Στις 9 Ιανουαρίου 1982, η σουηδική εφημερίδα Arbetet δημοσίευσε ένα εκτενές οδοιπορικό για την κυπριακή γεωργία και την καθημερινή ζωή στην ύπαιθρο. Μέσα από τις προσωπικές εμπειρίες του δημοσιογράφου Sven Hintze, οι Σουηδοί αναγνώστες γνώρισαν τις ιδιαίτερες συνθήκες καλλιέργειας στο νησί, τη διαχείριση των πολύτιμων υδάτινων πόρων, τις καλλιέργειες εσπεριδοειδών, αλλά και μια ξεχωριστή πτυχή της κυπριακής παράδοσης: τη χρήση παλιών γεωργικών εργαλείων ως διακοσμητικών στοιχείων στους κήπους των σπιτιών. Ένα δημοσίευμα που αποτυπώνει την εικόνα της Κύπρου στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και τη γοητεία που ασκούσε στους Σκανδιναβούς επισκέπτες.
Arbetet- 1982-01-09
Εδώ το άροτρο γίνεται ένα ξεχωριστό στολίδι του κήπου
Του Sven Hintze
Γνωρίζατε γιατί σχεδόν όλα τα λεμόνια που πωλούνται στη Σουηδία έχουν περίπου το ίδιο μέγεθος; Την απάντηση, μεταξύ άλλων, την έμαθα όταν επισκέφθηκα για πρώτη φορά την Κύπρο, το φθινόπωρο και την άνοιξη του 1981. Εντυπωσιάστηκα επίσης από τη διαφορετική αντίληψη των Κυπρίων για την κηποτεχνία. Ήταν ένα ταξίδι που μου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις.
Το βόρειο τμήμα του νησιού είναι πιο εύφορο, ενώ η νότια πλευρά είναι σε αρκετά σημεία σχεδόν έρημος. Παρ’ όλα αυτά καταβάλλονται μεγάλες προσπάθειες για την καλλιέργεια ακόμη και αυτών των περιοχών.
Χάρη στο ήπιο κλίμα, η καλλιέργεια είναι δυνατή όλον τον χρόνο, ενώ πολλές καλλιέργειες δίνουν περισσότερες από μία σοδειές ετησίως. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όπως συμβαίνει γενικά στις περιοχές αυτές, είναι το νερό.
Παλαιότερα η άντληση του νερού γινόταν με γαϊδουροκίνητους μηχανισμούς, όπως παλαιότερα στη Σουηδία χρησιμοποιούνταν άλογα για την κίνηση αλωνομηχανών και άλλων γεωργικών εργαλείων. Οι μηχανισμοί αυτοί όμως έφταναν σε βάθος μόλις περίπου πέντε μέτρων.
Αργότερα χρησιμοποιήθηκαν ανεμόμυλοι, οι οποίοι εξακολουθούν να υπάρχουν σε πολλά σημεία της Κύπρου και σε ορισμένες περιπτώσεις λειτουργούν ακόμη. Ωστόσο ούτε αυτοί μπορούσαν να αντλήσουν νερό από μεγάλα βάθη, καθώς έφταναν περίπου τα 15 μέτρα. Σήμερα το νερό βρίσκεται συχνά πολύ βαθύτερα και χρησιμοποιούνται βενζινοκίνητες ή ηλεκτρικές αντλίες που μπορούν να αντλήσουν νερό ακόμη και από βάθος 60 μέτρων.
Η άντληση από τόσο μεγάλο βάθος όμως εγκυμονεί κινδύνους. Αν αντληθεί περισσότερο νερό από όσο μπορεί να αναπληρώσει ο υδροφόρος ορίζοντας, εισχωρεί θαλασσινό νερό και το νερό γίνεται αλμυρό. Πρόκειται για πρόβλημα που παρατηρείται και στις ακτές της Σκάνιας.
Στην Κύπρο, όλα τα υπόγεια νερά ανήκουν στο κράτος και απαιτείται άδεια για την άντλησή τους για σκοπούς άρδευσης. Παρόμοιες ρυθμίσεις ισχύουν και στη Σουηδία όταν πρόκειται για μεγάλες ποσότητες νερού.
