Σε δημοσίευμα της σουηδικής εφημερίδας DN (Dagens Nyheter) της 1ης Μαΐου 1981, που επίσης συνέπεσε με Μεγάλο Σάββατο, παρουσιάζεται πώς οι περίπου 20.000 Έλληνες της Σουηδίας γιόρταζαν το Πάσχα και ιδιαίτερα η ζωή της ελληνορθόδοξης κοινότητας της Στοκχόλμης γύρω από την ενορία του Αγίου Γεωργίου. Το άρθρο αποτελεί μια χαρακτηριστική ιστορική μαρτυρία για την παρουσία και τα πασχαλινά έθιμα της ελληνικής ομογένειας εκείνης της εποχής.
DN 1981-05-01
■ Μόλις σήμερα, Σάββατο 25 Απριλίου, είναι Μεγάλο Σάββατο για όλους τους 20.000 Έλληνες στη Σουηδία. Περίπου οι μισοί από αυτούς βρίσκονται στη Στοκχόλμη και μέσα στην εβδομάδα προσήλθαν μαζικά στην ελληνορθόδοξη εκκλησία τους — στη γωνία των οδών Odengatan και Birger Jarlsgatan.
— Όλοι οι Έλληνες στη Σουηδία ανήκουν αυτόματα στην Ελληνορθόδοξη Εκκλησία. Και κανείς δεν έχει ζητήσει να αποχωρήσει, αναφέρει η Helene Brentmar από την ενορία του Αγίου Γεωργίου.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του εκκλησιαστικού έτους οι Έλληνες συμμετέχουν τακτικά στις λειτουργίες· σπάνια βρίσκονται λιγότερα από 150–200 άτομα στην εκκλησία. Το Πάσχα αποτελεί την κορύφωση — είναι η σημαντικότερη γιορτή του χρόνου.
Ιούλιος Καίσαρας
Η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία στη Στοκχόλμη ακολουθεί, όπως και οι περισσότερες άλλες ορθόδοξες ενορίες, το Ιουλιανό ημερολόγιο. Αυτό συνεπάγεται διαφορετικό υπολογισμό του χρόνου από το προτεσταντικό ημερολόγιο· βασίζεται μεταξύ άλλων και στις φάσεις της σελήνης. Το ημερολόγιο αυτό πήρε το όνομά του από τον Ιούλιο Καίσαρα.
— Συχνά η Μεγάλη Εβδομάδα πέφτει σε διαφορετικές ημερομηνίες για εμάς σε σχέση με τους Σουηδούς, αλλά όχι πέρσι. Τότε γιορτάσαμε το Πάσχα ταυτόχρονα, λέει η Helene Brentmar.
■ Το Πάσχα στην Ελληνορθόδοξη Εκκλησία αρχίζει με 50 ημέρες νηστείας. Αυτό είναι υποχρεωτικό για τους ιερείς, αλλά όχι για όλα τα μέλη της ενορίας. Ωστόσο, όλοι νηστεύουν τουλάχιστον μία εβδομάδα πριν από το Πάσχα, πριν κοινωνήσουν. Τα παιδιά «ξεφεύγουν» με μία ή λίγες ημέρες νηστείας.
Η Θεία Κοινωνία τελείται τη Μεγάλη Πέμπτη και το Μεγάλο Σάββατο στις εκκλησίες των Ελλήνων.
Όχι απόλυτη νηστεία
Ωστόσο δεν πρόκειται για απόλυτη νηστεία· απαγορεύεται μόνο η κατανάλωση τροφών ζωικής προέλευσης: κρέας, ψάρι, γάλα, αυγά, τυρί κ.λπ. Επιτρέπεται η κατανάλωση βραστών λαχανικών, φρούτων, οσπρίων κ.ά. — δηλαδή ένα είδος χορτοφαγικής νηστείας.
■ Μια σειρά από ακολουθίες τελούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, με κορύφωση τη Μεγάλη Παρασκευή — τότε η εκκλησία παραμένει ανοικτή από νωρίς το πρωί. Ανάβεται ένα από τα κεριά και η φλόγα μεταδίδεται μεταξύ των μελών της ενορίας.
Στη συνέχεια πρέπει να διατηρούν τα κεριά αναμμένα για 40 ημέρες. Τα μέλη της ενορίας λαμβάνουν επίσης κόκκινα αυγά από τον μητροπολίτη — τα αυγά συμβολίζουν τη ζωή.
— Σχεδόν τα πάντα μέσα στην εκκλησία μας αποτελούν σύμβολα για κάτι, λέει η Helene Brentmar. Και συχνά έχουμε Σουηδούς στις λειτουργίες μας, ακόμη και μη πιστούς. Εντυπωσιάζονται από τη λαμπρότητα των χρωμάτων, το θυμίαμα, την ατμόσφαιρα, τη λειτουργία, τους ύμνους κ.λπ.
Γάμος
Ο ανώτερος της ενορίας είναι ο μητροπολίτης, και στη Στοκχόλμη ονομάζεται μητροπολίτης Παύλος. Αμέσως μετά στην ιεραρχία βρίσκεται ο αρχιμανδρίτης (περίπου αντίστοιχος με εφημέριο) — κανένας από αυτούς τους δύο δεν επιτρέπεται να παντρευτεί μετά την ανάληψη του αξιώματός του.
Στη συνέχεια στην ιεραρχία ακολουθούν οι ιερείς, οι πρεσβύτεροι και οι διάκονοι. Επικεφαλής ολόκληρης της ελληνορθόδοξης χριστιανοσύνης είναι ο πατριάρχης Δημήτριος στην Κωνσταντινούπολη.
■ Τη νύχτα προς την Κυριακή, δηλαδή μετά τη μεγάλη λειτουργία του Μεγάλου Σαββάτου το βράδυ, αρχίζουν οι εορτασμοί για την Ανάσταση του Ιησού. Μεγάλα, πλούσια γεύματα τρώγονται τη νύχτα, με αυγά και αρνί ως τα σημαντικότερα εδέσματα.
Η εκκλησία στην οδό Birger Jarlsgatan ανήκει στην ενορία του Αγίου Γεωργίου από το 1978. Χτίστηκε τη δεκαετία του 1890 και αρχικά ήταν ναός της Καθολικής Αποστολικής Εκκλησίας. Πριν από το 1978 παρέμεινε κλειστή για περίπου σαράντα χρόνια.
Επέτειος
— Σύντομα πλησιάζει ένα σημαντικό και λαμπρό ιωβηλαίο στην εκκλησία μας, λέει η Helene Brentmar. Στις 10 Μαΐου τιμούμε τη μνήμη της πρώτης Οικουμενικής Συνόδου στην Κωνσταντινούπολη το έτος 381.
Σύνοδος σημαίνει περίπου «εκκλησιαστική σύσκεψη»· πριν από 1600 χρόνια συγκεντρώθηκαν όλοι οι ελληνορθόδοξοι ιερείς του κόσμου και καθόρισαν το σύμβολο της πίστεως της Εκκλησίας τους.
Ερευνητική ομάδα