Ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο από τα αρχεία της σουηδικής Dagens Nyheter φωτίζει τις πρώτες ημέρες μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Από το Μπέλαπαϊς της Κερύνειας, η απεσταλμένη Birgitta Edlund καταγράφει άνδρες και ακόμη και ανήλικα αγόρια να απομακρύνονται από τα χωριά και να οδηγούνται σε στρατόπεδα αιχμαλώτων, οικογένειες να αναζητούν απεγνωσμένα τους δικούς τους και στρατιώτες του ΟΗΕ να περιορίζονται στον ρόλο του «παρατηρητή». Μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν την αγωνία, τον φόβο και την αβεβαιότητα μετατρέπουν το δημοσίευμα της 7ης Αυγούστου 1974 σε ένα ισχυρό ιστορικό τεκμήριο για όσα συνέβαιναν τότε στην κατεχόμενη Κερύνεια.
Ο ΟΗΕ παρακολουθεί ενώ άνδρες και αγόρια απομακρύνονται από τα χωριά
Από την απεσταλμένη της DN, Birgitta Edlund.
ΜΠΕΛΑΠΑΪΣ, Κύπρος, Τρίτη.
Οκτακόσιες γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι μπόρεσαν να επιστρέψουν στο Μπέλαπαϊς, το χωριό κοντά στην Κερύνεια που έκανε γνωστό ο Lawrence Durrell μέσα από το βιβλίο του Πικρολέμονα. Στον μεσογειακό κόλπο έξω από την Κερύνεια, που φαίνεται από την πλατεία του Μπέλαπαϊς, βρίσκονται τα πολεμικά πλοία των Τούρκων, ενώ στους δρόμους του χωριού κινούνται μόνο Τούρκοι στρατιώτες. Γυναίκες και παιδιά παραμένουν κλεισμένοι στα σπίτια, ενώ μερικοί από τους ηλικιωμένους άνδρες του χωριού κάθονται κάτω από το «Δέντρο της Απραξίας», έναν μεγάλο ευκάλυπτο με λευκά κλαδιά.
Ο Στάβος, ιδιοκτήτης του καφενείου στο «Δέντρο της Απραξίας», κοιμάται σε μια καρέκλα. Στην αυλή απέναντι από το μοναστήρι των Σταυροφόρων κάθονται Τούρκοι στρατιώτες, με τα κράνη στα γόνατα, σκουπίζοντας τον ιδρώτα από το μέτωπό τους.
Σιωπηλοί στρατιώτες του ΟΗΕ
Στο μοναστήρι κάθονται εννέα σιωπηλοί στρατιώτες του ΟΗΕ που πρέπει να «παρατηρούν» όσα συμβαίνουν. Όταν την Παρασκευή οι άνδρες του χωριού οδηγήθηκαν σε στρατόπεδο αιχμαλώτων με δεμένα τα μάτια, ακόμη και οι άνδρες του ΟΗΕ εκδιώχθηκαν υπό την απειλή όπλων. Από τους 220 άνδρες που απομακρύνθηκαν, 96 ηλικιωμένοι και ασθενείς επετράπη να επιστρέψουν κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου.
Ο Imer Kühn, Τούρκος ταγματάρχης αλεξιπτωτιστών και διοικητής της περιοχής του Μπέλαπαϊς, λέει θλιμμένος, στα σπαστά γερμανικά που έμαθε κατά την εκπαίδευσή του σε στρατόπεδο του ΝΑΤΟ στη Φρανκφούρτη, ότι από όλους τους πολέμους αυτός είναι ο χειρότερος που μπορεί να φανταστεί.
— Εδώ είναι τόσο όμορφα, τόσο συγκλονιστικά όμορφα. Όλα πρέπει να γίνουν ξανά καλά, λέει.
Περισσότερο απ’ όλα λαχταρά να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη. Φροντίζει να τονίσει ότι εδώ, στο Μπέλαπαϊς, ο πληθυσμός έχει καλή μεταχείριση. Καλύτερη, σε κάθε περίπτωση, από εκείνη που έχει ο τουρκικός πληθυσμός στη Λεμεσό και την Αμμόχωστο, όπως λέει.
Ασβεστωμένα σπίτια με γαλάζιες πόρτες ανεβαίνουν στις πλαγιές. Το σπίτι του Lawrence Durrell είναι το πιο λευκό και το πιο έντονα γαλάζιο. Η πόρτα ανοίγει απότομα και μια γυναίκα με ροζ ρόμπα, που με περνά για νοσοκόμα του Ερυθρού Σταυρού, πέφτει στην αγκαλιά μου και κλαίει απαρηγόρητα στον ώμο μου.
