Το ακόλουθο άρθρο από τη σουηδική ιστοσελίδα Kyrkans Tidning παρουσιάζει τη νέα, εντυπωσιακή τάση των νέων της Γενιάς Z που στρέφονται προς την πίστη. Μέσα από το παράδειγμα της ελληνοορθόδοξης ενορίας του Αγίου Γεωργίου στη Στοκχόλμη, αναλύονται οι λόγοι που ωθούν μια παραδοσιακά εκκοσμικευμένη γενιά στην αναζήτηση σταθερότητας και υπαρξιακών απαντήσεων.
"Στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Στοκχόλμη, τα θρανία γεμίζουν από νέους που αναζητούν απαντήσεις
Ακόμη και στην ελληνοορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στη Στοκχόλμη, είναι εμφανής η τάση των όλο και περισσότερων νέων επισκεπτών και κατηχουμένων. Τι είναι αυτό που ελκύει μια γενιά, η οποία συχνά χαρακτηρίζεται ως η πιο εκκοσμικευμένη στην ιστορία, να στραφεί προς το ορθόδοξο περιβάλλον;
Είναι Κυριακή πρωί και ο καλοκαιρινός αέρας είναι αισθητός. Κατά μήκος της λεωφόρου Strandvägen στη Στοκχόλμη, ο ήλιος λαμπιρίζει πάνω από τον κόλπο Nybroviken. Τα πεζοδρόμια είναι γεμάτα από κόσμο που περιμένει στην ουρά για παγωτό μηχανής και καραβάκια για το αρχιπέλαγος – ανίδεοι για το ότι, μόλις λίγα βήματα μακριά από τον πολυσύχναστο παραλιακό πεζόδρομο, λαμβάνει χώρα κάτι εντελώς διαφορετικό.
Μέσα στην κοραλλί ελληνοορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Östermalm, τα θρανία είναι γεμάτα μέχρι τελευταίας θέσης.
Μια νέα ενορία
– Καλώς ορίσατε, ο Κλεόπας μόλις ξεκίνησε τη θεία λειτουργία, ψιθυρίζει ένας από τους επισκέπτες.
Δείχνει προς τον αρχιεπίσκοπο, ο οποίος φοράει έναν μακρύ χρυσοκέντητο μανδύα. Ο ήλιος εισχωρεί μέσα από τα ρουμπινί και ζαφειρένια βιτρό. Όμως αυτό που πραγματικά τραβάει το βλέμμα δεν είναι μόνο η αρχιτεκτονική μεγαλοπρέπεια, αλλά αυτοί που κάθονται στα θρανία. Πρόκειται για μια εντυπωσιακά νέα ενορία που άφησε πίσω της την ηλιοφάνεια και εισήλθε στη σιωπή, αναζητώντας κάτι άλλο.
Μια πρόσφατη έκθεση τάσεων από το "Ungdomsbarometern" (το Βαρόμετρο Νεολαίας) δείχνει ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι της Γενιάς Z (Gen Z) στρέφονται προς την πίστη και τη θρησκεία. Σύμφωνα με την έκθεση, το ποσοστό των νέων μεταξύ 15 και 24 ετών που περιγράφουν τον εαυτό τους ως θρησκευόμενο έχει σχεδόν διπλασιαστεί, και σχεδόν ένας στους δέκα νέους αυτοπροσδιορίζεται πλέον ως πιστός. Ωστόσο, η τάση αυτή δεν παρατηρείται μόνο στους κόλπους της Εκκλησίας της Σουηδίας.
Σημαντική ανάπτυξη
Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κλεόπας επιβεβαιώνει αυτή την εικόνα και αναφέρει ότι η ενορία έχει μεγαλώσει σημαντικά κατά τον τελευταίο χρόνο, κυρίως ανάμεσα σε νεαρούς κατηχούμενους – δηλαδή άτομα που προετοιμάζονται να προσηλυτιστούν και να βαπτιστούν.
– Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών, το σεμινάριο κατηχουμένων μας για νεαρούς ενήλικες έχει αναπτυχθεί δραματικά, από 10–20 άτομα σε περίπου 80 στις αρχές του 2026. Αυτός ο εξαπλασιασμός αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη τάση σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο, όπου οι ενορίες αναφέρουν γεμάτες εκκλησίες και έντονη προσέλευση νέων νεοφώτιστων, εξηγεί ο Μητροπολίτης.
