτο ανθρώπους που κάθονται μαζί, κουρασμένοι και απαθείς, μέσα στη σιωπή. Περιμένουν να τελειώσει ο εφιάλτης που καταστρέφει την ειδυλλιακή Κερύνεια. Τουρκοκύπριοι γείτονες και φίλοι, που έρχονται καθημερινά για να μαζέψουν τα σκουπίδια του ξενοδοχείου, ρωτούν με αγωνία πώς μπορούν να βοηθήσουν τους ανήσυχους Ελληνοκύπριους.

Οι άνθρωποι στο Dome Hotel κατηγορούν για ολόκληρο τον πόλεμο την ΕΟΚΑ Β΄. Κατηγορούν επίσης τον Νίκο Σαμψών.

Ανήμποροι Κύπριοι

— Παλαιότερα ζούσαμε ειρηνικά, λέει η Julia Mearides, της οποίας ο γιος έχει απομακρυνθεί από τους Τούρκους και η τύχη του παραμένει άγνωστη. Η ΕΟΚΑ Β΄ είναι η ρίζα όλου του κακού. Στείλτε τους στην Ελλάδα, όπου ανήκουν, και τον τουρκικό στρατό στην Τουρκία, και τότε η Κύπρος θα γίνει ξανά ένας καλός τόπος για να ζει κανείς.

Ο Lawrence Durrell έγραψε στο βιβλίο του για την Κύπρο ότι οι Κύπριοι ήταν σκλάβοι και όμηροι στην ίδια τους τη χώρα, ανήμποροι και ανίκανοι να κάνουν οτιδήποτε.

Το ίδιο ισχύει και τώρα.

DN 1974-08-07 

Αναδημοσιεύτηκε σε Κυπριακό ΜΜΕ 

Συντακτική ομάδα 

Σουηδικό Ντοκουμέντο 1974: Απόπειρες βιασμού παιδιών και δολοφονία ανήλικης στην Κύπρο

Στις 24 Αυγούστου 1974, η σουηδική εφημερίδα Expressen δημοσίευσε ένα από τα πιο συγκλονιστικά και βασανιστικά άρθρα που έχουμε εντοπίσει ποτέ ανάμεσα στα πολυάριθμα δημοσιεύματα του σουηδικού Τύπου για την κυπριακή τραγωδία του 1974.

Το ρεπορτάζ καταγράφει μαρτυρίες Σουηδών κυανόκρανων για ωμή βία σε βάρος αμάχων και ανήλικων κοριτσιών. Αναφέρεται σε απόπειρα βιασμού τριών κοριτσιών ηλικίας 13, 15 και 15 ετών, κατά την οποία ένα από αυτά πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε, καθώς και σε δύο σοκαρισμένες Ελληνοκύπριες ηλικίας 15–16 ετών που παραδόθηκαν στους Σουηδούς στρατιώτες του ΟΗΕ. Παράλληλα, η εφημερίδα περιγράφει την περίπτωση ενός πατέρα που συνελήφθη μαζί με τη 10χρονη κόρη του όπου ο ίδιος αφέθηκε ελεύθερος, όμως, σύμφωνα με το δημοσίευμα, το μικρό κορίτσι το πήραν μαζί τους Τουρκοκύπριοι.

Η Expressen έκανε επίσης λόγο για περίπου 3.000 Ελληνοκύπριους αμάχους που κρύβονταν σε υπόγεια στην Αμμόχωστο χωρίς τροφή και νερό, ενώ ο κεντρικός τίτλος της ήταν: «Η κατάσταση πιο κρίσιμη από ποτέ».

Expressen 1974-08-24 

Σουηδός συνταγματάρχης σήμερα το πρωί:

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΙΟ ΚΡΙΣΙΜΗ ΑΠΟ ΠΟΤΕ

Η κατάσταση για τους στρατιώτες του ΟΗΕ στην Κύπρο γίνεται ολοένα και πιο κρίσιμη. Οι Τούρκοι προσπαθούν να εμποδίσουν τις σουηδικές δυνάμεις να βοηθήσουν τραυματισμένους και εγκλωβισμένους Ελληνοκύπριους.

— Η κατάσταση δεν ήταν ποτέ τόσο κρίσιμη όσο τώρα, λέει ο συνταγματάρχης Carl Gösta Nordrup, πρώην διοικητής τάγματος στην Κύπρο.

