Αλεξίσφαιρα γιλέκα, βαλλιστικά κράνη, προσωπικό ασφαλείας και, σε επόμενο στάδιο, ένοπλοι φρουροί. Ο Henrik Johansson από το σουηδικό Συνδικάτο Ασθενοφόρων περιγράφει μια υπηρεσία επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας που τα τελευταία 15–20 χρόνια έχει αναγκαστεί να προσαρμοστεί σε μια ολοένα πιο σοβαρή κατάσταση απειλών.
Πληρώματα ασθενοφόρων στέλνονται σε διευθύνσεις που η αστυνομία έχει χαρακτηρίσει υψηλού κινδύνου, την ώρα που συνάδελφοί τους έχουν αναγκαστεί να αποκτήσουν προστατευμένη ταυτότητα εξαιτίας απειλών. Ο Johansson μιλά για συμμορίες, δομές τύπου «κλαν», τεράστια διαθεσιμότητα παράνομων όπλων και χαρακτηρίζει την κατάσταση ως «μια μορφή πολέμου χαμηλής έντασης».
Το Ambulansförbundet έχει το τελευταίο διάστημα ζητήσει πρόσθετα μέτρα ασφαλείας για το προσωπικό των ασθενοφόρων στη Σουηδία. Μετά τη δολοφονία εργαζόμενης σε ασθενοφόρο στο Harmånger, το ζήτημα της έκθεσης του προσωπικού σε κινδύνους επανήλθε στο προσκήνιο.
Ο Henrik Johansson, γενικός γραμματέας του συνδικάτου, τονίζει ότι το πρόβλημα είναι πολύ παλαιότερο και ευρύτερο από ένα μεμονωμένο περιστατικό.
«Η κατάσταση είναι πολύ ανησυχητική και έχουμε αρκετές ενεργές υποθέσεις που σχετίζονται με το εργασιακό περιβάλλον», λέει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αρκετοί εργαζόμενοι στα ασθενοφόρα έχουν εγκαταλείψει εντελώς το επάγγελμα. Υπάρχει, όμως, και μια κατηγορία εργαζομένων που σπάνια εμφανίζεται στις στατιστικές:
«Αυτό που δεν φαίνεται σε αυτές τις στατιστικές είναι όλοι εκείνοι που αναγκάστηκαν να αποκτήσουν προστατευμένα προσωπικά στοιχεία ή προστατευμένη ταυτότητα».
Η αιτία, σύμφωνα με τον Johansson, είναι τα περιβάλλοντα στα οποία καλούνται να επιχειρήσουν τα πληρώματα.
«Φτάνουμε σε χώρους όπου υπάρχουν πολλά όπλα, μπορεί να υπάρχει εμπορία ανθρώπων. Είναι ένα εκτεταμένο πρόβλημα, το οποίο έχει επίσης δημιουργήσει μια κουλτούρα σιωπής».
«Δεν έχουμε αστυνομικούς να στείλουμε»
Ο Johansson ασκεί επίσης κριτική στους εργοδότες και στις 21 περιφέρειες της Σουηδίας. Υποστηρίζει ότι υπάρχει απροθυμία να περιγραφεί δημόσια πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση.
Όταν ερωτάται γιατί δεν θέλουν να μιλούν για τα προβλήματα, απαντά:
«Επειδή τότε το ζήτημα γίνεται πολιτικό».
Σύμφωνα με τον Johansson, ακόμη και υπό φυσιολογικές συνθήκες το σύστημα δεν διαθέτει αρκετούς πόρους. Σε περίπτωση μεγαλύτερης κοινωνικής κρίσης, τα προβλήματα θα γίνουν πολύ πιο εμφανή.
Ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα είναι επίσης η διαφορά ανάμεσα στα συστήματα ασφαλείας της αστυνομίας και των ασθενοφόρων.
Ο Johansson περιγράφει πώς ένα πλήρωμα ασθενοφόρου μπορεί να σταλεί σε μια διεύθυνση χωρίς να γνωρίζει τις ίδιες πληροφορίες που διαθέτει η αστυνομία.
