Τα τελευταία χρόνια, μια νέα τάση αρχίζει να διαμορφώνεται στο ευρωπαϊκό ελίτ ποδόσφαιρο. Στη Σουηδία, η IFK Göteborg είναι η πρώτη ομάδα που εφαρμόζει συστηματικά γνωστικά και ψυχολογικά τεστ, επιχειρώντας να φωτίσει μια «τυφλή ζώνη» της ποδοσφαιρικής απόδοσης: το τι πραγματικά συμβαίνει μέσα στο μυαλό των παικτών.
Τα τεστ διεξάγονται ψηφιακά, διαρκούν περίπου μία ώρα και αποτελούνται από επτά διαφορετικές δοκιμασίες. Δεν μετρούν ευφυΐα, αλλά λειτουργίες όπως:
έλεγχο προσοχής
μνήμη εργασίας
έλεγχο παρορμήσεων
στρατηγική και αναλυτική σκέψη
δημιουργικότητα και γνωστική ευελιξία
Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται σε μορφή spindeldiagram και χρησιμοποιούνται αποκλειστικά εσωτερικά, ως εργαλείο διαλόγου, αυτογνωσίας και ανάπτυξης – όχι αξιολόγησης ή αποκλεισμού.
Όχι μόνο ο παίκτης, αλλά η ομάδα
Για τον ποδοσφαιρικό διευθυντή της ομάδας, Jesper Jansson, τα τεστ δεν αφορούν μόνο το άτομο, αλλά το σύνολο. Το πώς λειτουργεί μια ομάδα, πώς δένουν οι αγωνιστικές μονάδες και με ποιον τρόπο διαφορετικές προσωπικότητες μπορούν να συμπληρώσουν η μία την άλλη.
«Πάντα έδινα μεγάλη σημασία στους χαρακτήρες. Όταν εργαζόμουν στη Helsingborg χρειαζόμασταν έναν συγκεκριμένο τύπο παίκτη. Στη Hammarby πήραμε παίκτη για την προσωπικότητα που έλειπε. Εδώ στο Γκέτεμποργκ ήξερα ότι ορισμένοι ποδοσφαιριστές θα ανέβαζαν άμεσα το επίπεδο της ομάδας. Αυτά είναι στοιχεία που πρέπει να τα ζυγίζεις – και τώρα έχουμε και δεδομένα που μπορούν να το επιβεβαιώσουν».
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα γνωστικά τεστ προσθέτουν μια νέα διάσταση στο μεταγραφικό έργο.
«Στο μέλλον πιστεύω ότι αυτό θα είναι τόσο αυτονόητο όσο τα εργομετρικά τεστ και οι ιατρικές εξετάσεις. Δεν πρόκειται για το να “κόψεις” κάποιον, αλλά για να γνωρίσεις πραγματικά τον παίκτη».
Από το ένστικτο στη δομημένη πληροφόρηση
Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες αποφάσεις στο ποδόσφαιρο βασίζονταν στο ένστικτο, τις συστάσεις και τις προσωπικές συζητήσεις.
«Μετράς τα πάντα – μέγιστες ταχύτητες, διαδρομές πασών, KPI – αλλά ελάχιστα από όσα συμβαίνουν μέσα στο κεφάλι του παίκτη. Εκεί καλύπτουμε ένα κενό που για χρόνια ήταν παραμελημένο».
Ο Jansson αναφέρει και ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, όπου τα τεστ έπαιξαν ήδη ρόλο σε πραγματική απόφαση.
«Δεχθήκαμε πρόταση για έναν παίκτη και ήμουν επιφυλακτικός. Το ένστικτο έγερνε προς μία κατεύθυνση, αλλά στο προφίλ φάνηκε ότι είχε μεγαλύτερο περιθώριο εξέλιξης απ’ όσο νόμιζα αρχικά. Έτσι έγινε πιο εύκολο να πω: “Όχι, όχι ακόμη”».
«Μιλάμε για μεγάλα ποσά και σκληρές επιλογές. Συχνά ιδρώνουν τα χέρια σου. Όμως η απόφαση πρέπει να παρθεί – και όσο περισσότερη πληροφόρηση έχεις, τόσο πιο ασφαλής και σωστή γίνεται».
Η κριτική των ερευνητών και η απάντηση
Παρά τη θετική ανταπόκριση εντός της ομάδας, αρκετοί ερευνητές έχουν εκφράσει επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι η μέθοδος δεν διαθέτει επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση.
Ο Jesper Jansson δηλώνει ψύχραιμος απέναντι στην κριτική.
«Δεν μπορώ να τοποθετηθώ πάνω στη θεωρητική συζήτηση. Για μένα έχει σημασία τι κάνουμε εμείς με τα τεστ. Έχουμε δει αποτελέσματα, έχουμε κάνει καλές συζητήσεις στη διοίκηση και ουσιαστικούς διαλόγους με τους παίκτες».
Ξεκαθαρίζει επίσης ότι τα τεστ δεν αντιμετωπίζονται ως απόλυτη αλήθεια.
«Είναι ένα καλό εργαλείο. Δεν υπάρχει σωστό ή λάθος. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία γύρω από τα ίδια τα τεστ – το ενδιαφέρον βρίσκεται στο πώς χρησιμοποιείς τα αποτελέσματα».
Όσο για το γιατί υπάρχει κριτική από επιστημονικούς κύκλους;
«Δεν το καταλαβαίνω πραγματικά. Τα τεστ αυτά βασίζονται σε έρευνα και κανείς από όσους τα επικρίνουν δεν μας έχει ρωτήσει πώς ακριβώς τα εφαρμόζουμε στην πράξη».
Ο ίδιος επιστρέφει στο βασικό του επιχείρημα:
«Όλη μου τη ζωή προσπαθώ να καταλάβω πώς χτίζονται ομάδες με σωστές προσωπικότητες. Γιατί κάποιοι πετυχαίνουν και άλλοι όχι. Αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με φυσικά χαρακτηριστικά».
Ένα νέο “πόδι” στο σύγχρονο ποδόσφαιρο
Στην καθημερινότητα της IFK Göteborg, τα γνωστικά τεστ έχουν ήδη πρακτικό αντίκτυπο.
«Μας δίνουν υπόβαθρο για αποφάσεις και, κυρίως, βοηθούν τους προπονητές να λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές ιδιότητες των παικτών. Εκπαιδευόμαστε μαζί με την Capacio και το βλέπουμε ως κοινό project. Για μένα είναι εξαιρετικά συναρπαστικό, ειδικά επειδή αυτές οι πτυχές ήταν για χρόνια παραμελημένες στο σουηδικό ποδόσφαιρο».
Τα τεστ δεν παρουσιάζονται ως πανάκεια. Αντιμετωπίζονται όμως ως ένα νέο, συμπληρωματικό εργαλείο, στο ίδιο επίπεδο με τα εργομετρικά και τις ιατρικές εξετάσεις.
Το ποδόσφαιρο αλλάζει. Όχι μόνο στα πόδια, αλλά και στο μυαλό. Και όσοι το καταλάβουν πρώτοι, ίσως αποκτήσουν το πλεονέκτημα του αύριο.
Η είδηση αναδημοσιεύτηκε σε Κυπριακό ΜΜΕ
Συντακτική ομάδα