Ο υπουργός Εξωτερικών Sven Andersson κάλεσε χθες τον πρέσβη της Τουρκίας στη Στοκχόλμη και του μετέφερε τη διαμαρτυρία της κυβέρνησης για τη συμπεριφορά των Τούρκων απέναντι στους Σουηδούς στρατιώτες του ΟΗΕ.

Οι Σουηδοί στρατιώτες του ΟΗΕ κατηγορήθηκαν χθες ότι είχαν διαπράξει φόνους και λεηλασίες στην Αμμόχωστο. Οι κατηγορίες αυτές απορρίφθηκαν κατηγορηματικά από τον υπουργό Εξωτερικών Andersson κατά τη συνομιλία του με τον Τούρκο πρέσβη Bedii Karaburcak.

Σύμφωνα με επίσημους Τούρκους εκπροσώπους, οι στρατιώτες του ΟΗΕ εξακολουθούν να έχουν πλήρη ελευθερία κινήσεων στην Κύπρο.

Στην πραγματικότητα, όμως, η κατάσταση είναι διαφορετική. Οι τουρκικές στρατιωτικές αρχές έχουν ζητήσει από τις δυνάμεις του ΟΗΕ να εγκαταλείψουν την Αμμόχωστο και τη Λεύκα. Οι Τούρκοι έχουν επίσης απαγορεύσει στα σουηδικά στρατεύματα του ΟΗΕ να περιπολούν ή να πραγματοποιούν επιχειρήσεις βοήθειας στην Αμμόχωστο.

Οι άνδρες του ΟΗΕ προσπαθούν όσο μπορούν να βοηθούν τραυματίες, άστεγους και λιμοκτονούντες αμάχους. Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες κρύβονται σε υπόγεια, φοβούμενοι ότι Τούρκοι στρατιώτες θα τους σκοτώσουν αν τους ανακαλύψουν.

— Μην μας εγκαταλείπετε, παρακαλούν οι βασανισμένοι Ελληνοκύπριοι τις δυνάμεις του ΟΗΕ, των οποίων η αποστολή — από τη στιγμή που πλέον δεν τους επιτρέπεται να κινούνται όπως θέλουν — είναι να προσφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια.

Όμως πρόκειται για ένα επικίνδυνο παιχνίδι ζωής και θανάτου, στο οποίο τολμούν να εμπλακούν οι στρατιώτες του ΟΗΕ. Οι επιχειρήσεις βοήθειάς τους εξοργίζουν τους Τούρκους και ο κίνδυνος μιας ανοιχτής σύγκρουσης παραμένει συνεχώς μεγάλος.

Ο απεσταλμένος της Expressen, Eric Sjöquist, αναφέρει ότι η στρατιωτική αστυνομία της σουηδικής δύναμης του ΟΗΕ έσωσε περίπου 30 από τους σχεδόν 3.000 Ελληνοκύπριους αμάχους που κρύβονται σε υπόγεια μέσα στην Αμμόχωστο — χωρίς τροφή και χωρίς νερό.

Οι στρατιώτες του ΟΗΕ μπορούν να διηγηθούν πολλές δραματικές επεμβάσεις, αναφέρει ο Eric Sjöquist.

Στο χωριό Ταύρος, τρεις Τούρκοι στρατιώτες είχαν μπει σε ένα σπίτι όπου ζούσε μια μητέρα μόνη της με τις τρεις κόρες της. Όταν οι στρατιώτες προσπάθησαν να βιάσουν τα κορίτσια, ηλικίας 13, 15 και 15 ετών, ξέσπασε άγρια συμπλοκή και ένα από τα κορίτσια πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε.

Λίγη ώρα αργότερα μια σουηδική περίπολος πληροφορήθηκε το περιστατικό. Μπήκε στο σπίτι όπου είχε εκτυλιχθεί το δράμα και βρήκε το κορίτσι νεκρό, μέσα σε μια λίμνη αίματος.

Ένας Τούρκος υπολοχαγός διαβεβαίωσε τους Σουηδούς ότι ο ένοχος θα εντοπιζόταν και θα τιμωρούνταν. Οι Σουηδοί έφυγαν από το χωριό για λίγο, αλλά επέστρεψαν.

Τότε οι Τούρκοι είχαν φέρει μια μπουλντόζα και είχαν τοποθετήσει το νεκρό κορίτσι στον κάδο της. Τη μητέρα και τις δύο κόρες που είχαν επιζήσει τις είχαν πάρει μαζί τους οι στρατιώτες. Υποστηρίχθηκε ότι «θα αναγνώριζαν τους ενόχους σε μια παράταξη».

