Μειώνεται ο ΦΠΑ στα τρόφιμα στη Σουηδία – Διαφορετικός φόρος για την ίδια πίτσα

Από αύριο την Τετάρτη 1η Απριλίου τίθεται σε ισχύ η μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα στη Σουηδία. Ωστόσο, το σύστημα δεν είναι απλό, καθώς εφαρμόζονται τρεις διαφορετικοί συντελεστές ΦΠΑ (6%, 12% και 25%), ανάλογα με το είδος του προϊόντος, τον τρόπο αγοράς και το πού καταναλώνεται το φαγητό.

Η κυβέρνηση έχει ως στόχο να μειώσει το κόστος των τροφίμων για τους καταναλωτές. Η μείωση αυτή είναι προσωρινή και θα ισχύει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.

Διαφορετικός ΦΠΑ για το ίδιο φαγητό 

Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει το γεγονός ότι το ίδιο φαγητό μπορεί να φορολογείται διαφορετικά ανάλογα με τον τρόπο κατανάλωσης.

Για παράδειγμα:

• Φαγητό σε πακέτο (take-away) θεωρείται τρόφιμο → 6% ΦΠΑ

• Φαγητό που καταναλώνεται μέσα στο εστιατόριο θεωρείται υπηρεσία → 12% ΦΠΑ

Οι ιδιοκτήτες εστιατορίων εκφράζουν ανησυχία ότι οι διαφορετικοί συντελεστές θα δημιουργήσουν επιπλέον γραφειοκρατία και δυσκολίες σε έναν ήδη πιεσμένο κλάδο.

ΦΠΑ στην κατ’ οίκον παράδοση φαγητού 

Στην περίπτωση της παράδοσης στο σπίτι ισχύουν διαφορετικοί κανόνες:

• Αν την παράδοση την πραγματοποιεί το ίδιο το εστιατόριο → 6% ΦΠΑ

• Αν την παράδοση την αναλαμβάνει εταιρεία διανομής (π.χ. Foodora ή Wolt):

  • το φαγητό → 6% ΦΠΑ

  • τα μεταφορικά → 25% ΦΠΑ

Διαφορετικοί συντελεστές ΦΠΑ σε εστιατόρια και καφέ 

Οι επιχειρήσεις που πωλούν τρόφιμα αλλά παρέχουν και υπηρεσίες σερβιρίσματος — όπως εστιατόρια και καφέ — θα πρέπει να εφαρμόζουν διαφορετικούς συντελεστές ΦΠΑ ανάλογα με τον τρόπο πώλησης:

• Take-away → 6% ΦΠΑ

• Κατανάλωση στον χώρο → 12% ΦΠΑ

Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις πριν την εφαρμογή της αλλαγής

Επειδή η αλλαγή εφαρμόζεται ταυτόχρονα για όλους και από τη μία ημέρα στην άλλη, οι επιχειρήσεις τροφίμων πρέπει να προετοιμαστούν εγκαίρως.

Συγκεκριμένα:

• Να ενημερώσουν τα ταμειακά τους συστήματα με τον νέο συντελεστή ΦΠΑ

• Να διασφαλίσουν ότι τα συστήματα μπορούν να διαχειρίζονται πολλαπλούς συντελεστές ΦΠΑ ταυτόχρονα

• Να καταγράψουν σωστά τη μετάβαση στη λογιστική τους

Η προσωρινή μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027, με στόχο τη στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στο αυξημένο κόστος ζωής.

Συντακτική ομάδα 

Σουηδία: Όταν τα αναψυκτικά έγιναν φθηνότερα από το γάλα – Πώς η ακρίβεια άλλαξε τη διατροφή

Τα αναψυκτικά έγιναν φθηνότερα από το γάλα και καταναλώναμε λιγότερα φρούτα, λαχανικά και ψάρια όταν οι τιμές των τροφίμων και άλλα κόστη αυξήθηκαν. Αυτό θα μπορούσε να έχει συνέπειες για τη δημόσια υγεία, σύμφωνα με ερευνητές εθνικής οικονομίας του Πανεπιστημίου του Λουντ.

Σε νέα έκθεση, οι ερευνητές μελέτησαν πώς ο πληθωρισμός και οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας επηρέασαν τις διατροφικές συνήθειες την περίοδο 2022–2023. Οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν κατά 25%.

– Την τελευταία φορά που συνέβη κάτι τέτοιο ήταν κατά τη διάρκεια του πολέμου της Κορέας τη δεκαετία του 1950, λέει ο Jonas Nordström, ερευνητής εθνικής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Λουντ.