Η επιθυμία να κάνουν τα πάντα σωστά
Το ερώτημα είναι τι είναι αυτό που ελκύει μια γενιά, η οποία συχνά χαρακτηρίζεται ως η πιο εκκοσμικευμένη στην ιστορία, να στραφεί προς τα πίσω, προς το αμετάβλητο, το αρχαίο και το τελετουργικό.
Στη μέση μιας σειράς θρανίων κάθεται η Josefin, 29 ετών, γερμένη προς τα εμπρός με σταυρωμένα χέρια, βυθισμένη στην προσευχή. Φοράει ένα λευκό μεταξωτό μαντήλι που την κάνει να ξεχωρίζει ανάμεσα στα υπόλογα πιο καθημερινά ντυμένα μέλη. Η Josefin αυτοπροσδιορίζεται ως Λουθηρανή, αλλά της αρέσει να επισκέπτεται διάφορες εκκλησίες.
– Για μένα και για πολλούς που είναι νέοι στην Ορθόδοξη Εκκλησία, υπάρχει μια επιθυμία να κάνουμε τα πάντα σωστά, λέει μετά τη λειτουργία.
Οι παλιές απαντήσεις δεν ήταν αρκετές
Για την Josefin, ο δρόμος προς τις πανάρχαιες, τελετουργικές προσευχές ήταν κάθε άλλο παρά γραμμικός.
– Κατάγομαι από το Katrineholm και μεγάλωσα σε μια κλασική, κοσμική και προοδευτική σοσιαλδημοκρατική οικογένεια, όπου η θρησκεία δεν είχε φυσική θέση στο οικογενειακό τραπέζι. Για μεγάλο χρονικό διάστημα αυτοπροσδιοριζόμουν ως άθεη και βαπτίστηκα μόλις πριν από λίγα χρόνια, εξηγεί η Josefin.
Η ανατροπή ήρθε όταν η ζωή της αναποδογύρισε κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Την ίδια στιγμή που ο κόσμος έκλεινε, η Josefin πέρασε μια βαθιά προσωπική κρίση. Μια σχέση πέντε ετών με τον σύντροφό της στην Ολλανδία έληξε, και ξαφνικά βρέθηκε χωρίς σύντροφο και χωρίς σπίτι σε μια ξένη χώρα. Αναγκάστηκε να μαζέψει τη ζωή της και να επιστρέψει στη Σουηδία. Στο κενό που δημιουργήθηκε μετά τον χωρισμό και την απομόνωση της πανδημίας, οι παλιές της απαντήσεις δεν της αρκούσαν πλέον.
Η διαθήκη μεταξύ Θεού και ανθρώπου
– Όταν η ζωή σου τραβάει το χαλί κάτω από τα πόδια, αρχίζεις να θέτεις τα μεγάλα ερωτήματα. Η προοδευτική, κοσμική κοσμοθεωρία με την οποία μεγάλωσα φάνταζε ξαφνικά πολύ ρηχή. Παράλληλα με τη μετακόμιση, πάλευα επίσης με σκέψεις θανάτου και ένα βασανιστικό κλιματικό άγχος. Χρειαζόμουν κάτι που να ριζώνει σε κάτι βαθύτερο από μένα, κάτι με περισσότερο νόημα και αληθινό, λέει η Josefin.
Η σωτηρία ήρθε μέσα από μια από τις πιο γνωστές ιστορίες της Βίβλου: την Κιβωτό του Νώε. Η ιστορία της διάσωσης μέσα από την καταιγίδα και της διαθήκης μεταξύ Θεού και ανθρώπου της μίλησε απευθείας στην καρδιά.
– Ήταν σαν αποκάλυψη για μένα και ένιωσα μια ψυχική ανακούφιση που δεν είχα ξαναζήσει ποτέ. Τα χρώματα γύρω μου έγιναν πιο καθαρά, όλα φωτίστηκαν στο μυαλό μου, εξηγεί.
Επαναλαμβανόμενο μοτίβο
Σύμφωνα με τον David Thurfjell, ιστορικό της θρησκείας και καθηγητή θρησκευτικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο Södertörn, το ταξίδι της Josefin δεν είναι μοναδικό. Το μοιράζεται με πολλούς που παλεύουν με το υπαρξιακό νόημα στη σημερινή εκκοσμικευμένη κοινωνία.