Όταν η Expressen επισκέφθηκε την Παρασκευή το στρατόπεδο Carl Gustaf — το στρατόπεδο του ΟΗΕ — έφθασαν εκεί με αυτοκίνητο δύο Τουρκοκύπριοι στρατιώτες. Στο αυτοκίνητο είχαν μαζί τους δύο νεαρές Ελληνοκύπριες. Οι Τουρκοκύπριοι ζήτησαν από τους Σουηδούς να αναλάβουν τα κορίτσια.

Από το αυτοκίνητο βγήκαν δύο τρομοκρατημένα, σοκαρισμένα κορίτσια ηλικίας 15–16 ετών.

Κρατούσαν η μία το χέρι της άλλης όταν οδηγήθηκαν προς τη μεγάλη πύλη, η οποία εκείνη την ημέρα ήταν κλειστή για πρώτη φορά μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα.

Κανείς δεν γνώριζε τι είχε συμβεί στα κορίτσια, όμως οι Σουηδοί στρατιώτες του ΟΗΕ τα μετέφεραν αμέσως στο νοσοκομείο για εξέταση.

Την Πέμπτη ένας πατέρας κατάφερε να διαφύγει από την Αμμόχωστο μαζί με τη 10χρονη κόρη του. Συνελήφθησαν. Στον πατέρα επέτρεψαν να φύγει όμως οι Τουρκοκύπριοι πήραν μαζί τους το μικρό κορίτσι.

Σουηδική εφημερίδα 1974: Η Τουρκία εμπόδισε τον ΟΗΕ να μεταφέρει τρόφιμα και φάρμακα στους εγκλωβισμένους Ελληνοκυπρίους

Ακόμη ένα πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο από το σουηδικό αρχείο. Δέκα ημέρες μετά την πρώτη φάση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, η Aftonbladet καταγράφει την κλιμάκωση της κρίσης, με την Άγκυρα να ανοίγει νέο μέτωπο απέναντι στις ειρηνευτικές δυνάμεις του ΟΗΕ, εμποδίζοντας την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους εγκλωβισμένους Ελληνοκυπρίους και αμφισβητώντας ανοιχτά τον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών. Ένα δημοσίευμα που αποτυπώνει το δραματικό κλίμα των ημερών μετά την πρώτη φάση της εισβολής και τις πιέσεις που ασκούνταν ακόμη και στις δυνάμεις του ΟΗΕ.

Οι Τούρκοι ανοίγουν νέο μέτωπο – κατά του ΟΗΕ - Aftonbladet 1974-07-30

Η Aftonbladet στην Κύπρο
Στάφαν Χάιμερσον

Λευκωσία, Κύπρος (Aftonbladet) – Ένα νέο μέτωπο άνοιξε χθες στις συγκρούσεις στην Κύπρο. Η Τουρκία ξεκίνησε διπλωματική αντιπαράθεση με τις ειρηνευτικές δυνάμεις του ΟΗΕ.

Χθες συνέβησαν τα εξής:

• Ανακοινώθηκε ότι η Τουρκία δεν επιθυμεί την παρουσία στρατιωτών του ΟΗΕ στη ζώνη της βόρειας ακτής, την οποία έχει εισβάλει και ελέγχει πλήρως.

• Αρνήθηκε να επιτρέψει τη διέλευση νηοπομπών του ΟΗΕ που μετέφεραν τρόφιμα και φάρμακα στους αποκλεισμένους Έλληνες.

Υπάρχει πλέον εμφανής κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ της Τουρκίας και του ΟΗΕ. Κορυφαίοι Τουρκοκύπριοι πολιτικοί υποστήριξαν ότι ο ανώτατος διοικητής της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ, ένας Ινδός στρατηγός, ενεργούσε υπέρ των συμφερόντων των Ελληνοκυπρίων.

Η κρίση αυτή μπορεί να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια, καθώς η Κύπρος προσπαθεί σταδιακά να επιστρέψει στην ομαλότητα και να βρεθεί ένας συμβιβασμός για το μέλλον της.

Την ίδια στιγμή, ο ΟΗΕ ενισχύει γρήγορα τις δυνάμεις του στο νησί. Πριν από την οξεία κρίση υπηρετούσαν περίπου 2.500 στρατιώτες. Σύντομα θα φθάσουν τους 5.000. Η Σουηδία σχεδόν διπλασιάζει τη δική της δύναμη, στους 430 άνδρες.