Οι μελέτες του, μαζί με εκείνες των συναδέλφων του, δείχνουν πώς οι καταναλωτές άλλαξαν τις διατροφικές τους συνήθειες κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, αλλά και πώς το εμπόριο διαμόρφωσε τις τιμές.

– Οι καταναλωτές απέφευγαν τα ακριβότερα προϊόντα όπως φρέσκο ψάρι, φρούτα, λαχανικά και κατεψυγμένα χορτοφαγικά προϊόντα. Αντίθετα, αγόραζαν λίγο περισσότερα αναψυκτικά και κοτόπουλο.

Αναψυκτικά φθηνότερα από το γάλα

Το συμπέρασμά του είναι ότι αυτό μπορεί να έχει επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.

– Θα μπορούσε να επηρεάσει τη συχνότητα καρδιαγγειακών παθήσεων στο μέλλον, αν συνεχίζαμε να τρώμε με αυτόν τον τρόπο, λέει ο Jonas Nordström.

Το φρέσκο ψάρι αυξήθηκε κατά 35% και το γάλα κατά 30% την περίοδο 2022–2023, σύμφωνα με τις μελέτες του.

– Αν δούμε την τιμή ανά λίτρο, το γάλα ξεπέρασε την τιμή του αναψυκτικού, λέει.

Ορισμένοι παράγοντες που συνέβαλαν σε αυτό ήταν το αυξημένο κόστος παραγωγής τροφίμων. Οι τιμές της ενέργειας αυξήθηκαν και υπήρχε ανησυχία ότι τα λιπάσματα θα γίνονταν ακριβότερα, κάτι που μεταφέρθηκε σε ολόκληρο το σύστημα τροφίμων, εξηγεί.

Ταυτόχρονα, η κατανάλωση τροφίμων γενικά μειώθηκε, γεγονός που οδήγησε σε μειωμένη πρόσληψη λιπαρών και αλατιού.

– Αν δεν είχαμε αυτή τη μείωση, οι επιπτώσεις στη δημόσια υγεία θα ήταν ακόμη μεγαλύτερες, σημειώνει.

Τα χαμηλά εισοδήματα επλήγησαν περισσότερο

Οι τιμές των φθηνών προϊόντων αυξήθηκαν περισσότερο σε σχέση με τα ακριβότερα.

– Γνωρίζουμε ότι οι καταναλωτές με μικρά περιθώρια συχνά επιλέγουν τα φθηνότερα προϊόντα. Για παράδειγμα, ο κιμάς αυξήθηκε περισσότερο σε τιμή από το φιλέτο.

Συντακτική ομάδα 

Διάγγελμα Mette: Παρεμβάσεις για την ακρίβεια – κουπόνια και μείωση ΦΠΑ σε φρούτα και λαχανικά

Οι υψηλές τιμές των τροφίμων έχουν προκαλέσει έντονη συζήτηση στη Δανία και πλέον η δανική κυβέρνηση προτείνει μια σειρά από μέτρα. 

Στο πρωτοχρονιάτικο διάγγελμά της, η πρωθυπουργός Mette Frederiksen ανακοίνωσε ότι εξετάζεται η εισαγωγή κουπονιών τροφίμων για ιδιαίτερα ευάλωτες ομάδες, όπως «φτωχοί συνταξιούχοι» και οικογένειες με παιδιά με χαμηλό εισόδημα.

Επιπλέον, υπάρχουν προτάσεις για τη διάθεση κονδυλίων με στόχο τη μείωση του ΦΠΑ, κάτι που θα μπορούσε να γίνει με δύο τρόπους:

– Είτε να γίνουν τα τρόφιμα γενικά φθηνότερα.
– Είτε να καταργηθεί πλήρως ο ΦΠΑ στα φρούτα και τα λαχανικά, πρότεινε στο διάγγελμά της, όπως γράφει το dr.dk.

Συντακτική ομάδα 

Η Σουηδική κυβέρνηση μειώνει τον φόρο των τροφίμων

Η κυβέρνηση μειώνει τον ΦΠΑ στα τρόφιμα από 12 στο 6 τοις εκατό.

Την ίδια στιγμή ξεκαθαρίζει ότι η μείωση γίνεται για τις οικογένειες με παιδιά – και όχι για τους κολοσσούς του λιανεμπορίου.

– «Οι εμπορικοί γίγαντες δεν πρέπει να αφήσουν τα χρήματα να μείνουν στις τσέπες τους», λέει η Έμπα Μπους (KD).