«Αν εσύ κι εγώ δουλεύουμε σε ένα ασθενοφόρο, μπορεί να μας στείλουν σε μια διεύθυνση. Και ίσως ο αδελφός σου να είναι αστυνομικός και η γυναίκα μου επίσης. Θα μας έλεγαν: “Πώς είναι δυνατόν να πάτε εκεί; Εμείς δεν μπαίνουμε εκεί με λιγότερες από τρεις μονάδες”».
Στην ερώτηση αν το ασθενοφόρο αναμένεται να μπει ακόμη και όταν η αστυνομία θεωρεί το σημείο υπερβολικά επικίνδυνο, απαντά:
«Ναι, αναμένεται να μπούμε».
Ο Johansson αναφέρει, μεταξύ άλλων, τις περιοχές Vivalla και Rosengård, καθώς και άλλες περιοχές που χαρακτηρίζονται στη Σουηδία ως «ευάλωτες».
Henrik Vinge (SD): «Ήταν μπροστά από την εποχή του»
Το ζήτημα της προειδοποίησης των πληρωμάτων ασθενοφόρων για επικίνδυνες διευθύνσεις δεν είναι καινούριο.
Ο Johansson αναφέρει τον Henrik Vinge των Σουηδών Δημοκρατών, λέγοντας ότι ήταν ένας από τους πρώτους πολιτικούς που προσπάθησαν να αναδείξουν το θέμα.
Σύμφωνα με τον Johansson, ο Vinge είχε ήδη, όταν δραστηριοποιούνταν πολιτικά στην Περιφέρεια Στοκχόλμης, προτείνει τη σήμανση επικίνδυνων διευθύνσεων και καλύτερη προστασία για το προσωπικό των ασθενοφόρων.
«Ήταν ο πρώτος στη Σουηδία που έθεσε το θέμα της σήμανσης των διευθύνσεων».
Όμως, σύμφωνα με τον Johansson, δεν κατάφερε να πείσει τα άλλα κόμματα.
«Κανείς δεν τον ακολούθησε. Γιατί; Επειδή είχε τη λάθος κομματική ταυτότητα».
Ο Johansson λέει ότι ακόμη και σήμερα αναφέρει τον Vinge στις διαλέξεις του για την ασφάλεια των πληρωμάτων ασθενοφόρων.
«Ήταν μπροστά από την εποχή του».
Ο ίδιος θεωρεί ότι πολλά από τα θέματα ασφάλειας που συζητούνται σήμερα θα μπορούσαν να είχαν συζητηθεί ήδη πριν από 15 ή 20 χρόνια.
Ο Henrik Vinge αναφέρει από την πλευρά του ότι τότε είχε παρατηρήσει την αύξηση της βίας κατά των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης:
«Οι εργαζόμενοι στα ασθενοφόρα πήγαιναν να βοηθήσουν ανθρώπους και αντιμετώπιζαν βία, με αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν ως όπλα και σε ορισμένες περιπτώσεις με πυροβόλα όπλα».
Ο Vinge αναφέρει ότι τότε είχαν προτείνει διάφορα μέτρα ασφαλείας για τα πληρώματα ασθενοφόρων στη Στοκχόλμη, μεταξύ άλλων εξοπλισμό προστασίας και σήμανση επικίνδυνων διευθύνσεων, όμως «όλα τα άλλα κόμματα είπαν όχι».
Σύμφωνα με τον Vinge, ένας λόγος για την απόρριψη των προτάσεων ήταν ότι τότε ήταν ιδιαίτερα ευαίσθητο πολιτικά να γίνεται συζήτηση για τη μετανάστευση.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος της βίας κατά των πληρωμάτων ασθενοφόρων συνδέεται με άτομα μεταναστευτικής καταγωγής και αποδίδει το φαινόμενο στη μαζική μετανάστευση.
Υποστηρίζει ακόμη ότι, για τα άλλα κόμματα, η αποδοχή της ανάγκης για τέτοια μέτρα προστασίας θα ισοδυναμούσε με παραδοχή αποτυχίας του πολυπολιτισμικού μοντέλου. Αυτή είναι πολιτική θέση του Vinge, όπως παρατίθεται στο άρθρο.
