Σεπτεμβριανά 1955: Λεηλατήθηκε το σουηδικό προξενείο υπό τις κραυγές «Η Κύπρος είναι τουρκική»

Η ιστοσελίδα μας εντόπισε άρθρα από σουηδικές ημερήσιες εφημερίδες που δημοσιεύθηκαν τον Σεπτέμβριο του 1955. Τα δημοσιεύματα αναφέρονται στις βίαιες ταραχές στην Κωνσταντινούπολη, στις οποίες συμμετείχαν χιλιάδες άνθρωποι και κατά τις οποίες καταστράφηκαν ελληνικές εκκλησίες, σχολεία και κατοικίες.

Ανάμεσα στις ξένες διπλωματικές αποστολές που επλήγησαν ήταν και το σουηδικό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το ιστορικό κτίριο Palais de Suède στον Βόσπορο. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα των εφημερίδων, το κτίριο λεηλατήθηκε και υπέστη ζημιές, χωρίς ωστόσο να τραυματιστεί κανένας Σουηδός πολίτης. Το σουηδικό Υπουργείο Εξωτερικών υπέβαλε αργότερα επίσημη διαμαρτυρία για τις επιθέσεις.

«Σύμφωνα με αναφορές από την Κωνσταντινούπολη (TT–Reuter, Arbetet, 7 Σεπτεμβρίου 1955), εκτεταμένες ταραχές ξέσπασαν το βράδυ της Τρίτης. Δεκάδες χιλιάδες Τούρκοι διαδήλωναν κρατώντας σημαίες και φωτογραφίες του Κεμάλ Ατατούρκ και επιτέθηκαν σε ελληνικές περιουσίες στην πόλη.

Καταστήματα, κατοικίες, εκκλησίες και σχολεία πυρπολήθηκαν ή καταστράφηκαν, ενώ ακούγονταν συνθήματα όπως “Η Κύπρος είναι τουρκική!”.

Αφορμή αποτέλεσε η ένταση γύρω από το Κυπριακό, ύστερα από ψευδείς πληροφορίες που δημοσίευσε τουρκική εφημερίδα, σύμφωνα με τις οποίες το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη είχε δεχθεί επίθεση.

Τα εξαγριωμένα πλήθη εισέβαλαν επίσης σε ξένα προξενεία, ανάμεσά τους και στο σουηδικό προξενείο, Palais de Suède, το οποίο λεηλατήθηκε και πυρπολήθηκε».

Arbetet, 7 Σεπτεμβρίου 1955

Λεηλατήθηκε το σουηδικό προξενείο

(Svenska Dagbladet, 8 Σεπτεμβρίου 1955)

Σύμφωνα με ενημέρωση προς το σουηδικό Υπουργείο Εξωτερικών από τη σουηδική διπλωματική αποστολή στην Άγκυρα, το κτίριο του προξενείου στην Κωνσταντινούπολη λεηλατήθηκε κατά τη διάρκεια των ταραχών.

Το κτίριο υπέστη ορισμένες ζημιές, ωστόσο δεν αναφέρθηκε κανένας τραυματισμός Σουηδού πολίτη.

Ο Σουηδός πρέσβης στην Άγκυρα, Adolf Cronenberg, υπέβαλε έντονη διαμαρτυρία στο τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών και επιφυλάχθηκε του δικαιώματος να υποβάλει αργότερα αίτημα αποζημίωσης για τις ζημιές.

Στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης υπηρετούσε εκείνη την περίοδο μόνο ο πρόξενος Torsten Weman, ο οποίος βρισκόταν μόνος του στο κτίριο.

Επλήγη ιστορικό κτίριο

Το κτίριο του σουηδικού προξενείου στην Κωνσταντινούπολη αποτελεί ιστορική ιδιοκτησία στον Βόσπορο και είναι γνωστό ως Palais de Suède.

Το κτίριο αποκτήθηκε από το σουηδικό κράτος ήδη από το 1758 και θεωρείται μία από τις ιστορικότερες διπλωματικές ιδιοκτησίες στον κόσμο.

Για αιώνες αποτέλεσε σταθερό σημείο της σουηδικής παρουσίας στην πόλη, όπου υπηρέτησαν πολλοί διακεκριμένοι διπλωμάτες.

Κατά τις ταραχές του Σεπτεμβρίου του 1955, το κτίριο υπέστη σοβαρές ζημιές, λεηλατήθηκε και καταστράφηκε εν μέρει. Το σουηδικό κράτος, μέσω διπλωματικών διαμαρτυριών και διαπραγματεύσεων, μπόρεσε αργότερα να ζητήσει αποζημίωση.

Κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ανάπτυξη στρατού

Οι τουρκικές αρχές αντέδρασαν στις ταραχές επιβάλλοντας κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην Κωνσταντινούπολη και στη Σμύρνη.

Στρατιωτικές δυνάμεις και αστυνομία αναπτύχθηκαν για την αποκατάσταση της τάξης.

Ωστόσο, μεγάλος αριθμός ελληνικών κατοικιών και επιχειρήσεων είχε ήδη καταστραφεί και, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, συνολικά 19 ελληνορθόδοξες εκκλησίες παραδόθηκαν στις φλόγες.

Svenska Dagbladet, 8 Σεπτεμβρίου 1955

 Εφημερίδα Arbetet 7 Σεπτεμβρίου 

Arbetet, 7 Σεπτεμβρίου 1955

Συντακτική ομάδα 

Σουηδικό πρωτοσέλιδο 1928:Οι Σουηδοί έφεραν στο φως τους ελληνικούς Σόλους – «Η Πομπηία της Κύπρου»

Στις 15 Φεβρουαρίου 1928, η σουηδική εφημερίδα Dagens Nyheter αφιέρωνε το πρωτοσέλιδό της στις εντυπωσιακές αρχαιολογικές ανακαλύψεις της Σουηδικής Αρχαιολογικής Αποστολής στην Κύπρο. Με τον επιβλητικό τίτλο «Οι Σουηδοί ανακαλύπτουν ελληνικούς ναούς – Οι Σόλοι, μια Πομπηία της Κύπρου», η εφημερίδα παρουσίαζε την αποκάλυψη ελληνικών ναών και του αρχαίου θεάτρου των Σόλων, φωτίζοντας παράλληλα τους ισχυρούς ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς της Κύπρου με την Ελλάδα.

DAGENS NYHETER
ΟΙ ΣΟΥΗΔΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ ΝΑΟΥΣ

Τετάρτη, 15 Φεβρουαρίου 1928

ΟΙ ΣΟΛΟΙ – ΜΙΑ ΠΟΜΠΗΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Ανασκάφηκε επιβλητικό θέατρο – το πρώτο στο νησί

Χτισμένο στην αρχαϊκή εποχή, χωρούσε τέσσερις χιλιάδες θεατές
ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΝΑΟΣ – Ο ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ

Εντυπωσιακά αποτελέσματα από τις ανασκαφές στο Καραβοστάσι

Η Σουηδική Αρχαιολογική Αποστολή στην Κύπρο, η οποία πέτυχε εξαιρετικά πλούσια αποτελέσματα στις ανασκαφές της στη Λάπηθο, δεν είχε μικρότερη επιτυχία ούτε στον δεύτερο ανασκαφικό της χώρο, το Καραβοστάσι.

Στο ακόλουθο άρθρο, ο επικεφαλής της αποστολής, δρ Einar Gjerstad, αφηγείται τις σουηδικές ανασκαφές στους αρχαίους Σόλους, κατά τις οποίες βρέθηκαν το πρώτο ελληνικό θέατρο στην Κύπρο και δωρικοί, αρχαϊκοί ναοί.

Σε προηγούμενο άρθρο έγινε αναφορά στις ανασκαφές της Λαπήθου. Απομένει τώρα να παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα της εργασίας μας στον δεύτερο ανασκαφικό μας χώρο, το Καραβοστάσι.

Το Καραβοστάσι είναι ένα άθλιο μικρό αγροτικό χωριό στη δυτική ακτή της Κύπρου, από τα πιο φτωχικά, ρημαγμένα και βρώμικα μέρη που μπορεί να φανταστεί κανείς: βρόμικα σπίτια, κουρελιασμένες μορφές, σκουπίδια και σκουριασμένα τενεκεδάκια.

Το χωριό πήρε το όνομά του από το γεγονός ότι οι καραβάνες που πήγαιναν προς και από την Πάφο, νοτιότερα στη δυτική ακτή, σταματούσαν παλαιότερα πάντοτε εκεί.

Ακριβώς βόρεια από το χωριό βρίσκεται ένας άλλος μικρός οικισμός, το Ξερό, ο οποίος διοικητικά συνδέεται με το Καραβοστάσι.

Πριν από τρία χρόνια δεν υπήρχε εκεί ούτε ένα σπίτι. Τώρα έχουν ξεφυτρώσει περίπου δεκαπέντε μικρά, ασβεστωμένα σπίτια, πράγμα που σημαίνει πέντε σπίτια τον χρόνο.

Δεν πρόκειται ακριβώς για αμερικανικούς ρυθμούς, ωστόσο για ένα κυπριακό χωριό αυτό σημαίνει μια εκπληκτικά γρήγορη ανάπτυξη — και, στην πραγματικότητα, έχει πράγματι σχέση με τους Αμερικανούς.

Το Ξερό είναι συγκεκριμένα το σημείο εξαγωγής του χαλκού που εξορύσσεται από μια αμερικανική εταιρεία στα μεταλλεία της Σκουριώτισσας, λίγα χιλιόμετρα προς το εσωτερικό του νησιού.

Ανασκάφηκε επιβλητικό θέατρο – το πρώτο στο νησί

Το μετάλλευμα μεταφέρεται σιδηροδρομικώς στο Ξερό. Πριν φορτωθεί στα πλοία, θρυμματίζεται εκεί σε ένα εργοστάσιο. Από έξω, αυτή η διαδικασία φαίνεται σαν πυκνός μαύρος καπνός που βγαίνει από μια καμινάδα ύψους 20 μέτρων.

Ανοιχτά βρίσκονται τα πλοία μεταφοράς μεταλλεύματος, έτοιμα να φορτωθούν. Τα βαρούλκα ακούγονται νύχτα και μέρα, μέρα και νύχτα. Οι πεντακόσιες ηλεκτρικές λάμπες στην προβλήτα λάμπουν σαν παραμυθένιος φωτισμός και μετατρέπουν ακόμη και την πιο σκοτεινή κυπριακή νύχτα σε μέρα.

Μαυρισμένοι εργάτες του άνθρακα και των μεταλλείων περιφέρονται ολόγυρα.

Εκεί βρίσκεται ο Κλεάνθης, ο παντοπώλης, ο οποίος είναι ταυτόχρονα και εργολάβος της εταιρείας. Από αυτόν οι εργάτες παίρνουν προϊόντα με πίστωση. Στο κατάστημά του το ψωμί και το αλεύρι είναι ακριβότερα από οπουδήποτε αλλού.

Το Σάββατο ένα θορυβώδες πλήθος στέκεται έξω από την πόρτα του Κλεάνθη. Ο Κλεάνθης καταβάλλει τους μισθούς και ο Κλεάνθης αφαιρεί από τον μισθό το κόστος όλου εκείνου του ακριβού ψωμιού που είχε καταναλωθεί με πίστωση.

Ο Κλεάνθης κάνει τις κρατήσεις του. Εκείνος φορά γιακά και έχει αυτοκίνητο Ford, ενώ στις ταβέρνες κάθονται οι βρόμικοι εργάτες και χτυπούν τα βρόμικα χαρτιά τους πάνω στο τραπέζι, την ώρα που η δυσαρέσκεια συσσωρεύεται μέσα στα αμέτρητα ποτήρια.

Ψηλά επάνω κάθεται ο Αμερικανός διευθυντής στην επιβλητική του έπαυλη. Μερικές φορές περνά αστραπιαία με το πολυτελές αυτοκίνητό του — αυτός που έχει απαγορεύσει στους εργάτες να διαβάζουν την κομμουνιστική εφημερίδα της Λεμεσού.

Σόλοι – ένας επιβλητικός ανασκαφικός χώρος

Ας αφήσουμε αυτόν τον κόσμο της έντασης, της βρωμιάς και της δυσαρέσκειας και ας περπατήσουμε λίγο κατά μήκος της ακτής, νότια του Καραβοστασίου.

Μόλις βγει κανείς έξω από το χωριό, την προσοχή του τραβά ένας εκτεταμένος λόφος που υψώνεται απαλά στα αριστερά του δρόμου.

Το έδαφος είναι καλυμμένο με θραύσματα αγγείων, κομμάτια λαξευμένης πέτρας και σπασμένα κεραμίδια.

Ας συνεχίσουμε την πορεία μας μέχρι την κορυφή του λόφου.

Εδώ ο αέρας είναι καθαρός, υπάρχει ησυχία και μοναξιά — μια έντονη αντίθεση με τον καπνό και τον θόρυβο κάτω στο Ξερό.

Η καμινάδα του εργοστασίου εκεί κάτω διακρίνεται από αυτό το ύψος μόνο σαν ένας κόκκος σκόνης, ενώ το βλέμμα απλώνεται πάνω σε έναν από τους πλατύτερους ορίζοντες που έχει δημιουργήσει η φύση.

Το μάτι φτάνει μακριά πάνω από την πεδιάδα της Μεσαορίας, στο κέντρο του νησιού, και κατά μήκος της οδοντωτής οροσειράς της Κερύνειας στη βόρεια ακτή, μέχρι ακόμη και τις αχνές γαλάζιες ορεινές μάζες της Μικράς Ασίας.

Το βλέμμα γλιστρά πάνω από τον απέραντο Κόλπο της Μόρφου και την επίπεδη επιφάνεια της θάλασσας, ακολουθεί τις πλαγιές των βουνών της Πάφου και τις ελικοειδείς κοιλάδες των ποταμών προς τα πράσινα, δροσερά πευκοδάση και τα ορεινά ύψη του Τροόδους.

Πιο επιβλητικός ανασκαφικός χώρος δύσκολα θα μπορούσε να βρεθεί πάνω σε αυτό το ευλογημένο νησί.

Σύμφωνα με την παράδοση, οι Σόλοι ήταν αθηναϊκή αποικία.