Οι μάχες στην Κύπρο είναι οι σφοδρότερες και πιο επικίνδυνες στις οποίες έχουν εμπλακεί δυνάμεις του ΟΗΕ μετά την κρίση του Κονγκό το 1960–61.

Παρ' όλα αυτά, οι κυανόκρανοι είχαν σχετικά λίγες απώλειες.

Μόνο ένας στρατιώτης, ένας Βρετανός, σκοτώθηκε – και αυτό από δικό του λάθος, όταν αυτοπυροβολήθηκε κατά λάθος ενώ αφόπλιζε το όπλο του.

Οι Σουηδοί στρατιώτες μέχρι στιγμής στάθηκαν τυχεροί, καθώς υπηρετούν σε μία από τις λιγότερο πληγείσες από τον πόλεμο περιοχές του νησιού, έξω από την Αμμόχωστο.

Κατά τη διάρκεια της κρίσης και των εβδομάδων του πολέμου τραυματίστηκαν μόνο δύο Σουηδοί στρατιώτες. Αντίθετα, οι Καναδοί, που βρίσκονταν στη γραμμή του πυρός στη Λευκωσία, είχαν δεκατρείς τραυματίες, αρκετοί από τους οποίους σοβαρά.

Οι δυνάμεις του ΟΗΕ δεν μπορούν να κάνουν πολλά για να σταματήσουν τις μάχες. Η εντολή τους περιορίζεται στην αποτροπή συγκρούσεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων του νησιού, των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων. Δεν έχουν εντολή να σταματήσουν μια στρατιωτική εισβολή.

Έτσι, οι τουρκικές δυνάμεις μπόρεσαν χθες, όπως και τις προηγούμενες τέσσερις ημέρες, να προωθηθούν σχεδόν ανεμπόδιστα περίπου ένα χιλιόμετρο σε όλα τα μέτωπα.

Λεζάντα φωτογραφίας:

Τούρκοι στρατιώτες σπάνε την πόρτα ενός σπιτιού στη λιμενική πόλη της Κερύνειας, αναζητώντας Ελληνοκύπριους ελεύθερους σκοπευτές.

Aftonbladet 1974-07-30 

Συντακτική ομάδα 

1974: Σουηδός δημοσιογράφος με Τούρκο στρατηγό στην Κερύνεια – «600 αιχμάλωτοι στην Τουρκία αρκούν»

 

Στις 26 Ιουλίου 1974, λίγες ημέρες μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, ο απεσταλμένος της σουηδικής εφημερίδας Expressen, Lars G. Holmström, ακολούθησε τον Τούρκο στρατηγό Σαμπρί Ντεμίρμπαγ στην κατεχόμενη Κερύνεια. Στο ρεπορτάζ του κατέγραψε τις δηλώσεις του στρατηγού, ο οποίος διακήρυξε χωρίς περιστροφές: «Ήρθαμε στην Κύπρο για να μείνουμε». Στο ίδιο δημοσίευμα, ο Ντεμίρμπαγ δήλωσε επίσης ότι οι περίπου 600 Ελληνοκύπριοι αιχμάλωτοι πολέμου που είχαν ήδη μεταφερθεί στην Τουρκία ήταν αρκετοί και ότι δεν χρειάζονταν περισσότερους, καθώς – όπως ανέφερε – αποτελούσαν επαρκές διαπραγματευτικό χαρτί για το μέλλον της Κύπρου. Ένα ιστορικό ντοκουμέντο που αποτυπώνει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τις επιδιώξεις της τουρκικής εισβολής εκείνων των ημερών.

«Ήρθαμε στην Κύπρο για να μείνουμε»

LARS G. HOLMSTRÖM
CYPERN

ΚΥΡΗΝΕΙΑ (Expressen).
Υπάρχει μόνο ένας δρόμος για να φτάσει κανείς εδώ. Από αυτόν πέρασα χθες, μέσω του τουρκικού διαδρόμου από τη Λευκωσία προς την Κερύνεια – στο «παράθυρο» που άνοιξαν πλέον οι Τούρκοι προς τον έξω κόσμο.

Όταν έφτασα, η Κερύνεια ήταν βυθισμένη σε μια απόκοσμη σιωπή. Ξαφνικά, όμως, δύο πυροβολισμοί αντήχησαν στο στενό όπου βρισκόμουν. Έσπευσα να καλυφθώ πίσω από μια ταβέρνα. Ο ελεύθερος σκοπευτής περιορίστηκε σε αυτή τη μοναχική ελληνοκυπριακή αντίσταση.