«Κάτι έχει πάει πολύ στραβά στη Σουηδία»
Όταν ερωτάται τι σημαίνει για τη Σουηδία το γεγονός ότι πλέον συζητούνται αλεξίσφαιρα γιλέκα, βαλλιστικά κράνη και ακόμη και ένοπλοι φρουροί, ο Vinge απαντά:
«Σημαίνει ότι κάτι έχει πάει πολύ στραβά στη Σουηδία».
Αναφέρει ότι πολλές φορές τα ασθενοφόρα καλούν την αστυνομία πριν εισέλθουν σε μια περιοχή και περιμένουν σε απόσταση 200–300 μέτρων από το σημείο του περιστατικού μέχρι να φτάσουν αστυνομικοί.
Αυτό, όπως επισημαίνει, μπορεί να έχει μοιραίες συνέπειες:
«Κάπου σε αυτή τη διαδικασία μπορεί να πεθάνει ένας άνθρωπος με καρδιακή προσβολή. Μπορεί να είναι ένα παιδί που πνίγεται από κάτι που κατάπιε, κάποιος με αλλεργική αντίδραση ή ένας ηλικιωμένος που χρειάζεται άμεσα καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση».
Προσθέτει ότι θεωρεί απαράδεκτο να πρέπει να δαπανώνται πόροι της υγειονομικής περίθαλψης για φρουρούς, αντί για περισσότερα ασθενοφόρα, γιατρούς ή νοσηλευτές.
Στη συνέχεια ο Vinge υποστηρίζει ότι σε ορισμένες περιοχές υπάρχουν ομάδες που θεωρούν ότι η περιοχή «τους ανήκει» και αντιμετωπίζουν τους εργαζομένους στα ασθενοφόρα ως εκπροσώπους του σουηδικού κράτους.
Κατά την περιγραφή του, η λογική αυτών των ομάδων μπορεί να είναι:
«Εδώ η Σουηδία δεν έχει καμία δουλειά. Το κράτος δεν έχει εξουσία εδώ. Εγώ έχω την εξουσία».
Ο Vinge χαρακτηρίζει αυτή την κατάσταση ως την «ακραία εκδήλωση μιας παράλληλης κοινωνίας» και λέει ότι πρέπει να ανατραπεί.
«Μια σκληρότητα που δύσκολα περιγράφεται με λόγια»
Ο Henrik Johansson περιγράφει την εξέλιξη ως αποτέλεσμα μιας αλλαγής που συντελείται εδώ και 15–20 χρόνια.
Ένα βασικό στοιχείο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι μια ολοένα συχνότερη «συμπεριφορά κυριαρχίας».
«Πριν από 15–20 χρόνια συνέβαινε σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Σήμερα συμβαίνει συνεχώς. Να διατάζουν, να καθορίζουν, να κυριαρχούν. Υπάρχει μια σκληρότητα που δύσκολα μπορεί να περιγραφεί με λόγια».
Ο Johansson λέει ότι και προσωπικό ασφαλείας αλλά και εργαζόμενοι σε άλλες υπηρεσίες περιγράφουν παρόμοιες αλλαγές.
Υποστηρίζει ότι βλέπει ανθρώπους να εκφράζουν ανοιχτά περιφρόνηση προς το προσωπικό των ασθενοφόρων.
Παράλληλα, θεωρεί ότι η κοινωνία έχει σταδιακά προσαρμοστεί σε συμπεριφορές που παλαιότερα δεν θα ήταν αποδεκτές και εκφράζει ανησυχία για το τι θα θεωρεί «φυσιολογικό» η επόμενη γενιά.
Αυτόματα όπλα και «πόλεμος χαμηλής έντασης»
Η κατάσταση έχει επηρεάσει ακόμη και τον τρόπο λειτουργίας της επείγουσας περίθαλψης.
