onsdag 18 november 2026

Ο «Παρθενώνας» της Σουηδίας και το ελληνικό δράμα του θερινού ηλιοστασίου

 

Ποιος θα περίμενε ότι σε ένα μικρό νησί της Σουηδίας, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την Αθήνα, θα υπήρχε ένα κτίριο εμπνευσμένο από τον Παρθενώνα; Κι όμως, στο νησί Βίσινγκσε (Visingsö), στη λίμνη Βέτερν (Vättern), βρίσκεται ένα αντίγραφο του αρχαίου ελληνικού ναού, το οποίο κατασκευάστηκε το 1913 με αφορμή μια διεθνή διάσκεψη για την ειρήνη.

Η ιστορία του δεν συνδέεται με αρχαιολογικές ανασκαφές ούτε με την παρουσία αρχαίων Ελλήνων στη Σκανδιναβία. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό μνημείο που αποτυπώνει την επιρροή του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στη σουηδική κοινωνία των αρχών του 20ού αιώνα.

Ο επίσημος τουριστικός οδηγός του Jönköping περιγράφει το κτίριο ως αντίγραφο του Παρθενώνα. Ο «Παρθενώνας», όμως, δεν είναι το όνομά του. Οι τοπικές πηγές το αποκαλούν Templet («ο Ναός»), ενώ Tempelgården ονομάζεται ο χώρος όπου βρίσκεται σήμερα.

Το συνέδριο και το ελληνικό Midsommar

Την πρωτοβουλία για την κατασκευή είχε η Αμερικανίδα Κάθριν Τίνγκλεϊ (Katherine Tingley), ηγετική μορφή του θεοσοφικού κινήματος. Η έκθεση συνόδευε το διεθνές συνέδριο ειρήνης που οργάνωσαν οι θεοσοφιστές στο νησί από τις 22 έως τις 29 Ιουνίου 1913. Η αναφορά στην αρχαία Ελλάδα δεν περιορίστηκε στην αρχιτεκτονική. Πέρασε και στο θεατρικό πρόγραμμα. 

Στις 14 Ιουνίου 1913, η σουηδική εφημερίδα Sydsvenska Dagbladet ανήγγειλε με τίτλο «En grekisk midsommarfest på Visingsö» («Μια ελληνική γιορτή του θερινού ηλιοστάσιου στο Visingsö») μια παράσταση για την Αθήνα της εποχής του Περικλή. Το έργο ήταν γνωστό ως En vårfest i Aten («Μια ανοιξιάτικη γιορτή στην Αθήνα»). Τις σκηνές είχαν συνθέσει μαθητές της σχολής των θεοσοφιστών στο Point Loma της Καλιφόρνιας. Στο Visingsö, το έργο παρουσιάστηκε στα αγγλικά, ενώ το κείμενό του κυκλοφόρησε σε σουηδική μετάφραση. 

Η Άννα Μαρία Ρόος (Anna Maria Roos), που παρακολούθησε την παράσταση, σημειώνει ότι στο πρόγραμμα το έργο μετονομάστηκε σε En grekisk midsommarfest. Περιγράφει κορίτσια να χορεύουν με γιρλάντες λουλουδιών και, προς το τέλος, μια πομπή να περνά ανάμεσα στους κορμούς των δέντρων, φωτισμένη από βεγγαλικά. Η παράσταση δόθηκε στο υπαίθριο θέατρο. Ο ναός στέγαζε την έκθεση τέχνης. 

Svenska Dagbladet 1913 06-14

Γιατί η Τίνγκλεϊ διάλεξε το Visingsö

Σε ομιλία της στο νησί στις 29 Ιουνίου 1913, η Τίνγκλεϊ εξήγησε γιατί το προτίμησε από τοποθεσίες που της είχαν προταθεί στη Γαλλία και την Αγγλία. Όπως καταγράφει ο ερευνητής Έιναρ Πετάντερ (Einar Petander), την είχαν κερδίσει η υποδοχή της στη Σουηδία, το ενδιαφέρον για την ίδρυση σχολής Raja Yoga και το φυσικό τοπίο του νησιού. Την ενδιέφερε και η ιστορία του τόπου. Τον 17ο αιώνα ο Σουηδός κόμης Περ Μπράχε ο Νεότερος είχε ιδρύσει εκεί σχολείο. Η ομιλία της δημοσιεύτηκε στη Stockholms Dagblad στις 11 Ιουλίου 1913.

Η ομιλία εξηγεί γιατί η Τίνγκλεϊ ήθελε να δημιουργήσει στο Visingsö ένα εκπαιδευτικό κέντρο. Δεν μας λέει, όμως, γιατί οι διοργανωτές διάλεξαν συγκεκριμένα τον Παρθενώνα ως πρότυπο για την αίθουσα της έκθεσης.

Ο ναός που άλλαξε δύο φορές θέση

Ο ναός δεν έμεινε στο λιμάνι. Μεταφέρθηκε στο Stigby, στα νότια του νησιού, όπου χρησιμοποιήθηκε ως αίθουσα διδασκαλίας της σχολής Raja Yoga. Δεκαετίες αργότερα, ο Σουηδός καλλιτέχνης Όλε Κραντς (Olle Krantz) τον αγόρασε και τον ξανάστησε στο κτήμα του στο Säby. Εκεί τον χρησιμοποίησε ως εργαστήριο και εκθεσιακό χώρο.

Η θεατρική σκηνή του συνεδρίου ήταν προσωρινή. Ο ναός, αντίθετα, σώζεται στην τρίτη του θέση πάνω στο ίδιο νησί. Και σήμερα, όπως και το καλοκαίρι του 1913, όποιος περνά ανάμεσα στους κίονές του μπαίνει σε μια αίθουσα τέχνης. 


Αναδημοσιεύτηκε σε Κυπριακό ΜΜΕ 

Συντακτική ομάδα 

Inga kommentarer:

Skicka en kommentar