– Είναι ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που υποστηρίζεται και από την έρευνα, μεταξύ άλλων σε μια φινλανδική μελέτη που δείχνει ότι οι προσωπικές κρίσεις αποτελούν συχνά το έναυσμα για να αναζητήσουν οι άνθρωποι τον Χριστιανισμό, λέει. Όταν η πραγματικότητα κλονίζεται και το αίσθημα του ανώφελου κυριαρχεί, είναι φυσικό να στρέφεται κανείς στις παραδόσεις. Σε έναν ψηφιακό και εφήμερο κόσμο, η εκκλησία και η πίστη μπορούν να λειτουργήσουν ως σταθερό σημείο για την προσωπική ανάπτυξη και την υπαρξιακή ασφάλεια.
Ουδέτεροι απέναντι στη θρησκεία
Ο ίδιος επισημαίνει και άλλους λόγους για τους οποίους η Γενιά Z στρέφεται στην εκκλησία.
– Είναι πιο ουδέτεροι απέναντι στη θρησκεία από ό,τι οι προηγούμενες γενιές. Δεν θεωρούν ντροπή ή φορτισμένο το να πάνε στην εκκλησία, επειδή δεν έχουν την ίδια ανάγκη να επαναστατήσουν ενάντια στη θρησκεία, όπως είχαν οι γονείς ή οι παππούδες τους. Επιπλέον, υπάρχει μεγάλη περιέργεια για διάφορες υποκουλτούρες εντός της Γενιάς Z και μια ισχυρή αναζήτηση για την ένταξη σε μια κοινότητα, προσθέτει ο David Thurfjell.
Τονίζει, ωστόσο, ότι παρόλο που η νέα τάση προκαλεί έκπληξη, δεν γίνονται όλοι πιστοί.
– Δεν γίνονται χριστιανοί όλοι όσοι αναζητούν την κοινότητα σε αυτή τη γενιά. Κάποιοι γίνονται ακτιβιστές για το περιβάλλον ή δραστηριοποιούνται πολιτικά, αλλά για πολλούς η εκκλησία έχει γίνει μια ελκυστική εναλλακτική λύση για να βρουν τη συντροφικότητα που λαχταρούν, λέει.
Εσωτερικές εντάσεις
Ωστόσο, το ταξίδι στα πλαίσια της χριστιανικής πίστης δεν ήταν εντελώς χωρίς τριβές για την Josefin. Το πέρασμα από ένα προοδευτικό, κοσμικό περιβάλλον σε μια πίστη που προστατεύει αυστηρά τις παραδόσεις έχει δημιουργήσει εσωτερικές εντάσεις.
– Εξακολουθώ να έχω μια φιλελεύθερη καρδιά, πράγμα που σημαίνει ότι τα παλιά μου ιδανικά μερικές φορές συγκρούονται με τη Βίβλο, λέει σκεπτική.
Αναφέρει ότι σήμερα έχει κατασταλάξει σε μια παραδοσιακή άποψη για το λειτούργημα της εκκλησίας, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υποστηρίζει την ιδέα των γυναικών ή των ομοφυλόφιλων ιερέων.
– Ήταν μια διαδικασία αποδοχής, αλλά για μένα δεν πρόκειται για προσωπικές απόψεις, αλλά για την εμπιστοσύνη στη Βίβλο και σε μια τάξη πραγμάτων που είναι μεγαλύτερη από μένα.
Η Εκκλησία της Σουηδίας «αγχώδης»
Η Josefin δεν είναι η μόνη που έχει αυτή τη στάση. Στην εκκλησία κινούνται πολλοί νέοι άνδρες, μια ομάδα που αυξάνεται σημαντικά εντός της ορθόδοξης πίστης. Πολλοί από αυτούς αποφεύγουν τις κάμερες και δεν επιθυμούν να δώσουν συνεντεύξεις, αλλά εκφράζουν ανώνυμα μια απογοήτευση απέναντι στην Εκκλησία της Σουηδίας. Την αντιλαμβάνονται ως «αγχώδη» (ανασφαλή) και υπερβολικά προσαρμοστική, και προβάλλουν ακριβώς τη χειροτονία γυναικών ιερέων ως παράδειγμα αυτής της τάσης. Αντ' αυτού, αναζητούν τις σταθερές δομές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, και αρκετοί από αυτούς περιμένουν στην ουρά μετά τη λειτουργία για να βρουν χρόνο να μιλήσουν με τον χαρισματικό Μητροπολίτη Κλεόπα.