Ο Johansson αναφέρεται στην «τακτική ιατρική», που χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, στη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Δανία. Εκεί υπάρχουν μονάδες και προσωπικό εκπαιδευμένο και εξοπλισμένο για να εργάζεται σε επικίνδυνα περιβάλλοντα.
Πιστεύει ότι η Σουηδία κινείται προς την ίδια κατεύθυνση.
«Αυτό είναι μια μορφή πολέμου χαμηλής έντασης».
Αναφέρεται, μεταξύ άλλων, σε περιστατικά όπου τα ασθενοφόρα φτάνουν σε σημεία όπου έχουν χρησιμοποιηθεί αυτόματα όπλα και όπου η απειλή εξακολουθεί να υφίσταται.
Ο Johansson προειδοποιεί:
«Αυτό είναι μια ωρολογιακή βόμβα και κατά διαστήματα εκρήγνυται. Δεν πρόκειται να γίνει καλύτερο. Σίγουρα δεν πρόκειται να γίνει καλύτερο».
Παράλληλα, επισημαίνει ένα παράδοξο: ένα άτομο που τη μία στιγμή εκφράζει περιφρόνηση προς την κοινωνία, μπορεί λίγο αργότερα να έχει δεχθεί πυροβολισμό και να εξαρτάται πλήρως από το προσωπικό του ασθενοφόρου για να σωθεί η ζωή του.
Δείχνει συμμορίες και δομές τύπου «κλαν»
Όταν το Samnytt ζητά από τον Johansson να διευκρινίσει σε ποιες ομάδες αναφέρεται, εκείνος απαντά:
«Συχνά πρόκειται για άτομα με διασυνδέσεις με διάφορες μορφές δομών κλαν. Μπορεί να είναι συμμορίες, μπορεί να είναι θρησκευτικές ομάδες που συχνά έχουν σύνδεση με κλαν».
Ο Johansson αναφέρεται επίσης στο έργο του συγγραφέα και δημοσιογράφου Per Brinkemo σχετικά με τις κοινωνίες που βασίζονται σε δομές κλαν.
Υποστηρίζει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένες πολυκατοικίες ή συνοικίες.
«Τώρα έχουμε μια πολύ μεγάλη ομάδα που συνειδητά, καθαρά και ξεκάθαρα δεν θέλει να αποτελεί μέρος αυτής της κοινωνίας. Όμως θέλει να απολαμβάνει όλες τις δυνατότητες που η κοινωνία της προσφέρει».
Όταν ερωτάται αν πρόκειται για μεταφορά στη Σουηδία προβλημάτων βίας από τη Μέση Ανατολή, απαντά:
«Ναι, είναι μια σχετική σύγκριση».
«Δεν πρόκειται να γίνει καλύτερο»
Η εικόνα που δίνει ο Johansson για το μέλλον είναι ιδιαίτερα απαισιόδοξη.
«Αυτό είναι μια ωρολογιακή βόμβα και κατά διαστήματα εκρήγνυται».
Δεν βλέπει λόγο να πιστεύει ότι το επίπεδο απειλής θα μειωθεί.
«Δεν πρόκειται να γίνει καλύτερο. Σίγουρα δεν πρόκειται να γίνει καλύτερο».
Το ερώτημα, επομένως, είναι μέχρι πού θα φτάσουν τα μέτρα ασφαλείας για τα σουηδικά ασθενοφόρα.
Αλεξίσφαιρα γιλέκα και βαλλιστικά κράνη χρησιμοποιούνται ήδη. Το Ambulansförbundet ζητά προσωπικό ασφαλείας.
Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν ειδικές μονάδες τακτικής επείγουσας περίθαλψης για ιδιαίτερα επικίνδυνες καταστάσεις.
Όταν το Samnytt ρωτά τον Johansson εάν το επόμενο βήμα στη Σουηδία θα μπορούσε να είναι ασθενοφόρα στα οποία θα επιβαίνει ένοπλο άτομο μαζί με το υγειονομικό προσωπικό, εκείνος απαντά αμέσως:
«Απολύτως. Έτσι θα γίνει».
Συντακτική ομάδα
