Το Σουηδικό κρατικό ραδιόφωνο Ekot αποκαλύπτει ότι η Σουηδία έχει συνάψει μυστική συμφωνία με την κυβέρνηση της Σομαλίας, βάσει της οποίας 100 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες από τον προϋπολογισμό της αναπτυξιακής βοήθειας ανακατευθύνθηκαν — μεταξύ άλλων — σε έργα κοντά στον πρωθυπουργό της Σομαλίας.
Σε αντάλλαγμα, η Σομαλία δέχθηκε να επαναπατρίζει αναγκαστικά απελαθέντες υπηκόους της από τη Σουηδία.
«Ο κίνδυνος διαφθοράς είναι τόσο προφανής για όσους έχουμε εργαστεί με αυτά τα ζητήματα», δήλωσε η Wilo Abdulle Osman, που επί χρόνια ασχολείται με υποθέσεις επαναπατρισμού στη Σομαλία.
Η συμφωνία υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 2023. Έκτοτε, οι αναγκαστικές απελάσεις προς τη Σομαλία αυξήθηκαν σημαντικά, φτάνοντας τους 28 ανθρώπους το περασμένο έτος, σύμφωνα με την αστυνομία.
Πηγές με γνώση της υπόθεσης, τόσο από τη Σομαλία όσο και από τη Σουηδία, ανέφεραν στο Ekot ότι η σομαλική πλευρά απαίτησε οι σουηδικές αναπτυξιακές χρηματοδοτήσεις να διοχετευθούν με τέτοιο τρόπο ώστε ο κύκλος γύρω από τον πρωθυπουργό να έχει μεγαλύτερη επιρροή στη διαχείρισή τους, σε σύγκριση με το πώς κατανέμεται συνήθως η βοήθεια.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτει το Ekot, η Σουηδία συνεργάστηκε ενεργά για να ικανοποιηθεί αυτό το αίτημα, ενώ προκύπτει επίσης ότι και οι δύο πλευρές επιθυμούσαν να διατηρηθεί η συμφωνία μυστική.
Η πρώτη πληρωμή, ύψους 40 εκατομμυρίων κορωνών, πραγματοποιήθηκε το 2024. Τα υπόλοιπα 60 εκατομμύρια καταβλήθηκαν το καλοκαίρι ως στήριξη συνεργασίας μεταξύ του γραφείου του πρωθυπουργού της Σομαλίας και του ΟΗΕ (UNDP).
Η Σομαλία βρίσκεται στην προτελευταία θέση παγκοσμίως στο δείκτη διαφθοράς, και η συμφωνία έχει προκαλέσει έντονες εσωτερικές αντιδράσεις στη σουηδική αναπτυξιακή υπηρεσία Sida.
Πολλοί ειδικοί που εξέτασαν, για λογαριασμό του Ekot, το έργο όπου κατέληξαν τα χρήματα μετά τη συμφωνία, το περιγράφουν ως έργο υψηλού κινδύνου.
«Οι στόχοι αυτής της δράσης είναι υπερβολικά γενικοί και οι δείκτες αξιολόγησης πολύ ασαφείς», δήλωσε ο Mats Hårsmar, αναπληρωτής γραμματέας της Κρατικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την Ανάλυση Αναπτυξιακής Βοήθειας.
Ο Υπουργός Αναπτυξιακής Συνεργασίας Benjamin Dousa απάντησε γραπτώς στο Ekot ότι η κυβέρνηση συνδέει την αναπτυξιακή βοήθεια με τη μετανάστευση προκειμένου να ενισχύσει τις επιστροφές μεταναστών, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η Sida και οι πρεσβείες είναι υπεύθυνες για την υλοποίηση της βοήθειας.
Η ηγεσία της Sida δεν σχολίασε την κριτική για το ίδιο το έργο, αλλά ανέφερε στο Ekot ότι η απόφαση για τη στήριξη μέσω του UNDP ελήφθη από την κυβέρνηση.
Πηγές εντός της Sida δήλωσαν στο Ekot ότι η υπηρεσία δεν θα είχε ποτέ προτεραιοποιήσει ένα τόσο μεγάλο ποσό για αυτό το έργο, αν η σουηδική κυβέρνηση δεν το είχε απαιτήσει.
Ο Mats Hårsmar τόνισε ότι μεγάλο μέρος των χρημάτων διοχετεύεται σε κεντρικές δομές, χωρίς να είναι σαφές ποια είναι η πραγματική τους λειτουργία:
«Στην προκειμένη περίπτωση, πρόκειται για την ενίσχυση του γραφείου του πρωθυπουργού — αλλά δεν είναι ξεκάθαρο με ποιον τρόπο», είπε.
Στην ερώτηση αν ο ίδιος θα ενέκρινε τη χρηματοδότηση ενός τέτοιου έργου, απάντησε:
«Όχι, δεν θα το έκανα», είπε ο Mats Hårsmar.
Το Ekot προσπάθησε ανεπιτυχώς να επικοινωνήσει με το γραφείο του πρωθυπουργού της Σομαλίας.
Ο ΟΗΕ (UNDP) δήλωσε στο Ekot ότι το έργο ακολουθεί τα κανονικά του πρότυπα, τα οποία στοχεύουν να εξασφαλίσουν αποτελεσματική υλοποίηση.
Συντακτική ομάδα