Τα κόμματα της συγκυβέρνησης (Tidöpartierna) πραγματοποίησαν την Πέμπτη συνέντευξη Τύπου με τίτλο «Φθηνότερα καλάθια τροφίμων για όλους», όπου παρουσιάζουν την πρόταση για μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα.

Σύμφωνα με το SVT, η υπουργός Οικονομικών θέλει να μειώσει τον ΦΠΑ από 12 στο 6 τοις εκατό ήδη από την 1η Απριλίου του επόμενου έτους.

Η στήριξη των οικογενειών με παιδιά αποτελεί κεντρικό στοιχείο του προϋπολογισμού, τονίζει ο πρωθυπουργός.

– «Η μειωμένη φορολογία στα τρόφιμα θα οδηγήσει σε φθηνότερες τιμές», λέει ο Ουλφ Κρίστερσον.

Ο πρωθυπουργός εξηγεί επίσης ότι θα συσταθεί μια επιτροπή για να ελέγξει πως η μείωση θα έχει αντίκτυπο στην αγορά.

Η Έμπα Μπους είναι επίσης ξεκάθαρη ότι το σουηδικό κοινό είναι εκείνο που πρέπει να ωφεληθεί από την αλλαγή στον ΦΠΑ.

– «Όταν μειώνουμε τον ΦΠΑ, περιμένουμε οι χαμηλότερες τιμές να φανούν στα ράφια. Οι εμπορικοί γίγαντες δεν πρέπει να αφήσουν τα χρήματα να μείνουν στις τσέπες τους», λέει.

Συντακτική ομάδα 

Σουηδία:Αύξηση των τιμών μέχρι και 25% λένε οι ειδικοί - Κρεατικά αγαθά η περισσότερη αύξηση

Οι επιπτώσεις του πολέμου στις τιμές των τροφίμων μόλις άρχισαν. Αυτό λέει ο Ulf Mazur στον ιστότοπο Matpriskollen - ο οποίος προβλέπει αυξήσεις τιμών έως και 25 τοις εκατό στο μέλλον. Τα αυγά, το κοτόπουλο και τα γαλακτοκομικά προϊόντα είναι τα αγαθά που βρίσκονται στην επικίνδυνη ζώνη.

- Αυτό που βλέπουμε τώρα είναι ιστορικό, βέβαια, λέει στο SVT.

Το ότι δεν έχουμε δει ακόμη τα πραγματικά αποτελέσματα του πολέμου οφείλεται σε καθυστερήσεις στο στάδιο της παραγωγής. Μόνο τώρα θα αρχίσει να εμφανίζεται στα καταστήματα, λέει ο Ulf Mazur στον ανεξάρτητο ιστότοπο Matpriskollen.

- Δεν νομίζω ότι φαίνεται καλό. Θα αυξηθεί σημαντικά φέτος, λέει.

Τα αυγά και το κρέας αναμένεται να αυξηθούν.

Οι τιμές έχουν ήδη αυξηθεί απότομα για αρκετά αγαθά, αλλά αυτό οφείλεται κυρίως στις υψηλότερες τιμές παράδοσης και καυσίμων το φθινόπωρο.

Το κοτόπουλο και τα πουλερικά είναι τα πρώτα αγαθά που θα αυξηθούν πλέον σημαντικά λόγω του πολέμου, λέει ο Ulf Mazur. Ο λόγος είναι ότι οι κτηνοτρόφοι πρέπει να πληρώσουν πολύ περισσότερα για τις ζωοτροφές των ζώων και όταν τα πρώτα πουλιά πρόκειται να πουληθούν τώρα, οι αγρότες πρέπει να αναπληρώσουν την αύξηση του κόστους.

Ήδη έχει ξεκινήσει σε αρκετά σημεία. Σύμφωνα με τον Matpriskollen, ένα πακέτο φιλέτο από μπούτι κοτόπουλου στο Coop κόστιζε 75 SEK τον Μάρτιο. Τώρα το προϊόν είναι έως 93 SEK. Στο Hemköp, η τιμή αυξήθηκε από λίγο κάτω από 70 SEK σε 79,95 SEK.

- Το κοτόπουλο είναι το πρώτο, αλλά μετά έρχεται η κτηνοτροφία και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Ό,τι εξαρτάται από το σιτάρι θα ανέβει επίσης.

Άλλα αγαθά που αναμένεται να αυξηθούν στο μέλλον είναι τα αυγά και το κρέας. Σύμφωνα με τον Matpriskollen, η τιμή ορισμένων αυγών αυξήθηκε κατά 16% τον Απρίλιο και η ανάπτυξη αναμένεται να συνεχιστεί.