Αρχικά η πόλη ονομαζόταν Αίπεια και βρισκόταν μακρύτερα από την ακτή. Όμως ο Σόλων, όταν έφθασε εκεί κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του, έπεισε τον τότε βασιλιά, Φιλόκυπρο, να εγκαταλείψει την Αίπεια και να ιδρύσει μια νέα πόλη στην παράκτια πεδιάδα, όπου υπήρχαν καλύτερες δυνατότητες ανάπτυξης απ’ ό,τι στη στενή και απόκρημνη Αίπεια.

Προς τιμήν του Σόλωνα, η νέα πόλη ονομάστηκε Σόλοι.

Έτσι διηγείται την ιστορία ο Πλούταρχος.

Το ότι η ετυμολογική σύνδεση «Σόλων – Σόλοι» δεν έχει πραγματική βάση, σχεδόν δεν χρειάζεται να επισημανθεί. Τίποτε όμως δεν εμποδίζει την παράδοση για μεταφορά της πόλης από τα βουνά προς την πεδιάδα να είναι αληθινή.

Περίπου τέσσερα χιλιόμετρα βορειοδυτικά των Σόλων, πάνω σε έναν απόκρημνο βράχο που πέφτει προς τη θάλασσα, διακρίνονται τα ερείπια μιας παλιάς πόλης, τα οποία γενικά υποδεικνύονται ως η Αίπεια.

Ομοίως, δεν υπάρχει λόγος να αμφιβάλλει κανείς ότι η πόλη ήταν αθηναϊκή αποικία.

Επιστημονικές ανασκαφές δεν είχαν ποτέ πραγματοποιηθεί στον χώρο. Όμως τα περισσότερα ευρήματα που είχαν ξεφύγει από τα χέρια των λαθρανασκαφέων και μπορούσαν με κάποια βεβαιότητα να αποδοθούν στους Σόλους είχαν καθαρά αττικό χαρακτήρα.

Καθώς οι Σόλοι ήταν, μετά τη Σαλαμίνα, η σημαντικότερη πόλη της Κύπρου, ήταν φυσικό να επιλέξουμε αυτόν τον τόπο ως έναν από τους ανασκαφικούς μας χώρους.

Ο κύριος σκοπός των ανασκαφών είναι ακριβώς να ερευνήσουμε και να προσδιορίσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τη φύση και τον βαθμό της ελληνικής κουλτούρας στην Κύπρο.

Στη Λάπηθο φαίνεται ότι βρήκαμε έναν εξαιρετικό χώρο για τη μελέτη των προϊστορικών σχέσεων μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας.

Στους Σόλους, αντίθετα, μπορούσαμε να περιμένουμε ότι θα βρίσκαμε τις ιστορικές σχέσεις αποτυπωμένες με ακόμη μεγαλύτερη σαφήνεια.

Ο Άλφιρος ο ανασκαφέας, ο Χρίστος ο φιλόσοφος, ο Σόλων ο χορευτής

Ο Άλφιρος είχε κυρίως την ευθύνη αυτής της ανασκαφής.

Ποιος είναι ο Άλφιρος; Κάθε παιδί στην περιοχή του Καραβοστασίου το γνωρίζει.

Στα σουηδικά ονομάζεται Alfred Westholm, όμως οι Έλληνες θεωρούν πως το «Alfred» είναι αδύνατο να προφερθεί και έτσι το όνομά του είναι, για όλους, Άλφιρος.

Στις αρχές Οκτωβρίου ξεκινήσαμε.

Η έναρξη καθυστέρησε και καταφέραμε να αρχίσουμε μόνο με δυσκολία, καθώς οι εργάτες του άνθρακα και των μεταλλείων στο Ξερό έθεταν απαράδεκτους μισθολογικούς όρους, όπως έχει ήδη αναφερθεί σε προηγούμενο άρθρο.

Αναγκαστήκαμε να βρούμε εργάτες από άλλο χωριό, τον Καραβά, γειτονικό χωριό της Λαπήθου, ώστε να μη σταματήσουμε πριν καν αρχίσουμε.

Σιγά-σιγά άρχισαν να εμφανίζονται εργάτες και από τα γύρω χωριά.

Οι περισσότεροι προέρχονταν από ένα χωριό, τη Γαλήνη, περίπου μισό σουηδικό μίλι ψηλότερα στα βουνά — ένας περήφανος και άγριος πληθυσμός, που απεχθανόταν τη βρωμιά και την ταλαιπωρία της εργασίας στα μεταλλεία και θεωρούσε τη λιγότερο αμειβόμενη δουλειά στην ύπαιθρο πιο αξιοπρεπή.

Η επίλεκτη ομάδα, ωστόσο, αποτελούνταν από τους ανθρώπους του Καραβά, και οι εκλεκτότεροι ανάμεσά τους ήταν ο Χρίστος και ο Σόλων.

Ο Χρίστος είναι ο στοχαστικός φιλόσοφος που γράφει επιλεγμένα γνωμικά στους ασβεστωμένους τοίχους του καταλύματος.

Ο Σόλων είναι ο εκστατικός χορευτής, που τα βράδια χορεύει άγριους χορούς γύρω από τη φωτιά.

«Ο Σόλων σκάβει στους Σόλους» — οι ίδιοι οι εργάτες είχαν επισημάνει το αστείο.

Η πρώτη «επίθεση» – μια απογοήτευση

Η πρώτη επίθεση στα ερείπια των Σόλων αποδείχθηκε απογοητευτική.

Είχαμε πληροφορηθεί ότι ένας λαθρανασκαφέας είχε βρει ένα κομμάτι από τη ζωφόρο ενός ναού στο χωράφι του φίλου μας, Ιμπραήμ Χασάν.

Το χωράφι βρίσκεται ακριβώς δίπλα στη θάλασσα και αρχίσαμε να φανταζόμαστε έναν ναό του Ποσειδώνα εκεί έξω, πάνω στο ακρωτήρι. Έτσι ξεκινήσαμε την ανασκαφή γεμάτοι ενθουσιασμό.

Η ψυχρολουσία ήρθε αρκετά γρήγορα.

Ήδη έπειτα από λίγες ημέρες ανασκαφής είχαμε διαπιστώσει ότι κανένας ναός δεν είχε υπάρξει ποτέ στο συγκεκριμένο σημείο.

Αντίθετα, πέσαμε πάνω σε ορισμένους βυζαντινούς τοίχους κατοικιών.

Και η ζωφόρος του ναού;

Είχε απλώς εντοιχιστεί ως οικοδομικός λίθος σε αυτούς τους βυζαντινούς τοίχους.

Οι τοίχοι αυτοί ήταν, στην πραγματικότητα, κατασκευασμένοι εξ ολοκλήρου από υλικά που είχαν αφαιρεθεί από αρχαία κτίρια. Είναι λοιπόν φανερό ότι κάποιος ναός είχε αναγκαστεί να «παραχωρήσει» ακόμη και τη ζωφόρο του.

Δεν βρήκαμε άλλα τμήματα της ζωφόρου, βρήκαμε όμως άλλα αρχιτεκτονικά μέλη από ακριβώς τον ίδιο ασβεστόλιθο.

Τα βυζαντινά κατάλοιπα βρίσκονταν τότε έξω από το πεδίο του ενδιαφέροντός μας και έτσι αφήσαμε τους βυζαντινούς τοίχους στην τύχη τους, αφού πρώτα τους χαρτογραφήσαμε.

Ελληνικός ναός πριν από το 500 π.Χ.

Μετακινηθήκαμε τώρα στην κορυφή του λόφου.

Η πλαγιά προς τη θάλασσα κατεβαίνει σε μια σειρά από αναβαθμίδες.

Από την κορυφή και προς τις πρώτες αναβαθμίδες ανοίξαμε μια δοκιμαστική τάφρο πλάτους δύο μέτρων, την οποία σκάψαμε από το σημερινό επίπεδο του εδάφους μέχρι τον φυσικό βράχο, προκειμένου να ερευνήσουμε την ιστορία της κατοίκησης του χώρου.

Πάνω στην ίδια την κορυφή, οι αξίνες μας συνάντησαν τα θεμέλια ενός ελληνικού ναού.

Επειδή το στρώμα του χώματος εκεί είναι πολύ λεπτό — μόλις 20 έως 30 εκατοστά μέχρι τον βράχο — έχει διατηρηθεί μόνο η κατώτερη στρώση της τοιχοποιίας, η οποία ήταν βυθισμένη μέσα στον βράχο.

Και ούτε αυτή έχει διατηρηθεί ολόκληρη στη μία μακριά και στη μία κοντή πλευρά, όπου η τελευταία πέτρα είχε αφαιρεθεί χωρίς έλεος από ανθρώπους που αναζητούσαν οικοδομικούς λίθους.

Οι τοίχοι είναι κατασκευασμένοι από καλά λαξευμένους ορθογώνιους λίθους.

Δεν είχαν ακόμη αποκαλυφθεί πλήρως, γι’ αυτό και οι διαστάσεις του ναού παρέμεναν προς το παρόν άγνωστες.

Ο ναός φαίνεται ότι ήταν του τύπου templum in antis, δηλαδή είχε κίονες στην πρόσοψη, ανάμεσα στις προεκτάσεις των μακρών πλευρών του.

Η ηλικία του ναού μπορούσε, ευτυχώς, να προσδιοριστεί.

Δίπλα στους τοίχους βρέθηκε αποκλειστικά γεωμετρική και αρχαϊκή κεραμική, γι’ αυτό ο ναός πρέπει οπωσδήποτε να χρονολογηθεί στην αρχαϊκή εποχή, πριν από το 500 π.Χ.

Η πολιτιστική και ιστορική αξία αυτών των φαινομενικά ασήμαντων υπολειμμάτων γίνεται αντιληπτή αν σκεφτεί κανείς ότι:

αυτός είναι ο πρώτος ελληνικός ναός που έχει ανακαλυφθεί στην Κύπρο.

Πλούσια αποτελέσματα

Ενθαρρυμένοι από αυτό το αποτέλεσμα, συνεχίσαμε τη δοκιμαστική τάφρο προς τα κάτω, διασχίζοντας τις τέσσερις ανώτερες αναβαθμίδες.

Μαζί με μια πλευρική δοκιμαστική τάφρο στη δεύτερη αναβαθμίδα, το συνολικό μήκος της έφτασε τελικά σχεδόν τα 200 μέτρα.

Όταν ολοκληρώθηκε η ανασκαφή της, μπορούσαν να καταγραφούν τα ακόλουθα αποτελέσματα:

Εντοπίστηκε ένας πλατύς περιμετρικός τοίχος, που εκτεινόταν γύρω από το πλάτωμα της κορυφής, περίπου στο μέσο της δεύτερης αναβαθμίδας.

Η κορυφή αποτελούσε επομένως μια ακρόπολη, χωρισμένη από την υπόλοιπη πόλη.

Χαμηλότερα, στην πλευρική τάφρο, εντοπίστηκε και το ίδιο το τείχος της πόλης, πλάτους περίπου τεσσάρων μέτρων.

Το τείχος είναι κατασκευασμένο από έναν πυρήνα τοιχοποιίας δεμένο με γύψο, με εξωτερική επένδυση από λαξευμένες πέτρες.

Οι πολυάριθμες αιχμές βελών που βρέθηκαν εδώ μαρτυρούν ακόμη τις σφοδρές μάχες που κάποτε διεξήχθησαν γύρω από τα τείχη της πόλης των Σόλων.

Στην τρίτη και την τέταρτη αναβαθμίδα, έξω από το τείχος της ακρόπολης, η δοκιμαστική τάφρος έκοψε έναν τοίχο, ο οποίος φαίνεται ότι ανήκει σε έναν δεύτερο αρχαϊκό ναό, και στη συνέχεια πέρασε μέσα από ένα συγκρότημα ιδιωτικών κατοικιών, των οποίων οι τοίχοι σε ορισμένα σημεία διατηρούνταν σε ύψος έως και τριών μέτρων.

Οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με επίχρισμα, ενώ σε ένα σημείο αποκαλύφθηκε και μαρμάρινο δάπεδο.

Μπορούν να διακριθούν δύο οικοδομικές περίοδοι: μία ελληνιστική και μία κλασική.

Αν ανασκάπτονταν αυτές οι συνοικίες κατοικιών, θα μπορούσε κανείς να μετατρέψει τους Σόλους στην Πομπηία της Κύπρου.

Δυστυχώς, τα οικονομικά μέσα της αποστολής είναι τόσο περιορισμένα, ώστε αναγκαζόμαστε να εγκαταλείψουμε αυτό το δελεαστικό και ένδοξο εγχείρημα.

Αντί γι’ αυτό, κατά τη φετινή ανασκαφική περίοδο συγκεντρώσαμε τις δυνάμεις μας σε κάτι που βρισκόταν μέσα στα όρια των δυνατοτήτων μας:

Ανασκάψαμε το θέατρο των Σόλων, το πρώτο θέατρο στην Κύπρο.

Το θέατρο βρίσκεται περίπου 100 μέτρα ανατολικά της δοκιμαστικής τάφρου, στην πλαγιά που κατεβαίνει προς τη θάλασσα.

Πριν από την ανασκαφή ήταν εντελώς καλυμμένο με χώμα και μόνο χάρη σε μια ομοιόμορφη, ημικυκλική κοιλότητα στην επιφάνεια του εδάφους μπορούσε κανείς να συμπεράνει ότι εκεί βρισκόταν θαμμένο ένα θέατρο.

Συντακτική ομάδα 

EXPRESSEN 1974:"13 αστυνομικοί εκτελέστηκαν στο κεφάλι – 40 οχήματα με Ελληνοκύπριους στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν και σκοτώθηκαν»

Στις 22 Ιουλίου 1974, η σουηδική εφημερίδα Expressen μετέφερε στους αναγνώστες της τη φρίκη των πρώτων ημερών της Τουρκικής εισβολής στην Κύπρο μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων που εγκατέλειπαν το νησί. «Ο δρόμος ήταν γεμάτος πτώματα. Στα ρείθρα κυλούσε αίμα», έγραφε το ρεπορτάζ 

. Ανάμεσα στους διασωθέντες ήταν και η Μαργκαρέτε Καραγιάννη, η οποία έφυγε από την Αμμόχωστο με το εννέα μηνών παιδί της, αφήνοντας πίσω τον Ελληνοκύπριο σύζυγό της. Ένα συγκλονιστικό δημοσιογραφικό ντοκουμέντο από την Κύπρο του 1974, με αφηγήσεις για νεκρούς, εκτελέσεις, αγνοούμενους και αμάχους που προσπαθούσαν να σωθούν μέσα στο χάος.

