Ο Δανός βασιλιάς που ένωσε την Πάφο με το Λουντ – Η ξεχασμένη σκανδιναβική ιστορία της Κύπρου

Η Πάφος συνδέεται συνήθως με την Αφροδίτη και τον Απόστολο Παύλο. Ωστόσο, λίγοι γνωρίζουν ότι στην κυπριακή πόλη πέθανε το 1103 ο Δανός βασιλιάς Erik Ejegod, ο μονάρχης που συνέβαλε καθοριστικά στην ίδρυση της Αρχιεπισκοπής του Λουντ, ενός από τα σημαντικότερα εκκλησιαστικά κέντρα της μεσαιωνικής Σκανδιναβίας. Το τελευταίο του προσκύνημα στους Αγίους Τόπους τον οδήγησε στην Κύπρο, όπου άφησε την τελευταία του πνοή, δημιουργώντας έναν άγνωστο ιστορικό δεσμό ανάμεσα στην Πάφο, τη Δανία και το Λούντ.

«Πρέπει να ειπωθεί ότι ο γενναίος βασιλιάς επιθύμησε να θεραπεύσει τις εσωτερικές του πληγές. Ο ηγεμόνας αναχώρησε από τον Βορρά με πολυάριθμη συνοδεία για να σώσει την ψυχή του. Προετοιμαζόταν για έναν ενδοξότερο κόσμο. Ξεκίνησε για να γνωρίσει τη γη της Ιερουσαλήμ, η οποία τότε άνθιζε ειρηνικά. Ο βασιλιάς επιθυμούσε να αποκτήσει μια ουράνια ζωή.»

Ο Wrangel εξηγεί ότι ο Erik Ejegod ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στον λαό του. Όταν έγινε γνωστή η πρόθεσή του να εγκαταλείψει τη Δανία για προσκύνημα στους Αγίους Τόπους, η είδηση προκάλεσε μεγάλη θλίψη:

«Όταν έγινε γνωστό το σχέδιό του για προσκύνημα, λέγεται ότι προκάλεσε μεγάλη θλίψη στη χώρα και ότι οι υπήκοοί του προσφέρθηκαν ακόμη και να φορολογηθούν με το ένα τρίτο της περιουσίας τους, αν ο βασιλιάς δεχόταν να παραμείνει στην πατρίδα.»

Παρά τις εκκλήσεις, ο βασιλιάς ξεκίνησε το ταξίδι του το 1102. Μέσω της διαδρομής των Ρως έφθασε στην Κωνσταντινούπολη, όπου έγινε δεκτός με μεγάλες τιμές από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α΄ Κομνηνό.

Ο Wrangel γράφει:

«Στην Κωνσταντινούπολη ο αυτοκράτορας υποδέχθηκε τον βόρειο βασιλιά με τον πιο τιμητικό τρόπο. Του χάρισε βασιλική ενδυμασία και δεκατέσσερα πλοία.»

Στις αρχές του 1103 ο Erik συνέχισε προς την Ανατολή. Επισκέφθηκε σημαντικά χριστιανικά προσκυνήματα και τελικά έφθασε στην Κύπρο.

«Με βεβαιότητα ο βασιλιάς Έρικ όπως αναφέρει η Knýtlinga Saga έφθασε στην Κύπρο, το νησί του Βαρνάβα, όπου είχε επίσης κηρύξει ο Παύλος. Όμως εκεί προσβλήθηκε από μια ασθένεια που έγινε η αιτία του θανάτου του.»

Σύμφωνα με το άρθρο:

«Αυτό συνέβη στην πόλη που κατά τον Μεσαίωνα ονομαζόταν Μπάφα, δηλαδή η Νέα Πάφος, όπου οι Ρωμαίοι είχαν κάποτε ανεγείρει ένα μεγαλοπρεπές ιερό αφιερωμένο στην Αφροδίτη.»

Και καταλήγει:

«Ο θάνατος του βασιλιά Έρικ πρέπει να συνέβη στις 11 Ιουλίου 1103.»

Ο Wrangel περιγράφει επίσης το τοπίο που αντίκρισαν οι Σκανδιναβοί ταξιδιώτες:

«Όμως δεν μπορούσαν παρά να γοητευθούν από την υπέροχη φύση, η οποία την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού παρουσιαζόταν με τον πλουσιότερο ανθικό στολισμό.»

Και συνεχίζει:

«Η περιοχή υψώνεται με λόφους και ορεινές αναβαθμίδες προς μια εύφορη πεδιάδα και πίσω της απλώνεται το μεγάλο ορεινό συγκρότημα που ονομάζεται Τρόοδος και φθάνει σε ύψος άνω των 2.000 μέτρων πάνω από τη θάλασσα.»

1925-06-21 Sydsvenska dagbladet 

Εξάλλου λίγο πριν από το ταξίδι του στην Ανατολή και την Κύπρο το 1924, ο ίδιος ο καθηγητής Ewert Wrangel του Πανεπιστημίου του Λούντ δήλωνε ότι στόχος του ήταν να μελετήσει την παλαιοχριστιανική τέχνη και να ακολουθήσει τα ίχνη του Δανού βασιλιά Erik Ejegod, ο οποίος πέθανε στην Πάφο το 1103. Ο Σουηδός ιστορικός τόνιζε ιδιαίτερα τη σύνδεση του καθεδρικού ναού του Λουντ με την ελληνορωμαϊκή και χριστιανική παράδοση της Ανατολής, θεωρώντας ότι η τέχνη και η εκκλησιαστική κληρονομιά της Σκανδιναβίας είχαν τις ρίζες τους στον ελληνικό, ρωμαϊκό και παλαιοχριστιανικό κόσμο.

Sydsvenska dagbladet 1924-12-11 

Τέλος άξιο αναφοράς είναι ενδιαφέρον του καθηγητή Ewert Wrangel για την Κύπρο συνεχίστηκε και μετά το ταξίδι του το 1925. Σε δημόσια διάλεξη στη Σουηδία με τίτλο «Cypern, skönhetsgudinnans ö» («Η Κύπρος, το νησί της θεάς της ομορφιάς»), παρουσίασε τις εμπειρίες και τα ευρήματά του από το νησί, συμβάλλοντας στη γνωριμία του σουηδικού κοινού με την ιστορία και τον πολιτισμό της Κύπρου.

Συντακτική ομάδα