Στο αρχειακό υλικό της σουηδικής εφημερίδας Borås Tidning, τον Απρίλιο του 1970, εντοπίζεται ένα σπάνιο δημοσιογραφικό τεκμήριο που υπερβαίνει τα όρια της απλής ειδησεογραφίας. Πρόκειται για την καταγραφή της καθημερινότητας της ελληνικής παροικίας στο Borås, σε μια περίοδο που η μητέρα πατρίδα βίωνε τη σκοτεινή πραγματικότητα της δικτατορίας των συνταγματαρχών.
Το άρθρο αυτό λειτουργεί ως ένας ιστορικός καθρέφτης, αναδεικνύοντας ζητήματα που παραμένουν επίκαιρα στην εποχή μας. Η αγωνία των τότε μεταναστών για τη διατήρηση της γλώσσας και της εθνικής ταυτότητας των παιδιών τους αντανακλά τις σύγχρονες προσπάθειες της ομογένειας παγκοσμίως να κρατήσει ζωντανούς τους δεσμούς με τις ρίζες της. Παράλληλα, οι αναφορές στην «πολιτική αβεβαιότητα» και τον πόθο της επιστροφής συνδέονται άρρηκτα με το σύγχρονο φαινόμενο της μετανάστευσης, υπενθυμίζοντας πως ο ελληνισμός παραμένει μια δυναμική οντότητα που ανθίζει ακόμη και κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες.
"Τα Ελληνόπουλα διδάσκονται τη μητρική τους γλώσσα" - Borås Tidning 1970-04-26
Μετά το σχολείο, στην αυλή του σχολείου Caroliskolan, 26 ζωηρά παιδιά παίζουν περιμένοντας τον δάσκαλο. Είναι τα παιδιά της ελληνικής παροικίας στο Borås, που τέσσερα απογεύματα την εβδομάδα μαθαίνουν να διαβάζουν τη μητρική τους γλώσσα και την ιστορία της πατρίδας τους. Σχεδόν όλοι οι γονείς υπολογίζουν ότι θα επιστρέψουν ξανά στην Ελλάδα και γι’ αυτό θέλουν η σουηδική εκπαίδευση να συμπληρώνεται με ελληνικά μαθήματα.
— Πολλές ελληνικές οικογένειες στο Borås έχουν αφήσει τα παιδιά τους σε συγγενείς στην πατρίδα. Διαφορετικά θα ήμασταν οι διπλάσιοι, λέει ο δάσκαλος Ιωάννης Μούστον.
Η ηλικία των μαθητών στην τάξη κυμαίνεται από πέντε έως δεκατριών ετών. Οι μαθητές που βρίσκονται δύο ή τρία χρόνια στη Σουηδία μιλούν σουηδικά με αυθεντική διάλεκτο του Borås. Υπάρχουν όμως και νεοφερμένοι που ακόμη δυσκολεύονται με τη σουηδική γλώσσα.
Στην τάξη επικρατεί απόλυτη τάξη μόλις εμφανίζεται ο δάσκαλος. Στον μαυροπίνακα σχηματίζονται ελληνικά γράμματα, που δεν είχαν ξαναφανεί ποτέ σε αυτή την αίθουσα του Caroliskolan.
Ένας από τους γονείς στην αυλή του σχολείου είναι ο Στέργιος Πέτρας. Δεν γνωρίζει πόσο καιρό θα παραμείνει στη Σουηδία. Η αβεβαιότητα είναι πολιτική:
— Δεν θέλω να επιστρέψω στη ελληνική δικτατορία. Όταν αποκτήσουμε δημοκρατικό πολίτευμα, τότε πιθανότατα θα επιστρέψω.
Όπως και ο φίλος του Φώτιος Κατσιγάμνης, ο Πέτρας θεωρεί ότι έχει καλή επαφή με τους Σουηδούς συναδέλφους του στο εργοστάσιο. Στην αρχή άκουγαν καμιά φορά ότι «εσείς οι ξένοι έρχεστε εδώ και παίρνετε τα χρήματά μας». Με τον καιρό όμως οι μετανάστες έγιναν αποδεκτοί στον χώρο εργασίας.
— Ο φόβος για τη δικτατορία είναι βαθύτερος στους Έλληνες απ’ όσο δείχνουν προς τα έξω, λέει ο Πέτρας. Μέσω συμπατριωτών που έχουν ανακριθεί γνωρίζουν ότι η αστυνομία διαθέτει αποκόμματα εφημερίδων και φωτογραφίες Ελλήνων στη Σουηδία. Αυτά χρησιμοποιούνται ως αποδεικτικό υλικό. Για μένα είναι αδιανόητο να επιστρέψω κάτω από τις σημερινές συνθήκες.
Ο Κατσιγάμνης δεν έχει συγκεκριμένα σχέδια. Όπως οι περισσότεροι Έλληνες του Borås, ήρθε εδώ με σκοπό να επιστρέψει, αλλά δεν ξέρει πότε θα γίνει αυτό. Και οι δύο πάντως θεωρούν σημαντικό τα παιδιά να μη χάσουν την επαφή με την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά. Γι’ αυτό τέσσερις ημέρες την εβδομάδα συμπληρώνουν τη σουηδική εκπαίδευση με μία ώρα μαθημάτων ελληνικών θεμάτων.
Λεζάντα φωτογραφίας:
Στεργίου Πέτρος (αριστερά): «Δεν επιστρέφω στην Ελλάδα της δικτατορίας».
Φώτιος Κατσιγάμνης: «Δεν έχω συγκεκριμένα σχέδια για το μέλλον».
![]() |
| Borås Tidning 1970-04-26 |
![]() |
| Borås tidning Συντακτική ομάδα |