Καλλιέργεια εσπεριδοειδών
Κατά την επίσκεψή μου είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ έναν πορτοκαλεώνα ηλικίας περίπου 30 ετών. Ήταν εμφανές ότι η φυτεία ήταν παλιά. Διάφορα είδη εσπεριδοειδών – λεμονιές, μανταρινιές, πορτοκαλιές και γκρέιπφρουτ – ήταν φυτεμένα μαζί, ενώ τα δέντρα είχαν μεγαλώσει τόσο ώστε τα κλαδιά τους ενώνονταν μεταξύ τους.
Δεν υπήρχαν διάδρομοι, με αποτέλεσμα ολόκληρη η παραγωγή να μεταφέρεται με τα χέρια, κάτι ιδιαίτερα κοπιαστικό. Μια τέτοια φυτεία μπορεί να παραμείνει παραγωγική για περίπου 50 χρόνια, ενώ στη Σουηδία ένας οπωρώνας συνήθως δεν ξεπερνά τα 20–25 χρόνια.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο ήταν ότι τα λεμόνια δεν συλλέγονται ανάλογα με το πόσο ώριμα είναι, αλλά με βάση το μέγεθός τους. Αυτός είναι και ο λόγος που σχεδόν όλα τα λεμόνια που φτάνουν στην αγορά έχουν παρόμοιο μέγεθος.
Επίσης, όλοι οι ψεκασμοί γίνονταν με ψεκαστήρες πλάτης, γεγονός που απαιτούσε πολλή χειρωνακτική εργασία. Η άρδευση γινόταν με χαμηλούς εκτοξευτήρες νερού, οι οποίοι βρίσκονταν λίγα εκατοστά πάνω από το έδαφος και τότε θεωρούνταν η πιο σύγχρονη μέθοδος στην Κύπρο.
Ο συγγραφέας σημειώνει πάντως ότι η στάγδην άρδευση θα ήταν αποτελεσματικότερη, καθώς με τους εκτοξευτήρες χάνονται μεγάλες ποσότητες νερού λόγω εξάτμισης, ιδιαίτερα σε ζεστές και ηλιόλουστες ημέρες.
Η κυπριακή κηποτεχνία
Οι Κύπριοι αγαπούν ιδιαίτερα τους κήπους και συνηθίζουν να περιβάλλουν τα σπίτια τους με μικρούς, περιποιημένους χώρους πρασίνου. Εκεί συναντά κανείς συχνά φυτά που στη Σουηδία θεωρούνται φυτά εσωτερικού χώρου, όπως γεράνια, ιβίσκους και αμαρυλλίδες.
Εκείνο όμως που τραβά περισσότερο την προσοχή είναι η ιδιαίτερη διακόσμηση των κήπων. Σε πολλούς βλέπει κανείς παλιά γεωργικά εργαλεία, άροτρα και άλλον αγροτικό εξοπλισμό να χρησιμοποιούνται ως διακοσμητικά στοιχεία. Ιδιαίτερα δημοφιλείς φαίνεται να είναι και οι παλιοί τροχοί από τους μηχανισμούς άντλησης νερού με γαϊδούρια.
Όπως παρατηρεί ο συγγραφέας, αυτό ίσως να μην είναι πιο παράξενο από τους διακοσμητικούς ανεμόμυλους ή τις τσιμεντένιες χήνες που συναντά κανείς συχνά στους σουηδικούς κήπους.
Νέα φυτά γλάστρας
Όταν ταξιδεύει κανείς, δύσκολα σταματά να παρατηρεί νέα φυτά. Ο συγγραφέας αναφέρει ότι λίγα χρόνια νωρίτερα είχε επισκεφθεί το Ισραήλ, απ’ όπου πίστευε ότι ίσως θα διαδοθεί ένα νέο φυτό εσωτερικού χώρου με την ονομασία «Hjärtreva». Στην Κύπρο, όμως, την προσοχή του τράβηξε ένα διαφορετικό φυτό, το οποίο εικονιζόταν στη φωτογραφία που συνόδευε το άρθρο (φωτο άρθρου). Όπως καταλήγει χαρακτηριστικά: «Ο χρόνος θα δείξει αν θα γνωρίσει επιτυχία».
Συντακτική ομάδα
