Στις 28 Ιουνίου 1824, η εφημερίδα Aftonbladet του Γκέτεμποργκ, την οποία εξέδιδε ο Geo. Löwegren, δημοσίευσε ένα κείμενο με τίτλο «Σημειώσεις ενός συμπατριώτη μας στον Μοριά». Γραμμένο στην Τριπολιτσά στις 27 Μαΐου του ίδιου έτους και υπογεγραμμένο με το αρχικό «S.», μεταφέρει τις εντυπώσεις ενός Σουηδού που βρισκόταν στην επαναστατημένη Ελλάδα.
Στη σελίδα 188 του βιβλίου Damer och knektar, minnen och anteckningar, στην ενότητα «Under korset mot halfmånen» —«Κάτω από τον σταυρό εναντίον της ημισελήνου»— το δημοσίευμα συνδέεται με τον Άντολφ Σας (Adolf Sass), έναν από τους Σουηδούς εθελοντές του ελληνικού Αγώνα. Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι οι γενεαλογικές καταγραφές περιορίζονταν στη στρατιωτική σταδιοδρομία και την οικογένειά του, χωρίς να αναφέρουν τη συμμετοχή του στην Ελληνική Επανάσταση. Τα ίχνη αυτής της δράσης τα εντόπισε, όπως γράφει, με αρκετό κόπο σε επαρχιακές εφημερίδες της εποχής.
Στη μαρτυρία που ακολουθεί, ο θαυμασμός για την αρχαία Ελλάδα συναντά την καθημερινότητα του πολέμου. Η συγκίνηση της αποβίβασης, οι εικόνες από την Κόρινθο και τις Θερμοπύλες, η εκμάθηση των ελληνικών και η προσωπική ανάμνηση από τον Λόρδο Βύρωνα συνθέτουν μια ζωντανή αφήγηση. Παράλληλα, οι πολιτικές κρίσεις του συντάκτη αποκαλύπτουν πώς ένας ξένος εθελοντής αντιλαμβανόταν τις εξελίξεις του Αγώνα την άνοιξη του 1824.
Σημειώσεις ενός συμπατριώτη μας στον Μοριά
Πλήρης μετάφραση της επιστολής που δημοσιεύθηκε στην Aftonbladet στις 28 Ιουνίου 1824.
Αποβιβάστηκα σ’ αυτή τη χερσόνησο, σε σημείο πριν από την Πάτρα, και δεν μπορώ να περιγράψω τι ένιωσα. Το συναίσθημά μου δεν αναμειγνυόταν με τον παραμικρό φόβο για την έκβαση της απόφασης που είχα πάρει. Γνώριζα εκ των προτέρων τι μπορούσε να με περιμένει· διαφορετικά, άλλωστε, δεν θα είχα καμία δουλειά εδώ. Αν επιχειρούσα να εξηγήσω αυτό που αισθάνθηκα εκείνη τη στιγμή, θα το παρομοίαζα με τη συγκίνηση που πρέπει να νιώθει κάθε καλλιεργημένος άνθρωπος όταν σκέφτεται ότι πατά για πρώτη φορά το πόδι του σε μια ακτή της κλασικής αρχαιότητας — ή, πράγμα που για εκείνον είναι σχεδόν το ίδιο, σε μια ιερή ακτή.
Πάντοτε σκεφτόμουν έτσι: Τα νέα σου καθήκοντα σ’ έναν τόπο που σου είναι λίγο ή καθόλου γνωστός, όπως και οι κάτοικοί του και η γλώσσα τους, ασφαλώς θα σου δώσουν ασυνήθιστα πολλή δουλειά. Ωστόσο, θα μπορέσεις να εξοικονομήσεις λίγο χρόνο για να επισκεφθείς τους τόπους που τόσο δόξασε η αρχαιότητα και να εκπληρώσεις τουλάχιστον την υπόσχεσή σου σε κάποιους φίλους στον Βορρά, πληροφορώντας τους ότι τους είδες.