UPI–Expressen — Ο δρόμος ήταν γεμάτος πτώματα. Στα ρείθρα κυλούσε αίμα.

Η κυρία Μαργκαρέτε Καραγιάννη ήταν μία από τους 4.000 ανθρώπους που χθες μεταφέρθηκαν σε ασφαλές μέρος, περνώντας μέσα από τη γραμμή των συγκρούσεων στην Κύπρο.

Ο σύζυγός της, Ανδρέας, έπρεπε να παραμείνει στο νησί ως στρατιώτης.

— Ίσως να είναι ήδη νεκρός, λέει κλαίγοντας.

Πριν από δύο χρόνια έφυγε από το Λονδίνο και παντρεύτηκε τον Ελληνοκύπριο Ανδρέα, ξυλουργό από την Αμμόχωστο.

Χθες, η ίδια και ο εννέα μηνών γιος τους ήταν ανάμεσα σε εκείνους που απομακρύνθηκαν. Μεταφέρθηκαν με βρετανικά στρατιωτικά φορτηγά από τη Λευκωσία και την Αμμόχωστο προς τη βρετανική στρατιωτική βάση στο Ακρωτήρι, στο νότιο τμήμα του νησιού.

Έλληνες και Τούρκοι είχαν υποσχεθεί ασφαλή διέλευση. Για λίγες στιγμές οι ριπές των πυροβόλων σώπασαν.

Από τις καρότσες των φορτηγών οι τουρίστες μπορούσαν να δουν περίπου 150 χιλιόμετρα της γραμμής των συγκρούσεων, εκεί όπου οι μάχες είχαν μαίνεται με τη μεγαλύτερη σφοδρότητα.

Η Μαργκαρέτα Καραγιάννη έκλαιγε στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής. Όταν τελικά έφτασε ασφαλής στο Λονδίνο, μπόρεσε να διηγηθεί:

— Έφυγα τρέχοντας από το σπίτι το πρωί του Σαββάτου. Έτρεξα σε μια φυτεία με πορτοκαλιές, κρατώντας το μωρό μου στην αγκαλιά. Από το σημείο όπου κρυβόμουν έβλεπα τις οβίδες να εκρήγνυνται. Όλα ήταν τόσο τρομακτικά.

Εκείνη και το παιδί εντοπίστηκαν έπειτα από μερικές ώρες από έναν από τους οδηγούς των φορτηγών που επρόκειτο να μεταφέρουν τουρίστες στη βρετανική στρατιωτική βάση.

— Στον δρόμο προς την αεροπορική βάση έβλεπα παντού νεκρούς ανθρώπους. Κείτονταν πυροβολημένοι στις άκρες του δρόμου. Σκέφτομαι μήπως και ο Ανδρέας μου είναι ένας από αυτούς.

Δεν πιστεύει ότι ο σύζυγός της βρίσκεται ακόμη στη ζωή. Το πρωί του Σαββάτου αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι τους στην Αμμόχωστο.

— Ούτε εκείνος ούτε εγώ θέλουμε να υποστηρίξουμε τον νέο Έλληνα κυβερνήτη. Όμως ο άνδρας μου έπρεπε να πάει στον πόλεμο και να πολεμήσει γι’ αυτόν. Διαφορετικά θα τον πυροβολούσαν αμέσως.

Σκοτώθηκε 10χρονος

Δίπλα της, πάνω στην καρότσα του φορτηγού, κάθονταν τρομοκρατημένοι Βρετανοί τουρίστες. Ένας από αυτούς διηγείται:

— Τα πτώματα ήταν στοιβαγμένα σε σωρούς. Ακούγαμε κραυγές για βοήθεια, αλλά δεν μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα.

Κατά το μεγαλύτερο μέρος της εκκένωσης δεν υπήρχαν πυροβολισμοί. Ωστόσο, στρατιώτες άνοιξαν πυρ εναντίον ενός ιδιωτικού αυτοκινήτου που βρισκόταν τελευταίο στην αυτοκινητοπομπή. Ένα 10χρονο αγόρι από την Αγγλία, γιος Βρετανού στρατιώτη, σκοτώθηκε.

Ένας αυτόπτης μάρτυρας, ο διευθυντής Ντέρεκ Ριντ από το Δουβλίνο, βρισκόταν στην Πάφο, στο νότιο τμήμα του νησιού, όταν ο Νίκος Σαμψών κατέλαβε την εξουσία. Διηγείται:

— Όσοι ήταν πιστοί στον Μακάριο πυροβολούνταν αμέσως από τους άνδρες του νέου δικτάτορα. Έλεγαν ότι ήθελαν να υπακούσουν στον Μακάριο και ότι δεν ήθελαν να χρησιμοποιήσουν όπλα. Τότε τους χτυπούσαν οι σφαίρες των τυφεκίων.

— Τα σώματά τους σύρθηκαν σε έναν ομαδικό τάφο. Ήταν ένα φρικτό θέαμα να βλέπεις πώς τους έθαβαν εκεί.

Ο Αργύρης Κυριακίδης, ένας ακόμη από όσους διασώθηκαν, βρισκόταν στη Λεμεσό όταν ξέσπασαν οι συγκρούσεις. Είναι Ελληνοκύπριος, αλλά κάτοικος Λονδίνου.

— Στην Αμμόχωστο είδα μητέρες να πηγαίνουν στο νοσοκομείο της πόλης αναζητώντας τους νεκρούς γιους τους. Αναγκάζονταν να ψάχνουν μέσα σε σωρούς πτωμάτων, διηγείται.

— Άκουσα ότι 13 αστυνομικοί είχαν αιχμαλωτιστεί από τους Τούρκους. Αργότερα οι αστυνομικοί βρέθηκαν νεκροί, με σφαίρες στο κεφάλι.

Γνωρίζει επίσης ότι 40 αυτοκίνητα με Ελληνοκύπριους στρατιώτες είχαν αιχμαλωτιστεί από τους Τούρκους.

— Όλοι οι στρατιώτες είναι τώρα νεκροί, λέει. 

Συντακτική ομάδα 

Ντοκουμέντο-μαρτυρία από την Κερύνεια: Οι Τούρκοι παίρνουν άνδρες και ανήλικους — ο ΟΗΕ απλώς παρακολουθεί

 

Ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο από τα αρχεία της σουηδικής Dagens Nyheter φωτίζει τις πρώτες ημέρες μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Από το Μπέλαπαϊς της Κερύνειας, η απεσταλμένη Birgitta Edlund καταγράφει άνδρες και ακόμη και ανήλικα αγόρια να απομακρύνονται από τα χωριά και να οδηγούνται σε στρατόπεδα αιχμαλώτων, οικογένειες να αναζητούν απεγνωσμένα τους δικούς τους και στρατιώτες του ΟΗΕ να περιορίζονται στον ρόλο του «παρατηρητή». Μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν την αγωνία, τον φόβο και την αβεβαιότητα μετατρέπουν το δημοσίευμα της 7ης Αυγούστου 1974 σε ένα ισχυρό ιστορικό τεκμήριο για όσα συνέβαιναν τότε στην κατεχόμενη Κερύνεια.

Ο ΟΗΕ παρακολουθεί ενώ άνδρες και αγόρια απομακρύνονται από τα χωριά

Από την απεσταλμένη της DN, Birgitta Edlund.

ΜΠΕΛΑΠΑΪΣ, Κύπρος, Τρίτη.

Οκτακόσιες γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι μπόρεσαν να επιστρέψουν στο Μπέλαπαϊς, το χωριό κοντά στην Κερύνεια που έκανε γνωστό ο Lawrence Durrell μέσα από το βιβλίο του Πικρολέμονα. Στον μεσογειακό κόλπο έξω από την Κερύνεια, που φαίνεται από την πλατεία του Μπέλαπαϊς, βρίσκονται τα πολεμικά πλοία των Τούρκων, ενώ στους δρόμους του χωριού κινούνται μόνο Τούρκοι στρατιώτες. Γυναίκες και παιδιά παραμένουν κλεισμένοι στα σπίτια, ενώ μερικοί από τους ηλικιωμένους άνδρες του χωριού κάθονται κάτω από το «Δέντρο της Απραξίας», έναν μεγάλο ευκάλυπτο με λευκά κλαδιά.

Ο Στάβος, ιδιοκτήτης του καφενείου στο «Δέντρο της Απραξίας», κοιμάται σε μια καρέκλα. Στην αυλή απέναντι από το μοναστήρι των Σταυροφόρων κάθονται Τούρκοι στρατιώτες, με τα κράνη στα γόνατα, σκουπίζοντας τον ιδρώτα από το μέτωπό τους.

Σιωπηλοί στρατιώτες του ΟΗΕ

Στο μοναστήρι κάθονται εννέα σιωπηλοί στρατιώτες του ΟΗΕ που πρέπει να «παρατηρούν» όσα συμβαίνουν. Όταν την Παρασκευή οι άνδρες του χωριού οδηγήθηκαν σε στρατόπεδο αιχμαλώτων με δεμένα τα μάτια, ακόμη και οι άνδρες του ΟΗΕ εκδιώχθηκαν υπό την απειλή όπλων. Από τους 220 άνδρες που απομακρύνθηκαν, 96 ηλικιωμένοι και ασθενείς επετράπη να επιστρέψουν κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου.

Ο Imer Kühn, Τούρκος ταγματάρχης αλεξιπτωτιστών και διοικητής της περιοχής του Μπέλαπαϊς, λέει θλιμμένος, στα σπαστά γερμανικά που έμαθε κατά την εκπαίδευσή του σε στρατόπεδο του ΝΑΤΟ στη Φρανκφούρτη, ότι από όλους τους πολέμους αυτός είναι ο χειρότερος που μπορεί να φανταστεί.

— Εδώ είναι τόσο όμορφα, τόσο συγκλονιστικά όμορφα. Όλα πρέπει να γίνουν ξανά καλά, λέει.

Περισσότερο απ’ όλα λαχταρά να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη. Φροντίζει να τονίσει ότι εδώ, στο Μπέλαπαϊς, ο πληθυσμός έχει καλή μεταχείριση. Καλύτερη, σε κάθε περίπτωση, από εκείνη που έχει ο τουρκικός πληθυσμός στη Λεμεσό και την Αμμόχωστο, όπως λέει.

Ασβεστωμένα σπίτια με γαλάζιες πόρτες ανεβαίνουν στις πλαγιές. Το σπίτι του Lawrence Durrell είναι το πιο λευκό και το πιο έντονα γαλάζιο. Η πόρτα ανοίγει απότομα και μια γυναίκα με ροζ ρόμπα, που με περνά για νοσοκόμα του Ερυθρού Σταυρού, πέφτει στην αγκαλιά μου και κλαίει απαρηγόρητα στον ώμο μου.

Ένας αμήχανος ταγματάρχης

— Σας παρακαλώ, σας παρακαλώ, βοηθήστε με. Μου πήραν τα παιδιά μου. Μου πήραν τους γιους μου, τους μοναδικούς μου γιους. Είναι μόνο παιδιά, δέκα και δεκαεπτά ετών. Βοηθήστε με. Το μόνο που έχω είναι αυτή η ρόμπα. Πού είναι τα παιδιά μου;

Ο Τούρκος ταγματάρχης, που μέχρι τότε ήταν συγκρατημένος και αυστηρά στρατιωτικός, χτυπά αμήχανα τη γυναίκα στον ώμο και της υπόσχεται ότι θα πάρει πίσω τους γιους της την επόμενη ημέρα. Η γυναίκα πιάνει το χέρι του και το φιλά, ενώ τα δάκρυα τρέχουν και ολόκληρο το σώμα της τρέμει από θλίψη και τρόμο.

Ξαφνικά ολόκληρη η αίθουσα γεμίζει με Ελληνοκύπριους πρόσφυγες που ικετεύουν τον Τούρκο ταγματάρχη να απελευθερώσει τους γιους, τους συζύγους και τους αδελφούς τους.

— Δεν ξέρουμε τι συνέβη στους γιους μας, λέει ένας ηλικιωμένος άνδρας με γκρίζα γένια και εξαντλημένα μάτια. Δεν ήταν στρατιώτες, δεν ήταν στην ΕΟΚΑ.

Ο ταγματάρχης Kühn κουνά το κεφάλι και επαναλαμβάνει χαμηλόφωνα:

— Αύριο, αύριο θα έχουν επιστρέψει.

Σε αντίθεση με τον ταγματάρχη Kühn, οι περισσότεροι Τούρκοι στρατιώτες συμπεριφέρονται σαν θριαμβευτές. Κανένα αυτοκίνητο δεν περνά από τα οδοφράγματά τους, ακόμη κι αν πρόκειται για όχημα του ΟΗΕ ή του Ερυθρού Σταυρού, χωρίς οι Τούρκοι στρατιώτες από την ηπειρωτική Τουρκία, με εντελώς ανέκφραστα πρόσωπα, να στρέφουν τα πολυβόλα προς τους επιβάτες.

«Φταίει η ΕΟΚΑ Β!»

Τα στρατεύματα του ΟΗΕ εξακολουθούν να μην μπορούν να κινηθούν ελεύθερα στην παράκτια περιοχή που ελέγχεται από τον τουρκικό στρατό, ούτε και στην οροσειρά. Ο ρόλος του ΟΗΕ στο βόρειο τμήμα του νησιού έχει δεχθεί σφοδρή κριτική από τους Έλληνες και η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η απομάκρυνση των ανδρών από το Μπέλαπαϊς και το ξενοδοχείο Dome. Το Dome Hotel αποτελεί το αρχηγείο του ΟΗΕ στην περιοχή. Στο ξενοδοχείο εξακολουθούν να συνωστίζονται 396 Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες από την Κερύνεια και τα γύρω χωριά. Αρνούνται να εγκαταλείψουν το ξενοδοχείο.

Ο ταγματάρχης Peter Gill, ο οποίος εκτελεί την εντολή του ΟΗΕ να «μην προβάλλει αντίσταση στη διοίκηση», όπως διατυπώνεται στην επίσημη γλώσσα, λέει ότι μόνο εάν οι Τούρκοι τον αναγκάσουν να παραδώσει γυναίκες και παιδιά θα προβάλει αντίσταση. Δεν θέλει να διευκρινίσει τι θα σήμαινε αυτή η αντίσταση.