Ένας αμήχανος ταγματάρχης
— Σας παρακαλώ, σας παρακαλώ, βοηθήστε με. Μου πήραν τα παιδιά μου. Μου πήραν τους γιους μου, τους μοναδικούς μου γιους. Είναι μόνο παιδιά, δέκα και δεκαεπτά ετών. Βοηθήστε με. Το μόνο που έχω είναι αυτή η ρόμπα. Πού είναι τα παιδιά μου;
Ο Τούρκος ταγματάρχης, που μέχρι τότε ήταν συγκρατημένος και αυστηρά στρατιωτικός, χτυπά αμήχανα τη γυναίκα στον ώμο και της υπόσχεται ότι θα πάρει πίσω τους γιους της την επόμενη ημέρα. Η γυναίκα πιάνει το χέρι του και το φιλά, ενώ τα δάκρυα τρέχουν και ολόκληρο το σώμα της τρέμει από θλίψη και τρόμο.
Ξαφνικά ολόκληρη η αίθουσα γεμίζει με Ελληνοκύπριους πρόσφυγες που ικετεύουν τον Τούρκο ταγματάρχη να απελευθερώσει τους γιους, τους συζύγους και τους αδελφούς τους.
— Δεν ξέρουμε τι συνέβη στους γιους μας, λέει ένας ηλικιωμένος άνδρας με γκρίζα γένια και εξαντλημένα μάτια. Δεν ήταν στρατιώτες, δεν ήταν στην ΕΟΚΑ.
Ο ταγματάρχης Kühn κουνά το κεφάλι και επαναλαμβάνει χαμηλόφωνα:
— Αύριο, αύριο θα έχουν επιστρέψει.
Σε αντίθεση με τον ταγματάρχη Kühn, οι περισσότεροι Τούρκοι στρατιώτες συμπεριφέρονται σαν θριαμβευτές. Κανένα αυτοκίνητο δεν περνά από τα οδοφράγματά τους, ακόμη κι αν πρόκειται για όχημα του ΟΗΕ ή του Ερυθρού Σταυρού, χωρίς οι Τούρκοι στρατιώτες από την ηπειρωτική Τουρκία, με εντελώς ανέκφραστα πρόσωπα, να στρέφουν τα πολυβόλα προς τους επιβάτες.
«Φταίει η ΕΟΚΑ Β!»
Τα στρατεύματα του ΟΗΕ εξακολουθούν να μην μπορούν να κινηθούν ελεύθερα στην παράκτια περιοχή που ελέγχεται από τον τουρκικό στρατό, ούτε και στην οροσειρά. Ο ρόλος του ΟΗΕ στο βόρειο τμήμα του νησιού έχει δεχθεί σφοδρή κριτική από τους Έλληνες και η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η απομάκρυνση των ανδρών από το Μπέλαπαϊς και το ξενοδοχείο Dome. Το Dome Hotel αποτελεί το αρχηγείο του ΟΗΕ στην περιοχή. Στο ξενοδοχείο εξακολουθούν να συνωστίζονται 396 Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες από την Κερύνεια και τα γύρω χωριά. Αρνούνται να εγκαταλείψουν το ξενοδοχείο.
Ο ταγματάρχης Peter Gill, ο οποίος εκτελεί την εντολή του ΟΗΕ να «μην προβάλλει αντίσταση στη διοίκηση», όπως διατυπώνεται στην επίσημη γλώσσα, λέει ότι μόνο εάν οι Τούρκοι τον αναγκάσουν να παραδώσει γυναίκες και παιδιά θα προβάλει αντίσταση. Δεν θέλει να διευκρινίσει τι θα σήμαινε αυτή η αντίσταση.
Το λόμπι του ξενοδοχείου είναι γεμάτο ανθρώπους που κάθονται μαζί, κουρασμένοι και απαθείς, μέσα στη σιωπή. Περιμένουν να τελειώσει ο εφιάλτης που καταστρέφει την ειδυλλιακή Κερύνεια. Τουρκοκύπριοι γείτονες και φίλοι, που έρχονται καθημερινά για να μαζέψουν τα σκουπίδια του ξενοδοχείου, ρωτούν με αγωνία πώς μπορούν να βοηθήσουν τους ανήσυχους Ελληνοκύπριους.
Οι άνθρωποι στο Dome Hotel κατηγορούν για ολόκληρο τον πόλεμο την ΕΟΚΑ Β΄. Κατηγορούν επίσης τον Νίκο Σαμψών.
Ανήμποροι Κύπριοι
— Παλαιότερα ζούσαμε ειρηνικά, λέει η Julia Mearides, της οποίας ο γιος έχει απομακρυνθεί από τους Τούρκους και η τύχη του παραμένει άγνωστη. Η ΕΟΚΑ Β΄ είναι η ρίζα όλου του κακού. Στείλτε τους στην Ελλάδα, όπου ανήκουν, και τον τουρκικό στρατό στην Τουρκία, και τότε η Κύπρος θα γίνει ξανά ένας καλός τόπος για να ζει κανείς.
Ο Lawrence Durrell έγραψε στο βιβλίο του για την Κύπρο ότι οι Κύπριοι ήταν σκλάβοι και όμηροι στην ίδια τους τη χώρα, ανήμποροι και ανίκανοι να κάνουν οτιδήποτε.
Το ίδιο ισχύει και τώρα.
 |
| DN 1974-08-07 |
Αναδημοσιεύτηκε σε Κυπριακό ΜΜΕ
Συντακτική ομάδα
Inga kommentarer:
Skicka en kommentar