Σεπτεμβριανά 1955: Λεηλατήθηκε το σουηδικό προξενείο υπό τις κραυγές «Η Κύπρος είναι τουρκική»

Η ιστοσελίδα μας εντόπισε άρθρα από σουηδικές ημερήσιες εφημερίδες που δημοσιεύθηκαν τον Σεπτέμβριο του 1955. Τα δημοσιεύματα αναφέρονται στις βίαιες ταραχές στην Κωνσταντινούπολη, στις οποίες συμμετείχαν χιλιάδες άνθρωποι και κατά τις οποίες καταστράφηκαν ελληνικές εκκλησίες, σχολεία και κατοικίες.

Ανάμεσα στις ξένες διπλωματικές αποστολές που επλήγησαν ήταν και το σουηδικό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το ιστορικό κτίριο Palais de Suède στον Βόσπορο. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα των εφημερίδων, το κτίριο λεηλατήθηκε και υπέστη ζημιές, χωρίς ωστόσο να τραυματιστεί κανένας Σουηδός πολίτης. Το σουηδικό Υπουργείο Εξωτερικών υπέβαλε αργότερα επίσημη διαμαρτυρία για τις επιθέσεις.

«Σύμφωνα με αναφορές από την Κωνσταντινούπολη (TT–Reuter, Arbetet, 7 Σεπτεμβρίου 1955), εκτεταμένες ταραχές ξέσπασαν το βράδυ της Τρίτης. Δεκάδες χιλιάδες Τούρκοι διαδήλωναν κρατώντας σημαίες και φωτογραφίες του Κεμάλ Ατατούρκ και επιτέθηκαν σε ελληνικές περιουσίες στην πόλη.

Καταστήματα, κατοικίες, εκκλησίες και σχολεία πυρπολήθηκαν ή καταστράφηκαν, ενώ ακούγονταν συνθήματα όπως “Η Κύπρος είναι τουρκική!”.

Αφορμή αποτέλεσε η ένταση γύρω από το Κυπριακό, ύστερα από ψευδείς πληροφορίες που δημοσίευσε τουρκική εφημερίδα, σύμφωνα με τις οποίες το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη είχε δεχθεί επίθεση.

Τα εξαγριωμένα πλήθη εισέβαλαν επίσης σε ξένα προξενεία, ανάμεσά τους και στο σουηδικό προξενείο, Palais de Suède, το οποίο λεηλατήθηκε και πυρπολήθηκε».

Arbetet, 7 Σεπτεμβρίου 1955

Λεηλατήθηκε το σουηδικό προξενείο

(Svenska Dagbladet, 8 Σεπτεμβρίου 1955)

Σύμφωνα με ενημέρωση προς το σουηδικό Υπουργείο Εξωτερικών από τη σουηδική διπλωματική αποστολή στην Άγκυρα, το κτίριο του προξενείου στην Κωνσταντινούπολη λεηλατήθηκε κατά τη διάρκεια των ταραχών.

Το κτίριο υπέστη ορισμένες ζημιές, ωστόσο δεν αναφέρθηκε κανένας τραυματισμός Σουηδού πολίτη.

Ο Σουηδός πρέσβης στην Άγκυρα, Adolf Cronenberg, υπέβαλε έντονη διαμαρτυρία στο τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών και επιφυλάχθηκε του δικαιώματος να υποβάλει αργότερα αίτημα αποζημίωσης για τις ζημιές.

Στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης υπηρετούσε εκείνη την περίοδο μόνο ο πρόξενος Torsten Weman, ο οποίος βρισκόταν μόνος του στο κτίριο.

Επλήγη ιστορικό κτίριο

Το κτίριο του σουηδικού προξενείου στην Κωνσταντινούπολη αποτελεί ιστορική ιδιοκτησία στον Βόσπορο και είναι γνωστό ως Palais de Suède.

Το κτίριο αποκτήθηκε από το σουηδικό κράτος ήδη από το 1758 και θεωρείται μία από τις ιστορικότερες διπλωματικές ιδιοκτησίες στον κόσμο.

Για αιώνες αποτέλεσε σταθερό σημείο της σουηδικής παρουσίας στην πόλη, όπου υπηρέτησαν πολλοί διακεκριμένοι διπλωμάτες.