Το λόμπι του ξενοδοχείου είναι γεμάτο ανθρώπους που κάθονται μαζί, κουρασμένοι και απαθείς, μέσα στη σιωπή. Περιμένουν να τελειώσει ο εφιάλτης που καταστρέφει την ειδυλλιακή Κερύνεια. Τουρκοκύπριοι γείτονες και φίλοι, που έρχονται καθημερινά για να μαζέψουν τα σκουπίδια του ξενοδοχείου, ρωτούν με αγωνία πώς μπορούν να βοηθήσουν τους ανήσυχους Ελληνοκύπριους.

Οι άνθρωποι στο Dome Hotel κατηγορούν για ολόκληρο τον πόλεμο την ΕΟΚΑ Β΄. Κατηγορούν επίσης τον Νίκο Σαμψών.

Ανήμποροι Κύπριοι

— Παλαιότερα ζούσαμε ειρηνικά, λέει η Julia Mearides, της οποίας ο γιος έχει απομακρυνθεί από τους Τούρκους και η τύχη του παραμένει άγνωστη. Η ΕΟΚΑ Β΄ είναι η ρίζα όλου του κακού. Στείλτε τους στην Ελλάδα, όπου ανήκουν, και τον τουρκικό στρατό στην Τουρκία, και τότε η Κύπρος θα γίνει ξανά ένας καλός τόπος για να ζει κανείς.

Ο Lawrence Durrell έγραψε στο βιβλίο του για την Κύπρο ότι οι Κύπριοι ήταν σκλάβοι και όμηροι στην ίδια τους τη χώρα, ανήμποροι και ανίκανοι να κάνουν οτιδήποτε.

Το ίδιο ισχύει και τώρα.

DN 1974-08-07 

Αναδημοσιεύτηκε σε Κυπριακό ΜΜΕ 

Συντακτική ομάδα 

Σουηδικό Ντοκουμέντο 1974: Απόπειρες βιασμού παιδιών και δολοφονία ανήλικης στην Κύπρο

Στις 24 Αυγούστου 1974, η σουηδική εφημερίδα Expressen δημοσίευσε ένα από τα πιο συγκλονιστικά και βασανιστικά άρθρα που έχουμε εντοπίσει ποτέ ανάμεσα στα πολυάριθμα δημοσιεύματα του σουηδικού Τύπου για την κυπριακή τραγωδία του 1974.

Το ρεπορτάζ καταγράφει μαρτυρίες Σουηδών κυανόκρανων για ωμή βία σε βάρος αμάχων και ανήλικων κοριτσιών. Αναφέρεται σε απόπειρα βιασμού τριών κοριτσιών ηλικίας 13, 15 και 15 ετών, κατά την οποία ένα από αυτά πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε, καθώς και σε δύο σοκαρισμένες Ελληνοκύπριες ηλικίας 15–16 ετών που παραδόθηκαν στους Σουηδούς στρατιώτες του ΟΗΕ. Παράλληλα, η εφημερίδα περιγράφει την περίπτωση ενός πατέρα που συνελήφθη μαζί με τη 10χρονη κόρη του όπου ο ίδιος αφέθηκε ελεύθερος, όμως, σύμφωνα με το δημοσίευμα, το μικρό κορίτσι το πήραν μαζί τους Τουρκοκύπριοι.

Η Expressen έκανε επίσης λόγο για περίπου 3.000 Ελληνοκύπριους αμάχους που κρύβονταν σε υπόγεια στην Αμμόχωστο χωρίς τροφή και νερό, ενώ ο κεντρικός τίτλος της ήταν: «Η κατάσταση πιο κρίσιμη από ποτέ».

Expressen 1974-08-24 

Σουηδός συνταγματάρχης σήμερα το πρωί:

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΙΟ ΚΡΙΣΙΜΗ ΑΠΟ ΠΟΤΕ

Η κατάσταση για τους στρατιώτες του ΟΗΕ στην Κύπρο γίνεται ολοένα και πιο κρίσιμη. Οι Τούρκοι προσπαθούν να εμποδίσουν τις σουηδικές δυνάμεις να βοηθήσουν τραυματισμένους και εγκλωβισμένους Ελληνοκύπριους.

— Η κατάσταση δεν ήταν ποτέ τόσο κρίσιμη όσο τώρα, λέει ο συνταγματάρχης Carl Gösta Nordrup, πρώην διοικητής τάγματος στην Κύπρο.

Ο υπουργός Εξωτερικών Sven Andersson κάλεσε χθες τον πρέσβη της Τουρκίας στη Στοκχόλμη και του μετέφερε τη διαμαρτυρία της κυβέρνησης για τη συμπεριφορά των Τούρκων απέναντι στους Σουηδούς στρατιώτες του ΟΗΕ.

Οι Σουηδοί στρατιώτες του ΟΗΕ κατηγορήθηκαν χθες ότι είχαν διαπράξει φόνους και λεηλασίες στην Αμμόχωστο. Οι κατηγορίες αυτές απορρίφθηκαν κατηγορηματικά από τον υπουργό Εξωτερικών Andersson κατά τη συνομιλία του με τον Τούρκο πρέσβη Bedii Karaburcak.

Σύμφωνα με επίσημους Τούρκους εκπροσώπους, οι στρατιώτες του ΟΗΕ εξακολουθούν να έχουν πλήρη ελευθερία κινήσεων στην Κύπρο.

Στην πραγματικότητα, όμως, η κατάσταση είναι διαφορετική. Οι τουρκικές στρατιωτικές αρχές έχουν ζητήσει από τις δυνάμεις του ΟΗΕ να εγκαταλείψουν την Αμμόχωστο και τη Λεύκα. Οι Τούρκοι έχουν επίσης απαγορεύσει στα σουηδικά στρατεύματα του ΟΗΕ να περιπολούν ή να πραγματοποιούν επιχειρήσεις βοήθειας στην Αμμόχωστο.

Οι άνδρες του ΟΗΕ προσπαθούν όσο μπορούν να βοηθούν τραυματίες, άστεγους και λιμοκτονούντες αμάχους. Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες κρύβονται σε υπόγεια, φοβούμενοι ότι Τούρκοι στρατιώτες θα τους σκοτώσουν αν τους ανακαλύψουν.

— Μην μας εγκαταλείπετε, παρακαλούν οι βασανισμένοι Ελληνοκύπριοι τις δυνάμεις του ΟΗΕ, των οποίων η αποστολή — από τη στιγμή που πλέον δεν τους επιτρέπεται να κινούνται όπως θέλουν — είναι να προσφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια.

Όμως πρόκειται για ένα επικίνδυνο παιχνίδι ζωής και θανάτου, στο οποίο τολμούν να εμπλακούν οι στρατιώτες του ΟΗΕ. Οι επιχειρήσεις βοήθειάς τους εξοργίζουν τους Τούρκους και ο κίνδυνος μιας ανοιχτής σύγκρουσης παραμένει συνεχώς μεγάλος.

Ο απεσταλμένος της Expressen, Eric Sjöquist, αναφέρει ότι η στρατιωτική αστυνομία της σουηδικής δύναμης του ΟΗΕ έσωσε περίπου 30 από τους σχεδόν 3.000 Ελληνοκύπριους αμάχους που κρύβονται σε υπόγεια μέσα στην Αμμόχωστο — χωρίς τροφή και χωρίς νερό.

Οι στρατιώτες του ΟΗΕ μπορούν να διηγηθούν πολλές δραματικές επεμβάσεις, αναφέρει ο Eric Sjöquist.

Στο χωριό Ταύρος, τρεις Τούρκοι στρατιώτες είχαν μπει σε ένα σπίτι όπου ζούσε μια μητέρα μόνη της με τις τρεις κόρες της. Όταν οι στρατιώτες προσπάθησαν να βιάσουν τα κορίτσια, ηλικίας 13, 15 και 15 ετών, ξέσπασε άγρια συμπλοκή και ένα από τα κορίτσια πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε.

Λίγη ώρα αργότερα μια σουηδική περίπολος πληροφορήθηκε το περιστατικό. Μπήκε στο σπίτι όπου είχε εκτυλιχθεί το δράμα και βρήκε το κορίτσι νεκρό, μέσα σε μια λίμνη αίματος.

Ένας Τούρκος υπολοχαγός διαβεβαίωσε τους Σουηδούς ότι ο ένοχος θα εντοπιζόταν και θα τιμωρούνταν. Οι Σουηδοί έφυγαν από το χωριό για λίγο, αλλά επέστρεψαν.

Τότε οι Τούρκοι είχαν φέρει μια μπουλντόζα και είχαν τοποθετήσει το νεκρό κορίτσι στον κάδο της. Τη μητέρα και τις δύο κόρες που είχαν επιζήσει τις είχαν πάρει μαζί τους οι στρατιώτες. Υποστηρίχθηκε ότι «θα αναγνώριζαν τους ενόχους σε μια παράταξη».

Όταν η Expressen επισκέφθηκε την Παρασκευή το στρατόπεδο Carl Gustaf — το στρατόπεδο του ΟΗΕ — έφθασαν εκεί με αυτοκίνητο δύο Τουρκοκύπριοι στρατιώτες. Στο αυτοκίνητο είχαν μαζί τους δύο νεαρές Ελληνοκύπριες. Οι Τουρκοκύπριοι ζήτησαν από τους Σουηδούς να αναλάβουν τα κορίτσια.

Από το αυτοκίνητο βγήκαν δύο τρομοκρατημένα, σοκαρισμένα κορίτσια ηλικίας 15–16 ετών.

Κρατούσαν η μία το χέρι της άλλης όταν οδηγήθηκαν προς τη μεγάλη πύλη, η οποία εκείνη την ημέρα ήταν κλειστή για πρώτη φορά μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα.

Κανείς δεν γνώριζε τι είχε συμβεί στα κορίτσια, όμως οι Σουηδοί στρατιώτες του ΟΗΕ τα μετέφεραν αμέσως στο νοσοκομείο για εξέταση.

Την Πέμπτη ένας πατέρας κατάφερε να διαφύγει από την Αμμόχωστο μαζί με τη 10χρονη κόρη του. Συνελήφθησαν. Στον πατέρα επέτρεψαν να φύγει όμως οι Τουρκοκύπριοι πήραν μαζί τους το μικρό κορίτσι.

Σουηδική εφημερίδα 1974: Η Τουρκία εμπόδισε τον ΟΗΕ να μεταφέρει τρόφιμα και φάρμακα στους εγκλωβισμένους Ελληνοκυπρίους

Ακόμη ένα πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο από το σουηδικό αρχείο. Δέκα ημέρες μετά την πρώτη φάση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, η Aftonbladet καταγράφει την κλιμάκωση της κρίσης, με την Άγκυρα να ανοίγει νέο μέτωπο απέναντι στις ειρηνευτικές δυνάμεις του ΟΗΕ, εμποδίζοντας την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους εγκλωβισμένους Ελληνοκυπρίους και αμφισβητώντας ανοιχτά τον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών. Ένα δημοσίευμα που αποτυπώνει το δραματικό κλίμα των ημερών μετά την πρώτη φάση της εισβολής και τις πιέσεις που ασκούνταν ακόμη και στις δυνάμεις του ΟΗΕ.

Οι Τούρκοι ανοίγουν νέο μέτωπο – κατά του ΟΗΕ - Aftonbladet 1974-07-30

Η Aftonbladet στην Κύπρο
Στάφαν Χάιμερσον

Λευκωσία, Κύπρος (Aftonbladet) – Ένα νέο μέτωπο άνοιξε χθες στις συγκρούσεις στην Κύπρο. Η Τουρκία ξεκίνησε διπλωματική αντιπαράθεση με τις ειρηνευτικές δυνάμεις του ΟΗΕ.

Χθες συνέβησαν τα εξής:

• Ανακοινώθηκε ότι η Τουρκία δεν επιθυμεί την παρουσία στρατιωτών του ΟΗΕ στη ζώνη της βόρειας ακτής, την οποία έχει εισβάλει και ελέγχει πλήρως.

• Αρνήθηκε να επιτρέψει τη διέλευση νηοπομπών του ΟΗΕ που μετέφεραν τρόφιμα και φάρμακα στους αποκλεισμένους Έλληνες.

Υπάρχει πλέον εμφανής κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ της Τουρκίας και του ΟΗΕ. Κορυφαίοι Τουρκοκύπριοι πολιτικοί υποστήριξαν ότι ο ανώτατος διοικητής της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ, ένας Ινδός στρατηγός, ενεργούσε υπέρ των συμφερόντων των Ελληνοκυπρίων.

Η κρίση αυτή μπορεί να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια, καθώς η Κύπρος προσπαθεί σταδιακά να επιστρέψει στην ομαλότητα και να βρεθεί ένας συμβιβασμός για το μέλλον της.

Την ίδια στιγμή, ο ΟΗΕ ενισχύει γρήγορα τις δυνάμεις του στο νησί. Πριν από την οξεία κρίση υπηρετούσαν περίπου 2.500 στρατιώτες. Σύντομα θα φθάσουν τους 5.000. Η Σουηδία σχεδόν διπλασιάζει τη δική της δύναμη, στους 430 άνδρες.

Οι μάχες στην Κύπρο είναι οι σφοδρότερες και πιο επικίνδυνες στις οποίες έχουν εμπλακεί δυνάμεις του ΟΗΕ μετά την κρίση του Κονγκό το 1960–61.

Παρ' όλα αυτά, οι κυανόκρανοι είχαν σχετικά λίγες απώλειες.

Μόνο ένας στρατιώτης, ένας Βρετανός, σκοτώθηκε – και αυτό από δικό του λάθος, όταν αυτοπυροβολήθηκε κατά λάθος ενώ αφόπλιζε το όπλο του.

Οι Σουηδοί στρατιώτες μέχρι στιγμής στάθηκαν τυχεροί, καθώς υπηρετούν σε μία από τις λιγότερο πληγείσες από τον πόλεμο περιοχές του νησιού, έξω από την Αμμόχωστο.

Κατά τη διάρκεια της κρίσης και των εβδομάδων του πολέμου τραυματίστηκαν μόνο δύο Σουηδοί στρατιώτες. Αντίθετα, οι Καναδοί, που βρίσκονταν στη γραμμή του πυρός στη Λευκωσία, είχαν δεκατρείς τραυματίες, αρκετοί από τους οποίους σοβαρά.