Ο δρόμος προς την Κερύνεια είναι γεμάτος κρατήρες από βόμβες και κατεστραμμένα σπίτια. Εδώ κι εκεί διακρίνονται διαλυμένα αυτοκίνητα, λιωμένα κάτω από τις ερπύστριες των αρμάτων μάχης.

«Δεν ήξερα ότι στην Κύπρο οδηγούν από τα αριστερά», λέει με ειρωνικό ύφος ένας Τούρκος αρματιστής.

Ο ανταποκριτής της Expressen συνοδεύει τον 52χρονο στρατηγό Σαμπρί Ντεμίρμπαγ, επικεφαλής των δυνάμεων που εισέβαλαν στην Κερύνεια. Σταματούν σε ένα παλιό φρούριο στα βουνά, με πανοραμική θέα της πόλης.

Από τη χαράδρα ακούγονται πολυβόλα ή ίσως εκρήξεις όλμων. Η ηχώ δεν επιτρέπει να καταλάβει κανείς από πού προέρχονται.

Ο στρατηγός σηκώνει τους ώμους.

— Έχουμε ακόμη μερικές εστίες αντίστασης που πρέπει να εξουδετερώσουμε. Από εδώ όμως δεν μπορούμε να πυροβολήσουμε, γιατί κινδυνεύουμε να σκοτώσουμε δικούς μας στρατιώτες.

Μπαίνοντας στην Κερύνεια, η πόλη είναι τόσο ήσυχη που ακούγεται και ο παραμικρός ήχος.

Η «υποδοχή» έρχεται ξαφνικά: δύο πυροβολισμοί από ένα σφραγισμένο σπίτι σε ένα στενό δρομάκι.

Ένα μοναχικό μήνυμα αντίστασης απέναντι στην τουρκική εισβολή. Άλλο σημάδι αντίστασης δεν συναντήσαμε όλη την ημέρα.

Σε πολλές διασταυρώσεις βρίσκονται νεκροί στρατιώτες σε παραμορφωμένες στάσεις. Στον αέρα πλανάται η γλυκερή μυρωδιά των πτωμάτων.

Όλα τα καταστήματα είναι κλειστά. Δεν κυκλοφορεί ούτε ένα αυτοκίνητο. Η πόλη μοιάζει έρημη. Όσοι δεν έφυγαν, κρύβονται πίσω από κλειστά παραθυρόφυλλα.

«Μας αρκούν 600 όμηροι»

— Για να αποφύγουμε συγκρούσεις, επιβάλαμε απαγόρευση κυκλοφορίας, εξηγεί ο στρατηγός Ντεμίρμπαγ.

Γνωρίζουμε επίσης ότι σε πολλά σπίτια κρύβονται Ελληνοκύπριοι στρατιώτες. Όμως θέλουμε να αποφύγουμε να τους συλλάβουμε.

Οι 600 αιχμάλωτοι πολέμου που έχουμε ήδη μεταφέρει στην Τουρκία μάς αρκούν. Δεν χρειαζόμαστε περισσότερους ομήρους ως διαπραγματευτικό χαρτί για το μέλλον της Κύπρου.

Τον ρωτώ αν η αντίσταση ήταν ισχυρή.

Η απάντησή του μετατρέπεται σε επίθεση κατά των ειρηνευτικών δυνάμεων του ΟΗΕ.

— Πώς είναι δυνατόν η Ελληνοκυπριακή Εθνική Φρουρά να εξοπλιζόταν χωρίς να το αντιληφθούν οι στρατιώτες του ΟΗΕ; Σχεδόν κάθε σπίτι εδώ γύρω είχε μετατραπεί σε αμυντικό οχυρό. Φαίνεται πως τα προβλήματα των Τούρκων δεν αφορούν τον ΟΗΕ.

Στην είσοδο του λιμανιού, ο στρατηγός ανοίγει τα χέρια του με περηφάνια προς το γαλάζιο της Μεσογείου.

— Τώρα όμως ο στόλος μας ελέγχει τουλάχιστον πέντε σουηδικά μίλια από τις ακτές της Κύπρου. Και ήρθαμε στην Κύπρο για να μείνουμε.

Όλο και περισσότεροι Τούρκοι στρατιώτες

ΛΕΥΚΩΣΙΑ (AP). Η Τουρκία συνεχίζει να ενισχύει τη δύναμη εισβολής της στην Κύπρο και να καταλαμβάνει νέες περιοχές, παραβιάζοντας τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.