Κατά τις ταραχές του Σεπτεμβρίου του 1955, το κτίριο υπέστη σοβαρές ζημιές, λεηλατήθηκε και καταστράφηκε εν μέρει. Το σουηδικό κράτος, μέσω διπλωματικών διαμαρτυριών και διαπραγματεύσεων, μπόρεσε αργότερα να ζητήσει αποζημίωση.

Κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ανάπτυξη στρατού

Οι τουρκικές αρχές αντέδρασαν στις ταραχές επιβάλλοντας κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην Κωνσταντινούπολη και στη Σμύρνη.

Στρατιωτικές δυνάμεις και αστυνομία αναπτύχθηκαν για την αποκατάσταση της τάξης.

Ωστόσο, μεγάλος αριθμός ελληνικών κατοικιών και επιχειρήσεων είχε ήδη καταστραφεί και, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, συνολικά 19 ελληνορθόδοξες εκκλησίες παραδόθηκαν στις φλόγες.

Svenska Dagbladet, 8 Σεπτεμβρίου 1955

 Εφημερίδα Arbetet 7 Σεπτεμβρίου 

Arbetet, 7 Σεπτεμβρίου 1955

Συντακτική ομάδα 

Όταν οι μη πιστοί του Πατριαρχείου απειλούσαν με βόμβα την Ελληνική Εκκλησία της Στοκχόλμης την ώρα της Ανάστασης

Στις 22 Απριλίου 1979 η σουηδική εφημερίδα Expressen δημοσίευσε ρεπορτάζ σχετικά με απειλή για βόμβα κατά τη διάρκεια της πασχαλινής θείας λειτουργίας στην ελληνική ορθόδοξη εκκλησία της Στοκχόλμης, Αγίου Γεωργίου στη συμβολή των οδών Odengatan και Birger Jarlsgatan. Στη λειτουργία συμμετείχαν περίπου 1.000 πιστοί, μεταξύ των οποίων και ο Έλληνας πρέσβης.

Το περιστατικό προκάλεσε πανικό και κινητοποίηση της αστυνομίας, η οποία απέκλεισε την περιοχή και πραγματοποίησε έρευνες με ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους. Τελικά δεν εντοπίστηκε εκρηκτικός μηχανισμός και η λειτουργία συνεχίστηκε μετά από περίπου 40 λεπτά.

Το δημοσίευμα παρουσιάζει επίσης στοιχεία για την ελληνική κοινότητα στη Σουηδία την περίοδο εκείνη, καθώς και αναφορά στις εσωτερικές διαφωνίες που υπήρχαν τότε εντός της ελληνορθόδοξης εκκλησιαστικής παρουσίας στη χώρα. 

Εκκλησία στη Στοκχόλμη δέχθηκε απειλή για βόμβα κατά τη διάρκεια της θείας λειτουργίας - Expressen 1979-04-22

Του CARL MAGNELL

Η ελληνική εκκλησία στη Στοκχόλμη, στη γωνία των οδών Odengatan και Birger Jarlsgatan, δέχθηκε απειλή για τοποθέτηση βόμβας τη νύχτα. Περίπου χίλια άτομα — μεταξύ αυτών και ο Έλληνας πρέσβης — συμμετείχαν στη θεία λειτουργία που τελούνταν στο πλαίσιο του εορτασμού του Πάσχα.

Εκατοντάδες ακόμη άνθρωποι που δεν είχαν βρει θέση μέσα στον ναό είχαν συγκεντρωθεί έξω από την εκκλησία.

Το προηγούμενο βράδυ άρχισε ο εορτασμός του Πάσχα στην ελληνική εκκλησία της Στοκχόλμης. Τα μεσάνυχτα η υπηρεσία πληροφοριών 90 000 δέχθηκε τηλεφώνημα από άγνωστο άνδρα:

— Υπάρχει βόμβα έξω από την εκκλησία. Θα εκραγεί μέσα σε 30 λεπτά.

Η υπηρεσία άμεσης επέμβασης της αστυνομίας της Στοκχόλμης έστειλε στο σημείο περιπολικό με δύο ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους. Εν τω μεταξύ είχαν συγκεντρωθεί αρκετές εκατοντάδες πανικόβλητοι άνθρωποι. Η αστυνομία τους ζήτησε να διαλυθούν και να απομακρυνθούν λόγω κινδύνου έκρηξης. Η Birger Jarlsgatan αποκλείστηκε μεταξύ Jarlaplan και Surbrunnsgatan, ενώ η Odengatan μεταξύ Valhallavägen και Roslagsgatan.