Οι δυνάμεις του ΟΗΕ δεν μπορούν να κάνουν πολλά για να σταματήσουν τις μάχες. Η εντολή τους περιορίζεται στην αποτροπή συγκρούσεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων του νησιού, των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων. Δεν έχουν εντολή να σταματήσουν μια στρατιωτική εισβολή.

Έτσι, οι τουρκικές δυνάμεις μπόρεσαν χθες, όπως και τις προηγούμενες τέσσερις ημέρες, να προωθηθούν σχεδόν ανεμπόδιστα περίπου ένα χιλιόμετρο σε όλα τα μέτωπα.

Λεζάντα φωτογραφίας:

Τούρκοι στρατιώτες σπάνε την πόρτα ενός σπιτιού στη λιμενική πόλη της Κερύνειας, αναζητώντας Ελληνοκύπριους ελεύθερους σκοπευτές.

Aftonbladet 1974-07-30 

Συντακτική ομάδα 

1974: Σουηδός δημοσιογράφος με Τούρκο στρατηγό στην Κερύνεια – «600 αιχμάλωτοι στην Τουρκία αρκούν»

 

Στις 26 Ιουλίου 1974, λίγες ημέρες μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, ο απεσταλμένος της σουηδικής εφημερίδας Expressen, Lars G. Holmström, ακολούθησε τον Τούρκο στρατηγό Σαμπρί Ντεμίρμπαγ στην κατεχόμενη Κερύνεια. Στο ρεπορτάζ του κατέγραψε τις δηλώσεις του στρατηγού, ο οποίος διακήρυξε χωρίς περιστροφές: «Ήρθαμε στην Κύπρο για να μείνουμε». Στο ίδιο δημοσίευμα, ο Ντεμίρμπαγ δήλωσε επίσης ότι οι περίπου 600 Ελληνοκύπριοι αιχμάλωτοι πολέμου που είχαν ήδη μεταφερθεί στην Τουρκία ήταν αρκετοί και ότι δεν χρειάζονταν περισσότερους, καθώς – όπως ανέφερε – αποτελούσαν επαρκές διαπραγματευτικό χαρτί για το μέλλον της Κύπρου. Ένα ιστορικό ντοκουμέντο που αποτυπώνει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τις επιδιώξεις της τουρκικής εισβολής εκείνων των ημερών.

«Ήρθαμε στην Κύπρο για να μείνουμε»

LARS G. HOLMSTRÖM
CYPERN

ΚΥΡΗΝΕΙΑ (Expressen).
Υπάρχει μόνο ένας δρόμος για να φτάσει κανείς εδώ. Από αυτόν πέρασα χθες, μέσω του τουρκικού διαδρόμου από τη Λευκωσία προς την Κερύνεια – στο «παράθυρο» που άνοιξαν πλέον οι Τούρκοι προς τον έξω κόσμο.

Όταν έφτασα, η Κερύνεια ήταν βυθισμένη σε μια απόκοσμη σιωπή. Ξαφνικά, όμως, δύο πυροβολισμοί αντήχησαν στο στενό όπου βρισκόμουν. Έσπευσα να καλυφθώ πίσω από μια ταβέρνα. Ο ελεύθερος σκοπευτής περιορίστηκε σε αυτή τη μοναχική ελληνοκυπριακή αντίσταση.

Ο δρόμος προς την Κερύνεια είναι γεμάτος κρατήρες από βόμβες και κατεστραμμένα σπίτια. Εδώ κι εκεί διακρίνονται διαλυμένα αυτοκίνητα, λιωμένα κάτω από τις ερπύστριες των αρμάτων μάχης.

«Δεν ήξερα ότι στην Κύπρο οδηγούν από τα αριστερά», λέει με ειρωνικό ύφος ένας Τούρκος αρματιστής.

Ο ανταποκριτής της Expressen συνοδεύει τον 52χρονο στρατηγό Σαμπρί Ντεμίρμπαγ, επικεφαλής των δυνάμεων που εισέβαλαν στην Κερύνεια. Σταματούν σε ένα παλιό φρούριο στα βουνά, με πανοραμική θέα της πόλης.

Από τη χαράδρα ακούγονται πολυβόλα ή ίσως εκρήξεις όλμων. Η ηχώ δεν επιτρέπει να καταλάβει κανείς από πού προέρχονται.

Ο στρατηγός σηκώνει τους ώμους.

— Έχουμε ακόμη μερικές εστίες αντίστασης που πρέπει να εξουδετερώσουμε. Από εδώ όμως δεν μπορούμε να πυροβολήσουμε, γιατί κινδυνεύουμε να σκοτώσουμε δικούς μας στρατιώτες.

Μπαίνοντας στην Κερύνεια, η πόλη είναι τόσο ήσυχη που ακούγεται και ο παραμικρός ήχος.

Η «υποδοχή» έρχεται ξαφνικά: δύο πυροβολισμοί από ένα σφραγισμένο σπίτι σε ένα στενό δρομάκι.

Ένα μοναχικό μήνυμα αντίστασης απέναντι στην τουρκική εισβολή. Άλλο σημάδι αντίστασης δεν συναντήσαμε όλη την ημέρα.

Σε πολλές διασταυρώσεις βρίσκονται νεκροί στρατιώτες σε παραμορφωμένες στάσεις. Στον αέρα πλανάται η γλυκερή μυρωδιά των πτωμάτων.

Όλα τα καταστήματα είναι κλειστά. Δεν κυκλοφορεί ούτε ένα αυτοκίνητο. Η πόλη μοιάζει έρημη. Όσοι δεν έφυγαν, κρύβονται πίσω από κλειστά παραθυρόφυλλα.

«Μας αρκούν 600 όμηροι»

— Για να αποφύγουμε συγκρούσεις, επιβάλαμε απαγόρευση κυκλοφορίας, εξηγεί ο στρατηγός Ντεμίρμπαγ.

Γνωρίζουμε επίσης ότι σε πολλά σπίτια κρύβονται Ελληνοκύπριοι στρατιώτες. Όμως θέλουμε να αποφύγουμε να τους συλλάβουμε.

Οι 600 αιχμάλωτοι πολέμου που έχουμε ήδη μεταφέρει στην Τουρκία μάς αρκούν. Δεν χρειαζόμαστε περισσότερους ομήρους ως διαπραγματευτικό χαρτί για το μέλλον της Κύπρου.

Τον ρωτώ αν η αντίσταση ήταν ισχυρή.

Η απάντησή του μετατρέπεται σε επίθεση κατά των ειρηνευτικών δυνάμεων του ΟΗΕ.

— Πώς είναι δυνατόν η Ελληνοκυπριακή Εθνική Φρουρά να εξοπλιζόταν χωρίς να το αντιληφθούν οι στρατιώτες του ΟΗΕ; Σχεδόν κάθε σπίτι εδώ γύρω είχε μετατραπεί σε αμυντικό οχυρό. Φαίνεται πως τα προβλήματα των Τούρκων δεν αφορούν τον ΟΗΕ.

Στην είσοδο του λιμανιού, ο στρατηγός ανοίγει τα χέρια του με περηφάνια προς το γαλάζιο της Μεσογείου.

— Τώρα όμως ο στόλος μας ελέγχει τουλάχιστον πέντε σουηδικά μίλια από τις ακτές της Κύπρου. Και ήρθαμε στην Κύπρο για να μείνουμε.

Όλο και περισσότεροι Τούρκοι στρατιώτες

ΛΕΥΚΩΣΙΑ (AP). Η Τουρκία συνεχίζει να ενισχύει τη δύναμη εισβολής της στην Κύπρο και να καταλαμβάνει νέες περιοχές, παραβιάζοντας τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.

Σύμφωνα με στρατιωτικές και διπλωματικές πηγές, στρατιώτες, φορτηγά και τεθωρακισμένα αποβιβάζονται στο τουρκικό προγεφύρωμα της Κερύνειας και προωθούνται προς το εσωτερικό του νησιού. Μεγάλος αριθμός τουρκικών ελικοπτέρων έχει επίσης παρατηρηθεί να πετά πάνω από τα βουνά γύρω από την Κερύνεια προς σημεία προσγείωσης στο εσωτερικό.

Ξένος στρατιωτικός ακόλουθος εκτιμά ότι η τουρκική δύναμη στο νησί αυξήθηκε από 6.000 άνδρες τις πρώτες ημέρες της εισβολής σε πάνω από 10.000, παρά την εκεχειρία της Δευτέρας.

Κατά τα άλλα, φαίνεται ότι η κατάπαυση του πυρός τηρείται σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό.

Αναδημοσιεύτηκε σε Κυπριακό ΜΜΕ 

Συντακτική ομάδα 

Σουηδική εφημερίδα 1990: Όταν το Nissi Beach ήταν η «πρωτεύουσα» του φλερτ στην Κύπρο

Στις 14 Ιουλίου 1990, η σουηδική εφημερίδα Idag δημοσίευσε ένα εκτενές αφιέρωμα στην Κύπρο, περιγράφοντας το Nissi Beach της Αγίας Νάπας ως το απόλυτο σημείο γνωριμιών και καλοκαιρινού φλερτ. Το δημοσίευμα αναφέρει ότι χιλιάδες Σκανδιναβοί επισκέπτες δεν πήγαιναν εκεί μόνο για τα κρυστάλλινα νερά και τον ήλιο, αλλά και για να γνωρίσουν νέους ανθρώπους, χαρακτηρίζοντας την παραλία ως την «πρωτεύουσα» του φλερτ στο νησί. Δείτε πώς παρουσίαζε η σουηδική εφημερίδα την Αγία Νάπα πριν από 36 χρόνια.

Το φλερτ κυριαρχεί-Idag 1990-07-14

Στην παραλία Nissi Beach δεν πηγαίνει κανείς μόνο για να κάνει ηλιοθεραπεία ή μπάνιο, αλλά και για να δει και να τον δουν. Ίσως η μέρα να καταλήξει με νέα παρέα για το βράδυ.

Οι άνθρωποι είναι στριμωγμένοι σαν σαρδέλες, οι ξαπλώστρες έχουν εξαντληθεί εδώ και ώρα, το ίδιο και οι ομπρέλες. Ιδιαίτερα τα Σαββατοκύριακα η πολυκοσμία είναι απίστευτη. Αν κάποιος είναι τυχερός, θα βρει μια μικρή θέση για να απλώσει την πετσέτα του, αλλά πρέπει να παρακολουθεί συνεχώς πότε μετακινείται ο διπλανός, καθώς ο ήλιος αλλάζει θέση.

Παρ' όλα αυτά, μια μέρα στο Nissi Beach μπορεί να είναι πραγματικά απολαυστική. Ακόμη κι αν δεν ενδιαφέρεται κανείς για ερωτικές γνωριμίες στην παραλία, υπάρχει άφθονη... ψυχαγωγία παρατηρώντας όσους βρίσκονται εκεί γι' αυτόν ακριβώς τον σκοπό. Κανείς δεν δείχνει ψεύτικη συστολή – όλα γίνονται άμεσα και χωρίς περιστροφές.

Οι κυανόκρανοι έχουν μεγάλη επιτυχία

Οι πιο επιτυχημένοι στο φλερτ είναι αναμφίβολα οι στρατιώτες του ΟΗΕ. Με το ποτό που έχουν μαζί τους έχουν πολλές πιθανότητες να πετύχουν στις προσεγγίσεις τους ή τουλάχιστον να τύχουν φιλικής ανταπόκρισης. Οι κυανόκρανοι έχουν πάντα μεγάλη πέραση.

Το γεγονός ότι το Nissi Beach, δύο χιλιόμετρα δυτικά της Αγίας Νάπας, είναι μία από τις θερμότερες παραλίες της Κύπρου και διαθέτει κρυστάλλινα νερά, φαίνεται πως δεν είναι αυτό που απασχολεί τους περισσότερους. Εδώ μάλλον... δροσίζονται τα πάθη. Επομένως, το Nissi Beach δεν είναι το κατάλληλο μέρος για όσους αναζητούν απόλυτη ηρεμία και απομόνωση.

Με ποδήλατο ή μοτοσικλέτα

Όσοι θέλουν περισσότερη ησυχία μπορούν να συνεχίσουν λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα προς την παραλία Μακρόνησος. Αλλά ούτε εκεί υπάρχει εγγύηση για απόλυτη γαλήνη. Η New Golden Beach, πριν από το Nissi Beach, θεωρείται αρκετά πιο ήρεμη.

Για αυτές τις παραλίες ο πιο πρακτικός τρόπος μετακίνησης είναι με ενοικιαζόμενο ποδήλατο ή μοτοσικλέτα, που υπάρχουν παντού. Στις παραλίες του Fig Tree Bay, βόρεια της Αγίας Νάπας, προτιμάται το αυτοκίνητο, αλλά ούτε εκεί πρέπει να περιμένει κανείς απομόνωση.

Γύρω από το Κάβο Γκρέκο υπάρχουν μικροί ήσυχοι κολπίσκοι όπου μπορεί κανείς να απολαύσει λίγη ιδιωτικότητα.

Για πραγματική απομόνωση πρέπει να ταξιδέψει στη βορειοδυτική Κύπρο, στην περιοχή του Ακάμα. Από την Αγία Νάπα η διαδρομή διαρκεί τρεις έως τέσσερις ώρες. Βόρεια της Πόλης Χρυσοχούς υπάρχουν εξαιρετικές παραλίες και ακόμη πιο δυτικά βρίσκονται τα Λουτρά της Αφροδίτης, όπου, σύμφωνα με τον θρύλο, λουζόταν η θεά.

Παραλίες με άμμο και βότσαλο

Στη Λάρνακα η παραλία βρίσκεται μέσα στην πόλη και συνεχίζεται κατά μήκος του κόλπου της Λάρνακας. Στη Λεμεσό υπάρχουν μικρότερες αμμώδεις και βοτσαλωτές παραλίες στην ξενοδοχειακή ζώνη, καθώς και η παραλία Δασούδι (άμμος και βότσαλο) και η Venus Beach (βράχια και άμμος).

Σημείωση: Η ενοικίαση ξαπλώστρας και ομπρέλας κοστίζει μία κυπριακή λίρα την ημέρα. Σε πολλές παραλίες υπάρχουν επίσης δυνατότητες για διάφορα θαλάσσια σπορ, από αλεξίπτωτο θαλάσσης μέχρι θαλάσσιο σκι και ιστιοσανίδα.