Σύμφωνα με στρατιωτικές και διπλωματικές πηγές, στρατιώτες, φορτηγά και τεθωρακισμένα αποβιβάζονται στο τουρκικό προγεφύρωμα της Κερύνειας και προωθούνται προς το εσωτερικό του νησιού. Μεγάλος αριθμός τουρκικών ελικοπτέρων έχει επίσης παρατηρηθεί να πετά πάνω από τα βουνά γύρω από την Κερύνεια προς σημεία προσγείωσης στο εσωτερικό.

Ξένος στρατιωτικός ακόλουθος εκτιμά ότι η τουρκική δύναμη στο νησί αυξήθηκε από 6.000 άνδρες τις πρώτες ημέρες της εισβολής σε πάνω από 10.000, παρά την εκεχειρία της Δευτέρας.

Κατά τα άλλα, φαίνεται ότι η κατάπαυση του πυρός τηρείται σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό.

Αναδημοσιεύτηκε σε Κυπριακό ΜΜΕ 

Συντακτική ομάδα 

Σουηδική εφημερίδα 1990: Όταν το Nissi Beach ήταν η «πρωτεύουσα» του φλερτ στην Κύπρο

Στις 14 Ιουλίου 1990, η σουηδική εφημερίδα Idag δημοσίευσε ένα εκτενές αφιέρωμα στην Κύπρο, περιγράφοντας το Nissi Beach της Αγίας Νάπας ως το απόλυτο σημείο γνωριμιών και καλοκαιρινού φλερτ. Το δημοσίευμα αναφέρει ότι χιλιάδες Σκανδιναβοί επισκέπτες δεν πήγαιναν εκεί μόνο για τα κρυστάλλινα νερά και τον ήλιο, αλλά και για να γνωρίσουν νέους ανθρώπους, χαρακτηρίζοντας την παραλία ως την «πρωτεύουσα» του φλερτ στο νησί. Δείτε πώς παρουσίαζε η σουηδική εφημερίδα την Αγία Νάπα πριν από 36 χρόνια.

Το φλερτ κυριαρχεί-Idag 1990-07-14

Στην παραλία Nissi Beach δεν πηγαίνει κανείς μόνο για να κάνει ηλιοθεραπεία ή μπάνιο, αλλά και για να δει και να τον δουν. Ίσως η μέρα να καταλήξει με νέα παρέα για το βράδυ.

Οι άνθρωποι είναι στριμωγμένοι σαν σαρδέλες, οι ξαπλώστρες έχουν εξαντληθεί εδώ και ώρα, το ίδιο και οι ομπρέλες. Ιδιαίτερα τα Σαββατοκύριακα η πολυκοσμία είναι απίστευτη. Αν κάποιος είναι τυχερός, θα βρει μια μικρή θέση για να απλώσει την πετσέτα του, αλλά πρέπει να παρακολουθεί συνεχώς πότε μετακινείται ο διπλανός, καθώς ο ήλιος αλλάζει θέση.

Παρ' όλα αυτά, μια μέρα στο Nissi Beach μπορεί να είναι πραγματικά απολαυστική. Ακόμη κι αν δεν ενδιαφέρεται κανείς για ερωτικές γνωριμίες στην παραλία, υπάρχει άφθονη... ψυχαγωγία παρατηρώντας όσους βρίσκονται εκεί γι' αυτόν ακριβώς τον σκοπό. Κανείς δεν δείχνει ψεύτικη συστολή – όλα γίνονται άμεσα και χωρίς περιστροφές.

Οι κυανόκρανοι έχουν μεγάλη επιτυχία

Οι πιο επιτυχημένοι στο φλερτ είναι αναμφίβολα οι στρατιώτες του ΟΗΕ. Με το ποτό που έχουν μαζί τους έχουν πολλές πιθανότητες να πετύχουν στις προσεγγίσεις τους ή τουλάχιστον να τύχουν φιλικής ανταπόκρισης. Οι κυανόκρανοι έχουν πάντα μεγάλη πέραση.

Το γεγονός ότι το Nissi Beach, δύο χιλιόμετρα δυτικά της Αγίας Νάπας, είναι μία από τις θερμότερες παραλίες της Κύπρου και διαθέτει κρυστάλλινα νερά, φαίνεται πως δεν είναι αυτό που απασχολεί τους περισσότερους. Εδώ μάλλον... δροσίζονται τα πάθη. Επομένως, το Nissi Beach δεν είναι το κατάλληλο μέρος για όσους αναζητούν απόλυτη ηρεμία και απομόνωση.