Η κριτική ότι η Εκκλησία της Σουηδίας είναι ευάλωτη στις τάσεις της εποχής είναι συχνή, επιβεβαιώνει ο David Thurfjell, αλλά ο ίδιος πιστεύει ότι μερικές φορές βασίζεται σε παρεξήγηση σχετικά με τον τρόπο δομής της εκκλησίας.
– Δεδομένου ότι όλα τα μέλη θεωρούνται εξίσου πολύτιμα, η Εκκλησία της Σουηδίας διοικείται δημοκρατικά. Οι αποφάσεις για την αποδοχή γυναικών και ομοφυλόφιλων ιερέων δεν αφορούν επομένως το ότι η εκκλησία ακολουθεί με άγχος τις μόδες, αλλά το ότι προστατεύει θεολογικά την αρχή της ισότητας όλων των ανθρώπων ενώπιον του Θεού.
Έχουν τις ίδιες ανάγκες
Όσον αφορά συγκεκριμένα την ομάδα των νεαρών ανδρών, ορισμένοι σχολιαστές επισημαίνουν ότι η θρησκευτική αναζήτηση μπορεί να επηρεάζεται από τον κοινωνικό συντηρητισμό που διαδίδεται μέσω του εθνικισμού και των δημοφιλών podcast στη λεγόμενη «μανόσφαιρα» (manosphere). Ο David Thurfjell αναφέρει ότι υπάρχουν ενδείξεις μιας τέτοιας σύνδεσης, αλλά προειδοποιεί να μην θεωρηθεί αυτή ως η μοναδική απάντηση.
– Οι άνδρες δεν στρέφονται στην εκκλησία μόνο λόγω πολιτικών τάσεων, αλλά από την ίδια ανθρώπινη ανάγκη όπως και οι γυναίκες: για να βρουν νόημα. Για πολλούς νέους άνδρες, η εκκλησία αφορά το να βάλουν σε τάξη τη ζωή τους και να «συνέλθουν». Γίνεται ένα είδος ψυχικής θεραπείας, όπου η εκκλησία προσφέρει πειθαρχία, δομή και σταθερά πλαίσια – κάτι που σήμερα ελκύει πολλούς άνδρες με τον ίδιο τρόπο που τους ελκύει η σκληρή γυμναστική ή η προσωπική αποδοτικότητα.
Θέτοντας όρια
Για την Josefin, η πίστη δεν έφερε μόνο μια εσωτερική γαλήνη, αλλά άλλαξε και τον κοινωνικό της χάρτη. Μέσα στην κοινότητα της εκκλησίας βρήκε φίλους που μοιράζονται την κοσμοθεωρία της, αλλά κατά τα άλλα ζουν εντελώς κανονικές ζωές νέων ανθρώπων. Κάνουν παρέα και ασχολούνται με πράγματα που κάνουν και άλλοι στην ηλικία τους – όπως το να μαζεύονται μπροστά στην τηλεόραση για να παρακολουθήσουν τον διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision.
Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα όρια που η Josefin θέτει πλέον πιο ξεκάθαρα από ό,τι στο παρελθόν. Ως ελεύθερη, ζει σήμερα σύμφωνα με μια αυστηρή σεξουαλική ηθική.
– Δεν χρησιμοποιώ χριστιανικές εφαρμογές γνωριμιών και δεν ψάχνω στο διαδίκτυο για τον έρωτα. Επαναπαύομαι στο ότι ο Θεός θα με οδηγήσει στον κατάλληλο άνδρα όταν έρθει η ώρα, λέει με μια απόλυτη φυσική ηρεμία.
Εκεί έξω, στη Strandvägen, το νερό εξακολουθεί να λαμπιρίζει στον προκαλοκαιρινό ήλιο, αλλά για την Josefin, είναι το φως που βρήκε εδώ μέσα, ανάμεσα στο θυμίαμα και τις εικόνες των αγίων, αυτό που φωτίζει την καθημερινότητά της.