Κείμενο: Ninni Jonzon
Φωτογραφίες: Bengt Dobrin

Συντακτική ομάδα 

Ο επικεφαλής της Fritidsresor για τον βομβαρδισμό της Αμμοχώστου: «Καθαρός τρομοκρατικός βομβαρδισμός»

Συνεχίζοντας την έρευνά μας για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο μέσα από τις μαρτυρίες και τα δημοσιεύματα του σουηδικού Τύπου, παρουσιάζουμε σήμερα ρεπορτάζ της εφημερίδας Expressen. Το άρθρο καταγράφει τις δραματικές εμπειρίες Σουηδών τουριστών στην Αμμόχωστο, τον βομβαρδισμό των ξενοδοχείων, την εκκένωση 825 Σουηδών προς τη βρετανική βάση Δεκέλειας και μαρτυρίες αυτοπτών που χαρακτήρισαν την επίθεση ως «καθαρό τρομοκρατικό βομβαρδισμό». Το δημοσίευμα κυκλοφόρησε στις 23 Ιουλίου 1974, τρεις ημέρες μετά την έναρξη της τουρκικής εισβολής

Σουηδοί εγκλωβισμένοι υπό βροχή βομβών στην Αμμόχωστο

ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΒΑΣΗ ΔΕΚΕΛΕΙΑΣ, Κύπρος (Expressen). ΛΑΡΣ ΓΚ. ΧΟΛΜΣΤΡΕΜ

ΚΥΠΡΟΣ

Μια ομάδα Σουηδών τουριστών παραμένει ακόμη στην Αμμόχωστο, όπου τα τουριστικά ξενοδοχεία βομβαρδίστηκαν χθες.

Πληροφορίες που έφτασαν στην Expressen στο Λονδίνο αναφέρουν ότι περίπου 50 άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια των επιθέσεων.

Εκπρόσωπος της βρετανικής βάσης δεν μπόρεσε να διευκρινίσει πόσοι Σουηδοί παρέμεναν ακόμη στην πόλη.

Ενώ οι Σουηδοί τουρίστες εκκενώνονταν χθες από την Αμμόχωστο, τουρκικά βομβαρδιστικά εξαπέλυσαν επίθεση διάρκειας τριών ωρών εναντίον της πόλης, εκτοξεύοντας ρουκέτες.

Τρία ξενοδοχεία, τα οποία είχαν μόλις εκκενωθεί από Σουηδούς τουρίστες, μετατράπηκαν σε ερείπια. Οι Σουηδοί, καθώς επιβιβάζονταν στα οχήματα που θα τους μετέφεραν με ασφάλεια στη βρετανική βάση, είδαν τις τουρκικές βόμβες να πλήττουν το ξενοδοχείο Salaminia Tower.

Ο Μάγκνους Λιντέν, επικεφαλής της Fritidsresor, ήταν ένας από τους αυτόπτες μάρτυρες. Όπως δήλωσε:

— Το εκτιμώ ως καθαρό τρομοκρατικό βομβαρδισμό.

Παραμένει άγνωστο πότε οι 825 Σουηδοί που έχουν εκκενωθεί στη βάση της Δεκέλειας θα μπορέσουν να επιστρέψουν αεροπορικώς στη Σουηδία. Τα σουηδικά μεταγωγικά αεροσκάφη Hercules, τα οποία θα μετέφεραν τους Σουηδούς στο Κάιρο, δεν μπορούν να προσγειωθούν όσο το μικρό αεροδρόμιο της βάσης χρησιμοποιείται για την αερογέφυρα προς την Αγγλία.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι πρώτοι Σουηδοί ενδέχεται να φτάσουν στο αεροδρόμιο Arlanda το νωρίτερο το πρωί της Τετάρτης.

Η πλειονότητα των 825 Σουηδών τουριστών, που μεταφέρθηκαν χθες από την Αμμόχωστο στη βρετανική βάση της Δεκέλειας, πέρασε τη νύχτα σε υπαίθριους χώρους. Κανείς σχεδόν δεν κατάφερε να κοιμηθεί, καθώς επικρατούσε έντονη αμμοθύελλα.

Η βρετανική βάση δεν διαθέτει αρκετές σκηνές, κουβέρτες, τρόφιμα ή νερό για όλους τους εκκενωμένους.

Αυτό μετέδωσε ο ανταποκριτής της Σουηδικής Ραδιοφωνίας, Λαρς Όντα Μπόργκλιντ, σε ανταπόκριση από το Παρίσι, όπου κατάφερε να φτάσει σήμερα το πρωί.

Οι τουρίστες είναι εξαντλημένοι, όμως το ηθικό τους παραμένει καλό. Όλοι δηλώνουν ευγνώμονες που κατάφεραν να σωθούν χωρίς να τραυματιστούν.

Πολλοί από τους Σουηδούς τουρίστες έγιναν αυτόπτες μάρτυρες του βομβαρδισμού του ξενοδοχείου Salaminia Tower στην Αμμόχωστο χθες. Σύμφωνα με πληροφορίες, περίπου 50 άνθρωποι σκοτώθηκαν, αρκετοί από αυτούς Βρετανοί τουρίστες.

Οι Σουηδοί τουρίστες βρίσκονταν μόλις 500 μέτρα από το ξενοδοχείο όταν σημειώθηκε η επίθεση. Αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα φορτηγά στα οποία επέβαιναν και να αναζητήσουν καταφύγιο μέχρι να ολοκληρωθεί ο βομβαρδισμός.

Όλοι οι Σκανδιναβοί τουρίστες γλίτωσαν, ευτυχώς, χωρίς τραυματισμούς. Ωστόσο, τα φορτηγά με τα οποία μεταφέρονταν είχαν δεχθεί χτυπήματα από αρκετές εξοστρακισμένες σφαίρες και θραύσματα.

Όπως αναφέρει ο ανταποκριτής της Expressen, Λαρς Γκ. Χόλμστρεμ, οι Σουηδοί τουρίστες έζησαν από κοντά μία από τις πιο δραματικές στιγμές της τουρκικής επίθεσης κατά της Αμμοχώστου, βλέποντας το ξενοδοχείο να βομβαρδίζεται ενώ βρίσκονταν σε ελάχιστη απόσταση από το σημείο.

Συντακτική ομάδα 

1974: Η Τουρκία καταδίκαζε δημοσιογράφους σε 36 χρόνια φυλάκισης για «κομμουνιστική προπαγάνδα»

Η φυλάκιση δημοσιογράφων στην Τουρκία δεν αποτελεί φαινόμενο των τελευταίων ετών. Ήδη από τις 22 Σεπτεμβρίου 1974, η σουηδική εφημερίδα Aftonbladet δημοσίευε άρθρο με τίτλο «Δημοσιογράφος στην Τουρκία καταδικάστηκε σε 36 χρόνια», περιγράφοντας την καταδίκη του εκδότη και του αρχισυντάκτη του κομμουνιστικού περιοδικού Gnistan (Kıvılcım) σε συνολικά 36 χρόνια φυλάκισης για τις πολιτικές τους απόψεις. Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, η ελευθερία του Τύπου εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο σοβαρά ζητήματα στην Τουρκία, με διεθνείς οργανώσεις να καταγγέλλουν επανειλημμένα διώξεις και φυλακίσεις δημοσιογράφων. 

Δημοσιογράφος στην Τουρκία καταδικάστηκε σε 36 χρόνια! 

Aftonbladet -09-22

Ο πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ έχει δηλώσει ότι θέλει να μετατρέψει την Τουρκία σε μια χώρα όπου κανείς δεν θα τιμωρείται για τις απόψεις που δημοσιεύει σε μια εφημερίδα.

Τώρα έχει την ευκαιρία να αποδείξει ότι εφαρμόζει και στην πράξη αυτό το σύνθημα.

Ο εκδότης και ο αρχισυντάκτης ενός μικρού αριστερού περιοδικού καταδικάστηκαν και οι δύο σε 36 χρόνια φυλάκισης από δικαστήριο κρατικής ασφάλειας στην Κωνσταντινούπολη. Μια παρέμβαση του Ετζεβίτ θα μπορούσε να τους σώσει από αυτή την παράξενη ποινή, μία από τις αυστηρότερες που έχουν επιβληθεί ποτέ για πολιτικά αδικήματα στην Τουρκία.

Η δίωξη εναντίον του αριστερού περιοδικού «Gnistan» («Σπίθα» στα τουρκικά) ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια, όταν η Τουρκία κυβερνιόταν από τους στρατιωτικούς, οι οποίοι είχαν εξαπολύσει σκληρό κυνηγητό εναντίον κάθε αριστερής δύναμης και τα δικαστήρια επέβαλλαν υπερβολικές ποινές.

Η δίκη του εκδότη Demir Kucukaydin και του αρχισυντάκτη Dundar Erenler συνεχίστηκε ακόμη και μετά το κλείσιμο του περιοδικού πριν από τρία χρόνια.

Καταδικάστηκαν βάσει νόμου που απαγορεύει κάθε κομμουνιστική δραστηριότητα, με την κατηγορία της κομμουνιστικής προπαγάνδας.

Ο πρωθυπουργός Ετζεβίτ, που επιθυμεί να χαρακτηρίζεται σοσιαλδημοκράτης, κατάφερε να εξασφαλίσει την αποφυλάκιση των «κρατουμένων συνείδησης» της Τουρκίας μέσω ενός νόμου αμνηστίας, τον οποίο πέρασε παρά τις έντονες αντιδράσεις και τις προσπάθειες παρεμπόδισης από το Ανώτατο Δικαστήριο και τις δεξιές δυνάμεις του κυβερνητικού συνασπισμού. Ωστόσο, η αμνηστία δεν κάλυπτε όσους είχαν συμμετάσχει σε αντάρτικη δράση εναντίον της κυβέρνησης.

Η μοναδική δυνατότητα να αποτραπεί η φυλάκιση των δύο δημοσιογράφων είναι μια αποφασιστική παρέμβαση του ίδιου του Ετζεβίτ, ώστε ο πρόεδρος της χώρας να τους απονείμει χάρη. Αυτό όμως προϋποθέτει ότι ο Ετζεβίτ θα παραμείνει στην εξουσία. Στην παρούσα φάση είναι απλώς εντολοδόχος για τον σχηματισμό κυβέρνησης, αφού ο προηγούμενος κυβερνητικός συνασπισμός έχει καταρρεύσει.

Aftonbladet 1974-09-22

Συντακτική ομάδα 

Σουηδός δημοσιογράφος ανακαλύπτει τη γοητεία της κυπριακής υπαίθρου το 1982

 

Στις 9 Ιανουαρίου 1982, η σουηδική εφημερίδα Arbetet δημοσίευσε ένα εκτενές οδοιπορικό για την κυπριακή γεωργία και την καθημερινή ζωή στην ύπαιθρο. Μέσα από τις προσωπικές εμπειρίες του δημοσιογράφου Sven Hintze, οι Σουηδοί αναγνώστες γνώρισαν τις ιδιαίτερες συνθήκες καλλιέργειας στο νησί, τη διαχείριση των πολύτιμων υδάτινων πόρων, τις καλλιέργειες εσπεριδοειδών, αλλά και μια ξεχωριστή πτυχή της κυπριακής παράδοσης: τη χρήση παλιών γεωργικών εργαλείων ως διακοσμητικών στοιχείων στους κήπους των σπιτιών. Ένα δημοσίευμα που αποτυπώνει την εικόνα της Κύπρου στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και τη γοητεία που ασκούσε στους Σκανδιναβούς επισκέπτες.

Arbetet- 1982-01-09

Εδώ το άροτρο γίνεται ένα ξεχωριστό στολίδι του κήπου

Του Sven Hintze

Γνωρίζατε γιατί σχεδόν όλα τα λεμόνια που πωλούνται στη Σουηδία έχουν περίπου το ίδιο μέγεθος; Την απάντηση, μεταξύ άλλων, την έμαθα όταν επισκέφθηκα για πρώτη φορά την Κύπρο, το φθινόπωρο και την άνοιξη του 1981. Εντυπωσιάστηκα επίσης από τη διαφορετική αντίληψη των Κυπρίων για την κηποτεχνία. Ήταν ένα ταξίδι που μου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις.

Το βόρειο τμήμα του νησιού είναι πιο εύφορο, ενώ η νότια πλευρά είναι σε αρκετά σημεία σχεδόν έρημος. Παρ’ όλα αυτά καταβάλλονται μεγάλες προσπάθειες για την καλλιέργεια ακόμη και αυτών των περιοχών.

Χάρη στο ήπιο κλίμα, η καλλιέργεια είναι δυνατή όλον τον χρόνο, ενώ πολλές καλλιέργειες δίνουν περισσότερες από μία σοδειές ετησίως. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όπως συμβαίνει γενικά στις περιοχές αυτές, είναι το νερό.

Παλαιότερα η άντληση του νερού γινόταν με γαϊδουροκίνητους μηχανισμούς, όπως παλαιότερα στη Σουηδία χρησιμοποιούνταν άλογα για την κίνηση αλωνομηχανών και άλλων γεωργικών εργαλείων. Οι μηχανισμοί αυτοί όμως έφταναν σε βάθος μόλις περίπου πέντε μέτρων.

Αργότερα χρησιμοποιήθηκαν ανεμόμυλοι, οι οποίοι εξακολουθούν να υπάρχουν σε πολλά σημεία της Κύπρου και σε ορισμένες περιπτώσεις λειτουργούν ακόμη. Ωστόσο ούτε αυτοί μπορούσαν να αντλήσουν νερό από μεγάλα βάθη, καθώς έφταναν περίπου τα 15 μέτρα. Σήμερα το νερό βρίσκεται συχνά πολύ βαθύτερα και χρησιμοποιούνται βενζινοκίνητες ή ηλεκτρικές αντλίες που μπορούν να αντλήσουν νερό ακόμη και από βάθος 60 μέτρων.

Η άντληση από τόσο μεγάλο βάθος όμως εγκυμονεί κινδύνους. Αν αντληθεί περισσότερο νερό από όσο μπορεί να αναπληρώσει ο υδροφόρος ορίζοντας, εισχωρεί θαλασσινό νερό και το νερό γίνεται αλμυρό. Πρόκειται για πρόβλημα που παρατηρείται και στις ακτές της Σκάνιας.