Με ποδήλατο ή μοτοσικλέτα

Όσοι θέλουν περισσότερη ησυχία μπορούν να συνεχίσουν λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα προς την παραλία Μακρόνησος. Αλλά ούτε εκεί υπάρχει εγγύηση για απόλυτη γαλήνη. Η New Golden Beach, πριν από το Nissi Beach, θεωρείται αρκετά πιο ήρεμη.

Για αυτές τις παραλίες ο πιο πρακτικός τρόπος μετακίνησης είναι με ενοικιαζόμενο ποδήλατο ή μοτοσικλέτα, που υπάρχουν παντού. Στις παραλίες του Fig Tree Bay, βόρεια της Αγίας Νάπας, προτιμάται το αυτοκίνητο, αλλά ούτε εκεί πρέπει να περιμένει κανείς απομόνωση.

Γύρω από το Κάβο Γκρέκο υπάρχουν μικροί ήσυχοι κολπίσκοι όπου μπορεί κανείς να απολαύσει λίγη ιδιωτικότητα.

Για πραγματική απομόνωση πρέπει να ταξιδέψει στη βορειοδυτική Κύπρο, στην περιοχή του Ακάμα. Από την Αγία Νάπα η διαδρομή διαρκεί τρεις έως τέσσερις ώρες. Βόρεια της Πόλης Χρυσοχούς υπάρχουν εξαιρετικές παραλίες και ακόμη πιο δυτικά βρίσκονται τα Λουτρά της Αφροδίτης, όπου, σύμφωνα με τον θρύλο, λουζόταν η θεά.

Παραλίες με άμμο και βότσαλο

Στη Λάρνακα η παραλία βρίσκεται μέσα στην πόλη και συνεχίζεται κατά μήκος του κόλπου της Λάρνακας. Στη Λεμεσό υπάρχουν μικρότερες αμμώδεις και βοτσαλωτές παραλίες στην ξενοδοχειακή ζώνη, καθώς και η παραλία Δασούδι (άμμος και βότσαλο) και η Venus Beach (βράχια και άμμος).

Σημείωση: Η ενοικίαση ξαπλώστρας και ομπρέλας κοστίζει μία κυπριακή λίρα την ημέρα. Σε πολλές παραλίες υπάρχουν επίσης δυνατότητες για διάφορα θαλάσσια σπορ, από αλεξίπτωτο θαλάσσης μέχρι θαλάσσιο σκι και ιστιοσανίδα.

Κείμενο: Ninni Jonzon
Φωτογραφίες: Bengt Dobrin

Συντακτική ομάδα 

Ο επικεφαλής της Fritidsresor για τον βομβαρδισμό της Αμμοχώστου: «Καθαρός τρομοκρατικός βομβαρδισμός»

Συνεχίζοντας την έρευνά μας για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο μέσα από τις μαρτυρίες και τα δημοσιεύματα του σουηδικού Τύπου, παρουσιάζουμε σήμερα ρεπορτάζ της εφημερίδας Expressen. Το άρθρο καταγράφει τις δραματικές εμπειρίες Σουηδών τουριστών στην Αμμόχωστο, τον βομβαρδισμό των ξενοδοχείων, την εκκένωση 825 Σουηδών προς τη βρετανική βάση Δεκέλειας και μαρτυρίες αυτοπτών που χαρακτήρισαν την επίθεση ως «καθαρό τρομοκρατικό βομβαρδισμό». Το δημοσίευμα κυκλοφόρησε στις 23 Ιουλίου 1974, τρεις ημέρες μετά την έναρξη της τουρκικής εισβολής

Σουηδοί εγκλωβισμένοι υπό βροχή βομβών στην Αμμόχωστο

ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΒΑΣΗ ΔΕΚΕΛΕΙΑΣ, Κύπρος (Expressen). ΛΑΡΣ ΓΚ. ΧΟΛΜΣΤΡΕΜ

ΚΥΠΡΟΣ

Μια ομάδα Σουηδών τουριστών παραμένει ακόμη στην Αμμόχωστο, όπου τα τουριστικά ξενοδοχεία βομβαρδίστηκαν χθες.

Πληροφορίες που έφτασαν στην Expressen στο Λονδίνο αναφέρουν ότι περίπου 50 άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια των επιθέσεων.