Στη Σουηδία υπάρχουν εδώ και μερικά χρόνια διαφωνίες στο εσωτερικό της ελληνορθόδοξης εκκλησίας. Ο επίσκοπος, μητροπολίτης, που ορίζεται από το Οικουμενικό Πατριαρχείο στην Κωνσταντινούπολη για να υπηρετεί στη Σουηδία, δεν γίνεται αποδεκτός από μία ελληνική μειονοτική ομάδα. Η ομάδα αυτή διαθέτει δικό της εκπρόσωπο για το επισκοπικό αξίωμα, στον οποίο όμως δεν επιτρέπεται να τελεί λειτουργίες στη Σουηδία.

Η απειλή για βόμβα έγινε κατά τη διάρκεια της πασχαλινής θείας λειτουργίας στην ελληνορθόδοξη εκκλησία.

Περίπου χίλια άτομα βρίσκονταν μέσα στον ναό. Έξω από την εκκλησία βρίσκονταν πιστοί που δεν είχαν καταφέρει να μπουν μέσα. Η φήμη για την απειλή βόμβας διαδόθηκε ανάμεσα στους πιστούς λίγο μετά την ανάγνωση του Ευαγγελίου από τον επίσκοπο. Ο κόσμος άρχισε να βγαίνει από την εκκλησία.

Η αστυνομία ερεύνησε την περιοχή γύρω από την εκκλησία για μισή ώρα με τη βοήθεια δύο σκύλων. Δεν βρέθηκε ποτέ καμία βόμβα.

Σαράντα λεπτά μετά την απειλή, η πασχαλινή λειτουργία μπόρεσε να συνεχιστεί. Περίπου 200 άνθρωποι παρέμειναν στον χώρο της εκκλησίας καθ’ όλη τη διάρκεια.

Σήμερα στις 15:00 θα τελεστεί νέα θεία λειτουργία στην ελληνική εκκλησία, στο πλαίσιο των πασχαλινών εορτασμών των Ελλήνων.

Σημείωση: Υπάρχουν περίπου 20.000 Έλληνες στη Σουηδία, εκ των οποίων 8.000–10.000 στη Στοκχόλμη. Όλοι έχουν αυτομάτως ιδιότητα μέλους στην Ελληνορθόδοξη Εκκλησία. Οι περισσότερες ορθόδοξες εκκλησίες ακολουθούν το Ιουλιανό ημερολόγιο, σύμφωνα με το οποίο το Πάσχα εορτάζεται αργότερα από ό,τι στις υπόλοιπες χριστιανικές εκκλησίες.

Συντακτική ομάδα 

Αποκαλυπτική συνέντευξη: "Οι διωγμοί μας απο την πόλη"

Με αφορμή τα τελευταία γεγονότα με την Τουρκία, τις νέες προκλήσεις και την απόφαση του Ερντογάν να μετατραπεί και πάλι σε τζαμί ο ναός της Αγίας Σοφίας πήραμε την πρωτοβουλία να συνομιλήσουμε με έναν Έλληνα της Πόλης.

Ο κ. Σταμάτης γεννήθηκε το 1942 στη Πόλη και αποφοίτησε από το Ελληνικό λύκειο του Ζωγραφείου το 1960. Το 1963 εγκατέλειψε την Πόλη και έκτοτε δεν επέστρεψε ποτέ.  Δέχτηκε να μιλήσει και να μας αφηγηθεί καταστάσεις και εικόνες που βίωσε ο ίδιος. Μας μιλάει για το Βυζάντιο, για τα Σεπτεμβριανά  αλλά και για την πρόσφατη κίνηση της Τουρκίας να μετατρέψει και πάλι την Αγία Σοφία σε τζαμί .

Μέσα από την δική του οπτική και τα δικά του βιώματα μας περιγράφει την ζωή των Ελλήνων στη Πόλη κυρίως για την δεκαετία του 50.

Το κανάλι μας θα προσπαθήσει να αναδείξει γεγονότα και να φέρει στην επιφάνεια ιστορικά γεγονότα που σιγά σιγά με το περας του χρόνου ξεθωριάζουν.

Hellenic Cosmos