Στην Κύπρο, όλα τα υπόγεια νερά ανήκουν στο κράτος και απαιτείται άδεια για την άντλησή τους για σκοπούς άρδευσης. Παρόμοιες ρυθμίσεις ισχύουν και στη Σουηδία όταν πρόκειται για μεγάλες ποσότητες νερού.

Καλλιέργεια εσπεριδοειδών

Κατά την επίσκεψή μου είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ έναν πορτοκαλεώνα ηλικίας περίπου 30 ετών. Ήταν εμφανές ότι η φυτεία ήταν παλιά. Διάφορα είδη εσπεριδοειδών – λεμονιές, μανταρινιές, πορτοκαλιές και γκρέιπφρουτ – ήταν φυτεμένα μαζί, ενώ τα δέντρα είχαν μεγαλώσει τόσο ώστε τα κλαδιά τους ενώνονταν μεταξύ τους.

Δεν υπήρχαν διάδρομοι, με αποτέλεσμα ολόκληρη η παραγωγή να μεταφέρεται με τα χέρια, κάτι ιδιαίτερα κοπιαστικό. Μια τέτοια φυτεία μπορεί να παραμείνει παραγωγική για περίπου 50 χρόνια, ενώ στη Σουηδία ένας οπωρώνας συνήθως δεν ξεπερνά τα 20–25 χρόνια.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο ήταν ότι τα λεμόνια δεν συλλέγονται ανάλογα με το πόσο ώριμα είναι, αλλά με βάση το μέγεθός τους. Αυτός είναι και ο λόγος που σχεδόν όλα τα λεμόνια που φτάνουν στην αγορά έχουν παρόμοιο μέγεθος.

Επίσης, όλοι οι ψεκασμοί γίνονταν με ψεκαστήρες πλάτης, γεγονός που απαιτούσε πολλή χειρωνακτική εργασία. Η άρδευση γινόταν με χαμηλούς εκτοξευτήρες νερού, οι οποίοι βρίσκονταν λίγα εκατοστά πάνω από το έδαφος και τότε θεωρούνταν η πιο σύγχρονη μέθοδος στην Κύπρο.

Ο συγγραφέας σημειώνει πάντως ότι η στάγδην άρδευση θα ήταν αποτελεσματικότερη, καθώς με τους εκτοξευτήρες χάνονται μεγάλες ποσότητες νερού λόγω εξάτμισης, ιδιαίτερα σε ζεστές και ηλιόλουστες ημέρες.

Η κυπριακή κηποτεχνία

Οι Κύπριοι αγαπούν ιδιαίτερα τους κήπους και συνηθίζουν να περιβάλλουν τα σπίτια τους με μικρούς, περιποιημένους χώρους πρασίνου. Εκεί συναντά κανείς συχνά φυτά που στη Σουηδία θεωρούνται φυτά εσωτερικού χώρου, όπως γεράνια, ιβίσκους και αμαρυλλίδες.

Εκείνο όμως που τραβά περισσότερο την προσοχή είναι η ιδιαίτερη διακόσμηση των κήπων. Σε πολλούς βλέπει κανείς παλιά γεωργικά εργαλεία, άροτρα και άλλον αγροτικό εξοπλισμό να χρησιμοποιούνται ως διακοσμητικά στοιχεία. Ιδιαίτερα δημοφιλείς φαίνεται να είναι και οι παλιοί τροχοί από τους μηχανισμούς άντλησης νερού με γαϊδούρια.

Όπως παρατηρεί ο συγγραφέας, αυτό ίσως να μην είναι πιο παράξενο από τους διακοσμητικούς ανεμόμυλους ή τις τσιμεντένιες χήνες που συναντά κανείς συχνά στους σουηδικούς κήπους.

Νέα φυτά γλάστρας

Όταν ταξιδεύει κανείς, δύσκολα σταματά να παρατηρεί νέα φυτά. Ο συγγραφέας αναφέρει ότι λίγα χρόνια νωρίτερα είχε επισκεφθεί το Ισραήλ, απ’ όπου πίστευε ότι ίσως θα διαδοθεί ένα νέο φυτό εσωτερικού χώρου με την ονομασία «Hjärtreva». Στην Κύπρο, όμως, την προσοχή του τράβηξε ένα διαφορετικό φυτό, το οποίο εικονιζόταν στη φωτογραφία που συνόδευε το άρθρο (φωτο άρθρου). Όπως καταλήγει χαρακτηριστικά: «Ο χρόνος θα δείξει αν θα γνωρίσει επιτυχία».

Συντακτική ομάδα 

1833 – Charles af Heidenstam:"Grekland, en skiljemur mellan civilisation och barbari, blir nyckeln till handeln i Orienten"

I början av 1830-talet beskrev Sveriges och Norges generalkonsul i Grekland, Charles af Heidenstam, hur det nybildade grekiska kungariket utvecklades till ett växande handelscentrum. I rapporten till Kommerskollegium lyfte han fram de möjligheter som Grekland erbjöd för svensk handel och sjöfart. 

Göteborgs handelstidning 1833-10-09

Efter att stadens samtliga handelsmän hade uppmanats att sammanträda i Handelssocieteten den 11 oktober för att ta del av en rapport från Sveriges och Norges generalkonsul i Grekland, Charles af Heidenstam, vilken överlämnats till Kungl. Maj:t och Rikets Kommerskollegium och innehöll förslag om hur den svenska handelns intressen kunde främjas inom Grekland, torde några utdrag ur denna rapport inte vara ovälkomna för dem som i förväg önskar närmare kännedom om ämnet.

Herr Heidenstam börjar:

"Sedan fem månader har det lugn som Konungariket Grekland åtnjuter, hoppet om dess varaktighet och den bevakning som upprätthålls för att förebygga sjöröveri, avsevärt ökat handeln i alla grekiska hamnar. Handeln på Syra har särskilt vuxit på ett sätt som bådar en lycklig framtid, och befolkningen i denna stad har ökat till 2 000 invånare, vilka befinner sig i ett mycket gott läge. Antalet fartyg som från januari månad till slutet av maj lossat sina laster visar bäst öns växande handel. De var 17 engelska, lastade med järn och bomullsvaror, 24 österrikiska med spik och plankor, 12 franska med kläde, socker, bly och järnvaror, 22 genuesiska med torkad fisk, socker, kaffe och möbler, 33 grekiska med spannmål, plankor och bjälkar, två holländska med ost, linnetyger, bläck och genever samt fyra amerikanska med bomullstyger, socker, te med mera.

Å andra sidan tycks handeln i Smyrna minska för varje dag. Flera europeiska handelsmän bosatta i Turkiet har, sedan de först tillskrivit julihändelserna, de belgiska händelserna och det egyptiska kriget den rådande handelskrisen, slutligen insett att ingen av dessa orsaker varit den verkliga, och söker nu, då de inte längre kan bygga något välgrundat hopp om framtiden i Smyrna, etablera sig i Grekland.

Efter att ha talat om Mehmed Alis avsikt att införa sitt monopolsystem i de tre erövrade provinserna i Syrien och om Englands ökade avsättning av fabriksvaror till följd av traktater, fortsätter författaren:

'Om man till dessa skäl lägger den frihet som råder i Grekland, den personliga säkerheten samt inrättandet av frihamn och transit, ska man lätt inse att detta land, en skiljemur mellan civilisation och barbari, inom kort kommer att bli nyckeln till handeln i Orienten.'

Herr Heidenstam antyder vidare att den svenska och norska handeln förlorat mycket genom att inte redan ett år tidigare ha tagit till vara det gynnsamma tillfället att inleda direkta affärer med Grekland. I så fall skulle våra produkter ha fått ett bestående företräde framför andra länders. Men nu är allt förändrat. Den snabbhet med vilken handeln har spridit sina rötter har gjort att närmare belägna länder redan har tagit fördelarna. Av de 22 handelshus som nu är etablerade på Syra finns inte ett enda som saknar korrespondenter i England, Frankrike och länderna vid Adriatiska havet.

Jag vill som bevis för detta anföra ett exempel. För åtta månader sedan hade det varit omöjligt att placera en växel på Syra eller Nauplion; den måste sändas till Smyrna. Nu däremot ville regeringen ta upp en miljon i Paris, och dessa växlar förhandlades på två dagar.

Vidare framhålls att, liksom i andra länder där handeln vuxit, har även på Syra uppstått en konkurrens som medför mindre vinster än tidigare. Därför finns det nu mindre anledning att förvänta sig att enskilda svenska handelsmän ska försöka etablera handel med Grekland, eftersom de lät den mer fördelaktiga tiden gå förbi.

Han föreslår därför, som det enda sättet att utvidga den svenska handeln till Levanten, att ett handelskompani bildas. Som stöd för detta hänvisar han till holländarna och försäkrar att ett av deras kompanier under fyra år aldrig lämnat mindre än femton procents avkastning, trots de betydande kostnaderna för dess etablering.

Han fortsätter:

'Jag känner till de invändningar som kan göras mot olägenheterna med sådana kompanier, men jag anser att Kommerskollegiet bör uppmärksammas på att de uppmuntringar som regeringen hittills använt för att främja svensk handelsverksamhet i Levanten kommer att vara bortkastade, om svenska och norska handelsmän inte ges de mest gynnsamma villkoren för att bedriva denna handel med framgång. Dessa villkor måste grundas på upprättandet av ett svenskt levantiskt kompani.

Genom tjugo aktieägare, som var och en satsar 10 000 franc, skulle ett tillräckligt kapital kunna skapas. Två väl insatta svenska affärsmän skulle sändas hit och upprätta ett handelshus på Syra. Detta handelshus skulle alltid ha ett lager av våra produkter, vilka skulle spridas i Grekland, Turkiet och Egypten efter behov.

Utöver den vinst detta skulle ge aktieägarna skulle det, genom sina handelsförbindelser, göra det möjligt att sysselsätta ett stort antal av våra fartyg genom att hänvisa dem till de hamnar där de säkert kunde få frakter. Det skulle stå i ständig förbindelse med alla svenska och norska konsuler, vilka skulle lämna upplysningar om handelsförhållandena inom sina distrikt och om de mest gynnsamma tidpunkterna för olika varor.

Det skulle också kunna välja returvaror från detta land till Frankrike, Italien och Sverige och därigenom återföra sitt kapital. Det skulle bedriva bankaffärer, en verksamhet som ännu är föga utvecklad här men som ändå är mycket lönsam.

Till alla dessa fördelar bör läggas dem som skulle tillfalla den svenska och norska handeln i allmänhet, vilken regeringen på alla sätt söker uppmuntra. Levantisk handel, när den bedrivs av enskilda handelsmän, kommer aldrig att ge stora resultat.

En ensam handelsman är alltför försiktig för att göra affärer i större omfattning. Han skickar små sändningar till personer som kanske visar alltför liten omsorg eller till någon föga erfaren skeppare, som till slut lämnar varorna efter sig och återvänder med felaktiga upplysningar. Dessa kommer sedan att ligga till grund för bedömningen av vår handel med Levanten.

Om däremot ett kompani upprättas kommer våra produkter att återfå det anseende de hade förr. Handelshuset på Syra skulle ta emot uppdrag från de svenska handelshusen och genom sitt inflytande förmå svenska och norska redare och producenter att sända sina laster dit. Där skulle de vara säkra på att få noggranna och opartiska upplysningar. Våra fartyg skulle få en skyddspunkt, en viloplats och en utgångspunkt, vilket skulle uppmuntra dem att åter besöka Levantens hamnar, där den svenska flaggan numera blivit så sällsynt att den, om man så får säga, inte längre inger det förtroende den en gång gjorde."

Ypervorioi

Ο Νικοκλής της Σαλαμίνας: Ο βασιλιάς της Κύπρου που υμνήθηκε από σουηδική εφημερίδα το 1772

Ο Νικοκλής ο Σαλαμίνιος, βασιλιάς της αρχαίας Σαλαμίνας της Κύπρου και γιος του Ευαγόρα Α΄, συγκαταλεγόταν στους ηγεμόνες που οι αρχαίοι συγγραφείς πρόβαλαν ως πρότυπα δικαιοσύνης και χρηστής διακυβέρνησης. Σε δημοσίευμα της σουηδικής εφημερίδας Hwad Nytt? Hwad Nytt? του 1772 παρουσιάζεται ως ένας μονάρχης που κυβέρνησε με σύνεση, σεβασμό προς τους υπηκόους του και αφοσίωση στο δημόσιο συμφέρον. Το κείμενο αποτελεί μια ενδιαφέρουσα μαρτυρία για το πώς η αρχαία ελληνική ιστορία της Κύπρου συνέχιζε να προσελκύει το ενδιαφέρον της Ευρώπης ακόμη και κατά τον 18ο αιώνα.

Για τον Νικοκλή, βασιλιά της Κύπρου - Hvad nytt 

Ο Νικοκλής, γιος του Ευαγόρα και βασιλιάς της Σαλαμίνας στην Κύπρο, είχε μπροστά του το λαμπρό παράδειγμα του πατέρα και προκατόχου του και προσπάθησε σοβαρά να ακολουθήσει τα βήματά του.

Όταν ανέβηκε στον θρόνο, βρήκε το βασιλικό ταμείο σχεδόν εξαντλημένο εξαιτίας των μεγάλων δαπανών που είχαν γίνει κατά τον Περσικό Πόλεμο. Άλλοι ηγεμόνες σε παρόμοια κατάσταση θα είχαν καταφύγει σε αυθαίρετα μέτρα. Ο Νικοκλής όμως είχε καλύτερες αρχές. Εξορίες, δημεύσεις περιουσιών και βαρείς φόροι δεν αναφέρθηκαν ποτέ στη διακυβέρνησή του. Η ασφάλεια των πολιτών ήταν το κύριο μέλημά του και η δικαιοσύνη η αγαπημένη του αρετή.

Σταδιακά απάλλαξε το κράτος από τα χρέη χωρίς να επιβαρύνει τον λαό με υπερβολικούς φόρους. Αντίθετα, περιόρισε τις δικές του περιττές δαπάνες και διαχειρίστηκε με σύνεση τα έσοδα του βασιλείου.

«Έχοντας τη βεβαιότητα», έλεγε, «ότι δεν αδίκησα ούτε τον πιο ταπεινό υπήκοό μου, έχω την ικανοποίηση να γνωρίζω ότι βοήθησα το κράτος και ευεργέτησα πολλούς».

Πίστευε ότι είχε κάθε δικαίωμα να εκφράζεται έτσι και ότι τα λόγια του θα διαδίδονταν ανάμεσα στους υπηκόους του.