Εκπρόσωπος της βρετανικής βάσης δεν μπόρεσε να διευκρινίσει πόσοι Σουηδοί παρέμεναν ακόμη στην πόλη.

Ενώ οι Σουηδοί τουρίστες εκκενώνονταν χθες από την Αμμόχωστο, τουρκικά βομβαρδιστικά εξαπέλυσαν επίθεση διάρκειας τριών ωρών εναντίον της πόλης, εκτοξεύοντας ρουκέτες.

Τρία ξενοδοχεία, τα οποία είχαν μόλις εκκενωθεί από Σουηδούς τουρίστες, μετατράπηκαν σε ερείπια. Οι Σουηδοί, καθώς επιβιβάζονταν στα οχήματα που θα τους μετέφεραν με ασφάλεια στη βρετανική βάση, είδαν τις τουρκικές βόμβες να πλήττουν το ξενοδοχείο Salaminia Tower.

Ο Μάγκνους Λιντέν, επικεφαλής της Fritidsresor, ήταν ένας από τους αυτόπτες μάρτυρες. Όπως δήλωσε:

— Το εκτιμώ ως καθαρό τρομοκρατικό βομβαρδισμό.

Παραμένει άγνωστο πότε οι 825 Σουηδοί που έχουν εκκενωθεί στη βάση της Δεκέλειας θα μπορέσουν να επιστρέψουν αεροπορικώς στη Σουηδία. Τα σουηδικά μεταγωγικά αεροσκάφη Hercules, τα οποία θα μετέφεραν τους Σουηδούς στο Κάιρο, δεν μπορούν να προσγειωθούν όσο το μικρό αεροδρόμιο της βάσης χρησιμοποιείται για την αερογέφυρα προς την Αγγλία.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι πρώτοι Σουηδοί ενδέχεται να φτάσουν στο αεροδρόμιο Arlanda το νωρίτερο το πρωί της Τετάρτης.

Η πλειονότητα των 825 Σουηδών τουριστών, που μεταφέρθηκαν χθες από την Αμμόχωστο στη βρετανική βάση της Δεκέλειας, πέρασε τη νύχτα σε υπαίθριους χώρους. Κανείς σχεδόν δεν κατάφερε να κοιμηθεί, καθώς επικρατούσε έντονη αμμοθύελλα.

Η βρετανική βάση δεν διαθέτει αρκετές σκηνές, κουβέρτες, τρόφιμα ή νερό για όλους τους εκκενωμένους.

Αυτό μετέδωσε ο ανταποκριτής της Σουηδικής Ραδιοφωνίας, Λαρς Όντα Μπόργκλιντ, σε ανταπόκριση από το Παρίσι, όπου κατάφερε να φτάσει σήμερα το πρωί.

Οι τουρίστες είναι εξαντλημένοι, όμως το ηθικό τους παραμένει καλό. Όλοι δηλώνουν ευγνώμονες που κατάφεραν να σωθούν χωρίς να τραυματιστούν.

Πολλοί από τους Σουηδούς τουρίστες έγιναν αυτόπτες μάρτυρες του βομβαρδισμού του ξενοδοχείου Salaminia Tower στην Αμμόχωστο χθες. Σύμφωνα με πληροφορίες, περίπου 50 άνθρωποι σκοτώθηκαν, αρκετοί από αυτούς Βρετανοί τουρίστες.

Οι Σουηδοί τουρίστες βρίσκονταν μόλις 500 μέτρα από το ξενοδοχείο όταν σημειώθηκε η επίθεση. Αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα φορτηγά στα οποία επέβαιναν και να αναζητήσουν καταφύγιο μέχρι να ολοκληρωθεί ο βομβαρδισμός.

Όλοι οι Σκανδιναβοί τουρίστες γλίτωσαν, ευτυχώς, χωρίς τραυματισμούς. Ωστόσο, τα φορτηγά με τα οποία μεταφέρονταν είχαν δεχθεί χτυπήματα από αρκετές εξοστρακισμένες σφαίρες και θραύσματα.

Όπως αναφέρει ο ανταποκριτής της Expressen, Λαρς Γκ. Χόλμστρεμ, οι Σουηδοί τουρίστες έζησαν από κοντά μία από τις πιο δραματικές στιγμές της τουρκικής επίθεσης κατά της Αμμοχώστου, βλέποντας το ξενοδοχείο να βομβαρδίζεται ενώ βρίσκονταν σε ελάχιστη απόσταση από το σημείο.

Συντακτική ομάδα