Μέχρι τώρα μού ήταν αδύνατο να πραγματοποιήσω αυτή την πρόθεση. Και αν ο αγώνας εναντίον των Τούρκων ενταθεί πραγματικά το ερχόμενο καλοκαίρι, όπως όλα δείχνουν, τότε μόνο ο Θεός γνωρίζει αν και πότε θα μου δοθεί η δυνατότητα.
Στην Κόρινθο πέρασα ένα εικοσιτετράωρο. Κάποτε ήταν λαμπρή πόλη· σήμερα μόλις που ξεπερνά ένα αγροτικό χωριό, και μάλιστα αραιοκατοικημένο! Για τις ξακουστές Θερμοπύλες μπορώ να πω μόνο ότι τους έριξα μια φευγαλέα ματιά. Βιαζόμουν τόσο, ώστε μόλις που πρόλαβα να αναστενάξω για τον γενναίο Λεωνίδα, αντικρίζοντας εκείνο το μικρό κομμάτι γης όπου πρέπει να είχε πέσει.
Είχα πάρει οκτώ ημέρες άδεια για να κάνω μια μικρή εκδρομή στο εσωτερικό της χώρας και είχα ήδη συνεννοηθεί με δύο Έλληνες συντρόφους να πάμε μαζί. Πρώτα, όμως, μας εμπόδισε η δυνατή βροχή και έπειτα μια φήμη ότι μερικά τουρκικά πλοία είχαν φτάσει στα ξακουστά και πολυτραγουδισμένα Κύθηρα. Η φήμη ήταν ψεύτικη· παρ’ όλα αυτά, η διαταγή παρέμενε: «Όλοι σε επιφυλακή!»
Στα ελληνικά σημειώνω αρκετή πρόοδο. Τα λίγα που είχα μάθει στην πατρίδα θα μπορούσα σχεδόν να τα είχα στερηθεί. Η προφορά του σεβάσμιου γέροντα Νόρμπεργκ είναι, πάντως, εκείνη των σημερινών Ελλήνων. Τους τραχείς ήχους «hoj», «haj», «taj» και άλλους παρόμοιους δεν τους ακούει κανείς εδώ ποτέ από το στόμα Έλληνα.
Για την πολιτική δεν έχω τίποτε να πω· ελάχιστα με ενδιαφέρει. Η γενική πεποίθηση εδώ είναι ότι τα πράγματα θα πάνε καλά για εμάς. Ο ενθουσιασμός είναι μεγάλος, τα χρήματα δεν λείπουν και όλες οι ευρωπαϊκές δυνάμεις —έτσι ψιθυρίζουν όσοι θέλουν να δείχνουν ότι γνωρίζουν κάτι περισσότερο— δεν είναι αδιάφορες για τη μελλοντική μας τύχη.
Η πτώση του Κολοκοτρώνη ήταν ευχάριστη είδηση· ο θάνατος, όμως, του Λόρδου Βύρωνα ήταν τόσο περισσότερο οδυνηρός, καθώς σχεδόν όλοι τον λάτρευαν. Ήταν άνθρωπος εξαιρετικά καλλιεργημένος και ευγενής. Ποτέ τα αγγλικά μου δεν μου έδωσαν μεγαλύτερη χαρά από εκείνες τις λίγες στιγμές που είχα την ευκαιρία να τα μιλήσω μπροστά του.
Έχω κάθε λόγο να είμαι ικανοποιημένος τόσο από τους αξιωματικούς όσο και από τους στρατιώτες.
Αν αυτές οι βιαστικά γραμμένες αράδες φτάσουν στα χέρια των φίλων μου, θα μου δώσουν μεγάλη χαρά, όπως είναι και θα παραμείνει πάντοτε πολύτιμο για μένα να με κρατούν με καλοσύνη στη σκέψη τους.
Γραμμένο με μεγάλη βιασύνη στην Τριπολιτσά, στις 27 Μαΐου 1824.
S.
Συντακτική ομάδα
Inga kommentarer:
Skicka en kommentar