- Το παρακολουθώ από τη δεκαετία του '80 και αυτό που βλέπουμε τώρα είναι ιστορικό, φυσικά, λέει ο Ulf Mazur.

Axfood: Συνεχίζουν να δείχνουν προς τα πάνω

Οι αλυσίδες τροφίμων δεν κάνουν προβλέψεις για αυξήσεις τιμών, αλλά λένε ότι υπάρχουν αρκετές πτυχές που έχουν προκαλέσει αύξηση των τιμών.

- Είχαμε δύο χρόνια πανδημίας και τώρα τον πόλεμο στην Ουκρανία. Όλα τα αποτελέσματα μαζί έχουν αυξήσει ολόκληρη την αλυσίδα του κόστους, από την κοπριά μέχρι τη μεταφορά. Δυστυχώς, βλέπουμε ότι συνεχίζει να δείχνει προς τα πάνω, λέει ο Magnus Törnblom, διευθυντής τύπου στην Axfood, που διαχειρίζεται τις Hemköp και την Willys.

Το Ica γράφει επίσης σε ένα email στο SVT ότι βλέπουν αύξηση στις τιμές των τροφίμων στο μέλλον.

Πράσα σημαντικά φθηνότερα

Ωστόσο, δεν έχουν γίνει όλα πιο ακριβά. Η τιμή του πράσου, για παράδειγμα, έχει μειωθεί έως και 45 τοις εκατό το περασμένο έτος, σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία της Σουηδίας. Άλλα προϊόντα που είναι φθηνότερα από το συνηθισμένο είναι τα αβοκάντο, τα μήλα, το κουνουπίδι και τα κίτρινα κρεμμύδια.

Μεταξύ των αγαθών που μειώθηκαν ελαφρώς τον τελευταίο μήνα είναι τα κατεψυγμένα ψάρια και κρέας, ο καπνιστός σολομός, τα σταφύλια και τα αγγούρια.

- Μια κατηγορία που αλλάζει πολύ είναι τα φρούτα και τα λαχανικά. Σύντομα θα είναι εποχή για τα σουηδικά λαχανικά και τότε μάλλον θα αλλάξει η εικόνα των τιμών. Μια καλή συμβουλή είναι να ψωνίζετε της εποχής προϊόντα, λέει η Therese Knapp, υπεύθυνη επικοινωνίας τύπου στην Coop.

Συντακτική ομάδα

Σουηδία:Αυξάνεται η τιμή των τροφίμων - Ίσως πάνω και από 10%

Η Lantmännen η οποία είναι ένας γεωργικός συνεταιρισμός και κορυφαίος παίκτης της Βόρειας Ευρώπης στη γεωργία,τη βιοενέργεια και τα τρόφιμα όπου και κατέχει πολλές μεγάλες μάρκες τροφίμων, προειδοποιεί ότι οι τιμές των τροφίμων ενδέχεται να αυξηθούν δραματικά στο μέλλον. Μερικοί από τους λόγους είναι οι αυξημένες τιμές των καυσίμων και του ρεύματος.

Η Lantmännen κατέχει τις μάρκες Axa και Kungsörnen, μεταξύ άλλων και τώρα προειδοποιεί για απότομα αυξημένες τιμές των τροφίμων λίγο πάνω από το δέκα τοις εκατό όπου και θα ήταν οι μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών στην δεκαετία.

- Είναι η υψηλότερη αύξηση της τιμής των τροφίμων εδώ και πολύ καιρό. Σίγουρα μπορεί να υπάρξουν αυξήσεις τιμών διψήφιων ποσοστών, λέει ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος Per Arfvidsson στο κρατικό ραδιόφωνο.

Σύμφωνα με την Lantmännen, οι λόγοι για την κατάσταση είναι, μεταξύ άλλων, η  συγκομιδή των τροφίμων είναι χειρότερη από την αναμενόμενη και ότι η τιμή, για παράδειγμα, των καυσίμων, των ορυκτών λιπασμάτων και της ηλεκτρικής ενέργειας έχει αυξηθεί απότομα.

Επίσης δεν ισχύει για μια ειδική κατηγορία τροφίμων που πιστεύει ότι θα είναι πιο ακριβή, αλλά θα επηρεάσει όλα τα είδη των τροφίμων.

Τέλος υπενθυμίζεται ότι η ιστοσελίδα μας αναφέρθηκε στην αύξηση του πληθωρισμού στην Σουηδία όπου φθάνει στα επίπεδα του 2008. 

Συντακτική ομάδα