Ο Νικοκλής διακρινόταν και για μια ακόμη αρετή, σπάνια ακόμη και μεταξύ των ηγεμόνων: τη συζυγική πίστη και την εγκράτεια. Θεωρούσε τιμή του ότι δεν είχε αγαπήσει ούτε επιθυμήσει άλλη γυναίκα εκτός από τη βασίλισσά του και πίστευε ότι ήταν εξίσου υποχρεωμένος να τηρεί τη συζυγική πίστη όσο και η σύζυγός του.

Συντακτική ομάδα 

Κύπρος 1800: Ο Άγγλος έμπορος που ξεγέλασε τους Οθωμανούς και χάθηκε στη Μεσόγειο

Η Κύπρος συνδέεται συχνά με τους αρχαίους πολιτισμούς, τους Σταυροφόρους και την οθωμανική περίοδο. Ωστόσο, στις σελίδες της σουηδικής εφημερίδας Stockholmsposten της 19ης Ιουλίου 1800 συναντάμε μια διαφορετική ιστορία: την περιπέτεια ενός Άγγλου εμπόρου που εγκαταστάθηκε στο νησί, απέκτησε μεγάλη περιουσία, αλλά βρέθηκε αντιμέτωπος με αυθαίρετες φορολογικές απαιτήσεις των οθωμανικών αρχών. Το περιστατικό, που δημοσιεύθηκε στη Σουηδία πριν από περισσότερα από 225 χρόνια, προσφέρει μια ενδιαφέρουσα ματιά στην καθημερινότητα και τις συνθήκες ζωής της Κύπρου κατά την οθωμανική εποχή.

Εμπορικό γεύμα- Stockholmsposten, 19 Ιουλίου 1800

Ένας Άγγλος έμπορος, που είχε περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στα ελληνικά νησιά, αποφάσισε να αγοράσει κτήματα στην Κύπρο ώστε να ζήσει εκεί τα υπόλοιπα χρόνια του κάτω από το ήπιο κλίμα του νησιού. Έφτασε στα μέσα του αιώνα με περίπου 20.000 λίρες στερλίνες. Αγόρασε γη και την καλλιέργησε με τόση επιτυχία, ώστε σύντομα έγινε πρότυπο γεωργού στην περιοχή. Αγαπούσε την καλή ζωή και το σπίτι του ήταν πάντα ανοιχτό στους ξένους και τους επισκέπτες, γεμάτο χαρά και φιλοξενία.

Ύστερα από μερικά χρόνια όμως η ηρεμία του διαταράχθηκε. Ο Τούρκος διοικητής, πληροφορημένος για τον πολυτελή τρόπο ζωής του, θεώρησε ότι διέθετε μεγάλη περιουσία και τον υποχρέωσε να πληρώσει το μισό των κερδών που είχε αποκτήσει από τότε που εγκαταστάθηκε στο νησί. Το ποσό υπολογίστηκε αυθαίρετα και ήταν εξαιρετικά υψηλό. Η απρόσμενη αυτή απαίτηση απειλούσε να τον καταστρέψει οικονομικά.

Φοβούμενος τις συνέπειες, υποθήκευσε κρυφά την περιουσία του και συγκέντρωσε ένα σημαντικό χρηματικό ποσό. Στη συνέχεια κάλεσε όλους τους γνωστούς του, καθώς και εμπόρους από διάφορα έθνη, σε μεγάλο γεύμα στην εξοχική του κατοικία κοντά στη θάλασσα. Ανάμεσα στους καλεσμένους βρίσκονταν και οι πιστωτές του. Όλοι επαινούσαν τη γενναιοδωρία και την ευγένειά του, ενώ άφθονα και εκλεκτά κρασιά προσφέρονταν στους παρευρισκόμενους. Η διασκέδαση με χορό και γλέντι συνεχίστηκε μέχρι τα ξημερώματα.

Όταν ήρθε η ώρα να αποχωρήσουν, διαπίστωσαν ότι ο οικοδεσπότης είχε εξαφανιστεί. Οι τρομαγμένοι πιστωτές του άρχισαν να υποψιάζονται τι είχε συμβεί. Μετά από έρευνα έμαθαν ότι ένα πλοίο που είχε αγκυροβολήσει την προηγούμενη ημέρα στην ακτή είχε αποπλεύσει μέσα στη νύχτα. Δεν είχαν πλέον αμφιβολία ότι ο Άγγλος είχε επιβιβαστεί σε αυτό, ενώ οι καλεσμένοι του διασκέδαζαν και μεθούσαν.

Από τότε δεν έλαβαν ποτέ ξανά καμία είδηση γι’ αυτόν. Υπέθεσαν είτε ότι έπεσε στα χέρια πειρατών είτε ότι κατάφερε να διαφύγει και να συνεχίσει το ταξίδι του προς άγνωστη κατεύθυνση.

Συντακτική ομάδα 

Κυπριακός χαλκός, Μυκήνες και Σουηδία: Η διαδρομή που ένωνε Βορρά και Μεσόγειο πριν από 3.600 χρόνια

Τι κοινό μπορεί να έχουν οι βραχογραφίες της Σουηδίας με την αρχαία Ελλάδα και την Κύπρο; Νέα αρχαιολογικά ευρήματα υποστηρίζουν ότι ήδη από την Εποχή του Χαλκού υπήρχε εμπορική και πολιτιστική σύνδεση ανάμεσα στη Μεσόγειο και τη Σκανδιναβία, με τον κυπριακό χαλκό και το σκανδιναβικό κεχριμπάρι να αποτελούν τους βασικούς άξονες ενός δικτύου που εκτεινόταν σε χιλιάδες χιλιόμετρα.Αυτο υποστηρίζεται από Σουηδούς αρχαιολόγους το οποίο βρίσκεται σε άρθρο απο το 2020 σε Σουηδική εφημερίδα. 

2020-07-20 Bohustidning 

Αρχαίες βραχογραφίες στο Bohuslän ίσως δεν απεικονίζουν τοπικά πλοία, αλλά πλοία που έφερναν πολύτιμο χαλκό από τη Μεσόγειο.

Χάλκινα εργαλεία που έχουν ανακαλύψει ερευνητές στη Σουηδία ενδέχεται να κατασκευάστηκαν από χαλκό που μεταφέρθηκε από την Κύπρο. Αυτό υποστηρίζουν σήμερα αρχαιολόγοι. Σύμφωνα με τη θεωρία τους, οι βραχογραφίες της περιοχής Tanumshede στο Bohumslän ίσως καταγράφουν το μακρινό εμπόριο μεταξύ της Σκανδιναβίας και της Μεσογείου.

Όταν ξεκίνησε η Εποχή του Χαλκού, γύρω στο 1600 π.Χ., άρχισαν να χαράσσονται χιλιάδες παραστάσεις στους βράχους του Μποχούσλαν. Ένα από τα συνηθέστερα μοτίβα είναι τα πλοία, τα οποία συνοδεύονται συχνά από σχήματα που θυμίζουν πλίνθους χαλκού.

Το μεγαλύτερο μέρος του χαλκού που κυκλοφορούσε στην Ευρώπη κατά την Εποχή του Χαλκού προερχόταν από τη Σικελία, τη Σαρδηνία, την Ισπανία και την Κύπρο, όπως αποκαλύπτουν ισοτοπικές αναλύσεις που μπορούν να εντοπίσουν την προέλευση ενός μετάλλου.

Η μεγαλύτερη γνωστή συγκέντρωση χαλκού βρέθηκε στο ναυάγιο του «Uluburun», που βυθίστηκε ανοιχτά των ακτών της Τουρκίας πριν από περίπου 3.300 χρόνια. Οι υποθαλάσσιες ανασκαφές έδειξαν ότι το πλοίο μετέφερε δέκα τόνους χαλκού σε πλίνθους, οι οποίες φαίνεται ότι προέρχονταν όλες από την Κύπρο.

Η αρχαία βιομηχανία χαλκού της Κύπρου παρήγαγε σχετικά καθαρό μέταλλο, το οποίο χυνόταν σε μεγάλες πλάκες. Οι πλάκες της Εποχής του Χαλκού έμοιαζαν με τεντωμένο δέρμα βοδιού και διέθεταν τέσσερις προεξοχές για εύκολη μεταφορά. Κάθε μία μπορούσε να ζυγίζει έως και 37 κιλά.

Αρχαιολόγοι του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ διαπίστωσαν ότι ο χαλκός σε 70 σουηδικά εγχειρίδια και τσεκούρια της Εποχής του Χαλκού προερχόταν από την Κύπρο. Πιθανότατα ανταλλάχθηκε με βαλτικό κεχριμπάρι.

«Ο χαλκός και ο μπρούντζος ήταν τότε τόσο πολύτιμοι όσο είναι σήμερα το πετρέλαιο. Ο μπρούντζος και το κεχριμπάρι ήταν οι δύο κινητήριες δυνάμεις της οικονομίας της Εποχής του Χαλκού, σε τέτοιο βαθμό ώστε δημιουργούνταν ακόμη και γαμήλιες συμμαχίες μεταξύ ισχυρών οικογενειών για να διασφαλιστεί το εμπόριο κεχριμπαριού», αναφέρει ο καθηγητής αρχαιολογίας Κρίστιαν Κρίστιανσεν.

Η περίφημη «Κοπέλα του Έγκτβεντ», μια νεαρή γυναίκα που έζησε γύρω στο 1380 π.Χ. και βρέθηκε σε ταφικό μνημείο στη Δανία το 1926, αποκαλύπτει πώς οι εμπορικές σχέσεις σφραγίζονταν με γάμους.

Αναλύσεις στα μαλλιά, τα δόντια και τα νύχια της έδειξαν ότι δεν καταγόταν από τη Δανία. Επιπλέον, το μαλλί των ρούχων της προερχόταν από τη νότια Γερμανία.

«Η εκτίμησή μου είναι ότι η κοπέλα του Έγκτβεντ ήταν μια νεαρή γυναίκα από τη νότια Γερμανία που παντρεύτηκε έναν άνδρα από τη Γιουτλάνδη, ώστε να δημιουργηθεί συμμαχία μεταξύ δύο ισχυρών οικογενειών», λέει ο Κρίστιανσεν.

Το πολύτιμο μέταλλο ανταλλασσόταν με κεχριμπάρι από τη Σκανδιναβία, το οποίο ήταν ιδιαίτερα περιζήτητο στο μυκηναϊκό ελληνικό κόσμο και στη Μέση Ανατολή. Τα μοτίβα και τα σύμβολα που εμφανίζονται στις βραχογραφίες του Μποχούσλαν υποδηλώνουν ότι μαζί με τον χαλκό μεταφέρονταν και πολιτιστικές και θρησκευτικές επιρροές.

Κατά την Εποχή του Χαλκού εμφανίζονται νέες μορφές και σύμβολα στους βράχους του Μποχούσλαν, με αξιοσημείωτες ομοιότητες με τη θρησκεία και τον πολιτισμό της Μεσογείου. Ανάμεσά τους υπάρχουν ταύροι, πολεμιστές και κερασφόρες μορφές.

Οι βραχογραφίες της Τάνουμσχεντε απεικονίζουν μεγάλους ταύρους δίπλα σε πλοία και σκηνές ταυροκαθαψίων. Ο ταύρος αποτελούσε κεντρικό σύμβολο της μινωικής Κρήτης πριν από περίπου 3.500 χρόνια, ενώ συναντάται και στον πολιτισμό των Χετταίων της Ανατολίας.

Ένα ακόμη μυστηριώδες μοτίβο είναι οι κερασφόρες ανθρώπινες μορφές, που θυμίζουν παραστάσεις από τη νότια Τουρκία της Εποχής του Χαλκού και συνδέονται με τον χεττιτικό θεό της καταιγίδας Ταρχούν. Παράλληλα, σε αρκετές βραχογραφίες εμφανίζονται πολεμιστές πάνω σε δίτροχα άρματα, ένα χαρακτηριστικό θέμα της μυκηναϊκής Ελλάδας.

Σύμφωνα με τον Δανό ερευνητή Φλέμινγκ Κάουλ του Εθνικού Μουσείου της Δανίας, οι ομοιότητες αυτές δείχνουν ότι θρησκευτικές ιδέες και πολιτιστικά σύμβολα ταξίδευαν μαζί με τα εμπορεύματα κατά μήκος των εμπορικών δικτύων της Εποχής του Χαλκού.

«Τα μοτίβα στις σουηδικές βραχογραφίες και στους τάφους ίσως μεταφέρθηκαν από τις Μυκήνες. Για παράδειγμα, τα δίτροχα άρματα εμφανίζονται επίσης σε μυκηναϊκούς τάφους», σημειώνει.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι την ίδια περίπου εποχή που εμφανίζονται τα χάλκινα τσεκούρια στη Σκανδιναβία, γύρω στο 1600 π.Χ., οι Έλληνες της Εποχής του Χαλκού αρχίζουν να θάβουν τους πολεμιστές τους μαζί με κεχριμπάρι από τον βορρά.

Ίσως, λοιπόν, οι βραχογραφίες του Μποχούσλαν να απεικονίζουν το εμπόριο χαλκού και κεχριμπαριού μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου και της Σκανδιναβίας πριν από περίπου 3.600 χρόνια.

Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι το 1935 βράχος από το Bohuslän της Σουηδίας μεταφέρθηκε στο Μεσολόγγι για την ανέγερση μνημείου προς τιμήν των Σουηδών φιλελλήνων που συμμετείχαν στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Ένας ακόμη συμβολικός δεσμός ανάμεσα στον Ελληνισμό και τη Σουηδία.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε επίσης στην εφημερίδα Strömstadstidning και υπογράφεται από τον δημοσιογράφο Philippe Boström. Η δημοσίευση εξετάζει τις πιθανές συνδέσεις μεταξύ των βραχογραφιών του Μποχούσλαν, της μυκηναϊκής Ελλάδας και του κυπριακού χαλκού κατά την Εποχή του Χαλκού. 

Αξιοσημείωτο ότι στο βιβλίο του Bob G Lind και του αείμνηστου καθηγητή Nils Axel Mörner "Φοινικικά και Μυκηναϊκά στοιχεία στο Österlen", αναγράφονται λεπτομερώς ο τρόπος μεταφοράς του χαλκού από την Κύπρο στον Βορρά. 

Συντακτική ομάδα